Son günlər Azərbaycanın istehlak bazarında bəzi məhsulların qiymətində kəskin artım müşahidə edilir. Koronavirus təhlükəsinin insanları təhdid etdiyi ilk dövrlərdə ölkəmizdə sarımsağın qiyməti birdən-birə 15 manata qalxdı. Ardınca isə zəncəfilin qiymətində az qala on qat bahalaşma baş verdi.
Məsələn, zəncəfilin 1 kiloqramının qiyməti 5-6 manatdan indi 45-50, bəzi mağazalarda isə 60 manata qalxıb. Hazırda iri supermarketlərdə, istehlak məhsullarının satıldığı digər obyektlərdə zəncəfilin qiymətinin kəskin surətdə artmasının səbəbləri həm mediada, həm də sosial şəbəkələrdə geniş müzakirə edilir. Onu da qeyd edək ki, sosial şəbəkələrdə zəncəfilin qiymətinin kəskin başalaşması ilə bağlı məlumatlar, bazar və marketlərdən çəkilən fotolar davamlı olaraq yayılır. Həmin fotolardan zəncəfilin 1 kiloqramının 45 manata satıldığı görünür, heç bir rəsmi qurum isə bahalaşmanın səbəbinə izah vermir.
Zəncəfil ölkəmizə haradan gətirilir və bu məhsulun qiymətini kimlər bahalaşdırıb?
Ekspertlərin sözləinə görə, koronavirusla bağlı insanlar immunitetlərini gücləndirmək üçün zəncəfildən geniş istifadə etməyə başlayıblar. İstehlakçıların zəncəfilə olan tələbatı isə bu məhsulun qiymətinin bahalaşdırılması ilə bağlı bəzi işbazların əlinə fürsət verib.
Sadiq Qarayev: “Zəncəfil bizim ölkəyə xaricdən gətirilir, həm bu amil, həm də onun həddindən artıq reklam edilməsi...”
Zəncəfilin Azərbaycana əsasən Şərqi Asiya ölkələrindən gətirildiyini deyən biologiya elmləri üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Sadiq Qarayev baki-xeber.com-a zəncəfil haqqında müəyyən məlumatlar verdi. “Zəncəfilin vətəni əsasən tropik bölgələrdir. O xüsusilə Çində, Avstraliyada, ümumiyyətlə, Şərqi Asiyada daha çox yayılıb. Onun əsasən köklərindən istifadə olunur. Zəncəfilin kökləri efir yağları ilə zəngindir. Xüsusi ətirli efir yağları ilə zəngin olduğu üçün ondan qida sənayesində müxtəlif məqsədlərlə istifadə edilir. Zəncəfilin tərkibində 400-dən çox birləşməyə rast gəlinir, bir sıra vitaminlərlə zəngindir. Zəncəfil Quranda da adı keçən bitkilərdən biridir. İnsanlar qədim dövrlərdən ondan müxtəlif məqsədlər üçün istifadə ediblər. Xüsusən də Çində, Hindistanda xalq təbabətində geniş istifadə olunur. Soyuqdəyməyə, revmatizmə və sair xeyirlidir, ağrıkəsici, tərlədici xassəyə malikdir. Bu da onun bədənin immun sisteminin gücləndirilməsi üçün vacib olan bir bitki olduğunu deməyə əsas verir”.
S.Qarayevin fikrincə, zəncəfilin bir sıra xəstəliklərin mülalicəsində istifadə edilməsi o demək deyil ki, bu, xəstəlikləri tam şəkildə müalicə edir. “Zəncəfilin qiymətinin artımına gəlincə, hesab edirəm ki, bu onun həddindən artıq reklam edilməsi, insanlar arasında populyarlaşması, ona tələbatın artması ilə bağlıdır. Zəncəfil olmasın, bir başqa bitki də bu şəkildə reklam edilsəydi, insanlar onu araşdırmadan alacaq, daha çox istifadə edəcəklər. Belə halda da bu məhsulların qiyməti qalxır. Zəncəfil bizim ölkəyə xaricdən gətirilir, həm bu amil, həm də onun həddindən artıq reklam edilməsi, ona istehlakçı tələbatının artması onun qiymətinin bu şəkildə bahalaşmasına səbəb olub. Amma zəncəfilin 1 kiloqramına 45-50 manat verib almaq heç də istehlakçının nəzərdə tutduğu məqsədinə çatması üçün yetərli deyil. Hesab edirəm ki, virusla bağlı ən optimal və bütün dünyada qəbul olunmuş tədbir sosial izolyasiya, özünütəcriddir. Bu o virusun həndəsi silsilə ilə artmasının qarşısını almaq üçün dünyanın qəbul etdiyi yeganə vasitədir” - deyə alim vurğuladı.
Eyyub Hüseynov: “İnsanlar son zamanlar koronavirusa görə zəncəfildən, sarımsaqdan geniş istifadə edirlər”
Azad İstehlakçılar Birliyinin rəhbəri Eyyub Hüseynovun sözlərinə görə, qiymət artımı istehlakçının həmin məhsula tələbi ilə bağlı baş verib. E.Hüseynovun sözlərinə görə, bəzi işbazlar varlanmaq məqsədini hər şeydən üstün tutaraq qiyməti qaldırıblar: “Bu gün zəncəfil bizə əsasən Çindən gətirilir. Zəncəfilin qiymətinin bu qədər bahalaşması birbaşa o məhsulu ölkəmizə gətirən şəxslərin biznes maraqları ilə bağlıdır.
İnsanlar son zamanlar koronavirusa görə zəncəfildən, sarımsaqdan geniş istifadə edirlər, bu da işbazların bu məhsulun qiymətini həddindən artıq qaldırmasına şərait yaradıb. Məsələ burasındadır ki, bazar qiymətləri azaddır və dövlət qurumları qiymətlərə müdaxilə etmirlər”.
Zəncəfilin qiymətinin kəskin bahalaşması məsələsi ilə bağlı İqtisadiyyat Nazirliyinin mövqeyini öyrənə bilmədik.
Məsələ ilə əlaqədar Kənd Təsərrüfatı Nazirliyindən mətbuata verilən məlumata görə, nazirlik heç bir kənd təsərrüfatı məhsulunun qiymətinin formalaşmasında iştirak etmir.
Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin mətbuat xidmətinin rəhbəri Vüqar Hüseynov bildirib ki, nazirliyin qiymətlərə müdaxilə etmək funksiyası yoxdur: “Bu bizə aidiyyəti olan məsələ deyil. Nazirlik heç bir kənd təsərrüfatı məhsulunun qiymətinin formalaşmasında iştirak etmir. Nazirliyin belə bir funksiyası yoxdur. Bu, sərbəst bazardır. Sosial şəbəkədə həmin şəkilləri mən də gördüm. Bu gün bir neçə marketə baxış keçirdim. Orada zəncəfilin qiyməti 9 manat 60 qəpik idi. Niyə belə baha qiymətə satırlar? Bunu artıq satandan soruşmaq lazımdır”.
İradə SARIYEVA
