Bu gün bütün dünya koronavirusla sınağa çəkilir. Dünyanı təhdid edən, saysız insanın həyatını əlindən alan, sağlamlığına zərər yetirən koronavirusla mübrizədə ən böyük dövlətlər belə aciz duruma düşüb.
Azərbaycanda da koronovirusun yayılmaması üçün dövlət səviyyəsində ciddi tədbirlər görülür. İnsanların kütləvi toplaşdığı yerlərin karonavirusun yayılma risqini artırdığı məlumdur. Bu üzdən də kütləvi yerlərə toplaşma ilə bağlı konkret qadağalar mövcuddur. Ölkəmizdə minlərlə inanclı şəxs məscidlərdə ibadət etməyə üstünlük verir. Xüsusən də camaat namazı, cümə namazı vaxtı məscidlərə insanların kütləvi gəlişi baş tutur.
Bildiyimiz kimi, artıq bir sıra ölkələrdə, o cümlədən də Türkiyədə cümə, camaat namazlarının məscidlərdə qılınması qadağan edilib. Əlbəttə, dini ibadət yerlərinə daha çox insanın axın etməsini nəzərə alsaq, burada virusun yayılma risqi daha böyükdür.
Azərbaycan məscidlərində cümə, camaat namazının qılınması ilə bağlı rəsmi qadağa mövcud olmasa da, inanclı şəxslərin könüllü olaraq məscidlərə namaza gəlməməsi indiki zamanda arzuediləndir. Azərbaycan məscidlərində koronavirusun yayılma risqi varmı?
“...insanların kütləvi olaraq qatıldığı cümə namazları zamanı koronavirusla bağlı...”
İlahiyyatçı Hacı Təyyar Hüseynli “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, ümumiyyətlə, insanların kütləvi toplaşdığı, sıx əlaqədə olduğu istənilən tədbirdə, mərasimdə koronavirusun yayılma risqi böyükdür. İlahiyyatçı hesab edir ki, ölkəmizin və dünyanın koronavirusla mübarizə apardığı bir dövrdə inanclı şəxslər də kütləvi toplantılardan bu bəla sovuşana qədər çəkinməlidirlər. Onun sözlərinə görə, burada bir-iki adamın taleyindən söhbət getmir, böyük bir kütlənin sağlamlığının risq altına düşməsindən gedir: “Koronavirus təhlükəsi ilk başladığı vaxtlar dünyada ciddiyə alınmasa da, bu virusun törətdiyi fəsadlar insanları, ölkələri onu ciddiyə almağa vadar etdi. Hesab edirəm ki, bu virusun yayılması havadandır və o sanki bir bioloji silah kimi havada yaradılıb. Ümumiyyətlə, insanların kütləvi toplaşmasına bu şəkildə məhdudiyyət qoyulması müsbətdir. Məscidlərə gəlincə, məscidlər də insanların kütləvi toplaşdığı yer olduğu üçün, daha çox diqqəti cəlb edir. Məscidlərin insanların kütləvi axın etdiyi məkanlar olduğunu nəzərə alaraq qeyd etməliyəm ki, orada da gigiyenik qaydalar qorunmalı, bu məkanlarda tez-tez dezinfeksiya işləri aparılmalıdır. Koronavirus təhlükəsinin olub-olmamasından asılı olmayaraq, bu faktor məscidlərdə ciddiyə alınmalıdır. Çünki başqa məkanlardan fərqli olaraq, məscidlərə insanlar ayaqqabılarını soyunaraq corabla daxil olurlar. Corab və ayaq da bakteriyanın daşıyıcısıdır, bu səbəbdən də məscidlərdə daha çox dezinfeksiya işləri görülməlidir. Məscidlərdə camaat namazına gələn adamların hansındasa koronavirus olmaya bilər, amma onların özlərinə məxsus, lakin yayılma ehtimalı böyük olan xəstəlikləri ola bilər. Xəstəliklər də koronavirusa adekvat bir xəstəlik kimi daha çox insanları yoluxdura bilər. Viruslar qapalı məkanda daha çox aktivləşə bilər, ola bilsin ki, kimdəsə koronavirusun simptomları var. Bu mənada ehtiyatlı olmaq lazımdır. Doğrudur, ölkə sərhədləri koronavirus təhlükəsinə görə bağlanıb və karantin tədbirləri ilə əlaqədar bu məsələ ciddi nəzarətdədir. İnsanların kütləvi toplaşdığı məscidlərdə nəfəs çoxluğu olur və burada da sözsüz ki, virusun yayılma təhlükəsi ola bilər. Bu ehtimal varsa, məscidlərdə də kütləvi ibadətlər müvəqqəti olaraq məhdudlaşdırılmalıdır. Çünki Qurani-Kərimdə də “özünüzü təhlükəyə atmayın” kimi ayə var. Digər tərəfdən də xüsusi mötəbər kitablarımızda qeyd edilir ki, ibadət zamanı ata-ana insanı çağırsa, yaxud hansısa bir ciddi insan gəlib səndən yardım, kömək istəsə, hətta borclu belə gəlib səndən borcunu istəsə, namazı kəsmək olar. Namazı kəsmək şərti belədir: ibadəti kəsmək şərtlərinin zəruri olduğu yerlər. Yəni məscidlərə toplaşmaq, ibadət etmək İslam dinində olan ibadət mühitinə ziyan vuracaqsa, istisna olaraq, İslam dinində qabaqlayıcı şərtlər var. Bu mövcuddur. Bu gün kütləvi keçirilən cümə, camaat namazlarında müsəlman toplumu, xalqımız, dövlətimiz üçün hər hansı bir zərərli siqnal ehtimalı varsa, dərhal ziyana qarşı istisna hal olaraq bəzi ibadətlərin kütləviliyi dayandırılmalıdır. Məscidlərdə həftədə bir dəfə baş tutan və insanların kütləvi olaraq qatıldığı cümə namazları zamanı koronavirusla bağlı hər hansı bir təhlükə ehtimalı ola bilər”.
H.T.Hüseynli qeyd edir ki, ümumiyyətlə, insan faktorunun olduğu hər bir kütləvi məkanda bu virusun yayılma ehtimalı var və insanlar təkcə özlərinin deyil, həm də bütün cəmiyyətin təhlükəsizliyini qorumağa borcludurlar.
İradə SARIYEVA
