Noyabrın 28-də baş verən hadisə ölkədə yeni parlament seçkilərinin keçiriləcəyinə şübhə yeri qoymur. Həmin gün Yeni Azərbaycan Partiyasının (YAP) Siyasi Şurası parlamentdə təmsil olunan üzvlərinə parlamentin buraxılması ilə bağlı təşəbbüslə çıxış etməyi tövsiyə edən qərar qəbul edib. Siyasi Şura bu qərarın Prezident İlham Əliyevin islahatlar kursuna və kadr islahatlarına dəstək məqsədilə verildiyini açıqlayıb.
Qeyd edək ki, bu məlumatın elan edilməsindən sonra sosial şəbəkələrdə “Parlament buraxıldı!” kimi fikirlərin yayılması üstünlük təşkil etməyə başladı. Maraqlıdır ki, hətta jurnalistlər, siyasətçilər arasında bu mexanizmin necə baş tuta biləcəyinə dair məlumatsızlığın olması üzə çıxdı. Növbəti gün keçirilən parlament iclasından sonra isə məlum oldu ki, qanunverici orqan hələ bir neçə gün də fəaliyyətini davam etdirib, mühüm qərarlar qəbul edəcək. Məlum olub ki, Milli Məclisin buraxılması barədə məsələ dekabrın 2-də parlamentdə müzakirəyə çıxarılacaq. Bunu Milli Məclisin spikeri Oqtay Əsədov deyib. O bildirib ki, dekabrın 2-də qanunverici orqanın iclası keçiriləcək: "İclasın gündəliyində bir məsələ var. Bu da YAP-ı təmsil edən deputatların Milli Məclisin buraxılması ilə bağlı Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevə müraciətinin müzakirəsidir. Parlamentdə çoxluq təşkil edən Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvü olan deputatlar mənə müraciət ediblər. Onlar V çağırış Milli Məclisin buraxılması ilə bağlı növbədənkənar seçkilərin təyin edilməsi üçün Prezident İlham Əliyevə müraciət edilməsi haqqında məsələnin müzakirəyə çıxarımasını istəyiblər. Mən də bu məsələyə dəstək vermişəm. Dekabrın 2-də gündəlikdə bir məsələ olacaq və bununla bağlı plenar iclas keçiriləcək". Milli Məclisin sədri deyib ki, qanunverici orqanın buraxılması barədə məsələ bütün deputatlara aiddir: "Bu, hər kəsə aiddir, həm siyasi partiyaların üzvlərinə, həm də bitərəf olanlara".
Maraqlıdır, parlamentin buraxılması ilə bağlı hüquqi mexanizm necə tənzimlənir?
Mehman Muradlı: “Hazırkı proses isə parlamentin daha funksional olması zərurətilə əlaqələndirilir və bunu ölkədə aparılan islahatlara adekvat olan addım kimi əsaslandırırlar”
Hüquqşünas Mehman Muradlı “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, bu mövzu ilə bağlı bir məlumatsızlıq var: “Sosial şəbəkədə elə yazırlar ki, sanki artıq deputatlar səlahiyyətini itirib. Belə məsələlər hüquqi addımlarla tənzimlənir. YAP-ın qəbul etdiyi qərarı prosesə hazırlıq kimi dəyərləndirə bilərik. Amma bu o demək deyil ki, məsələ bitib. Parlamentin buraxılmasına dair hüquqi norma 2016-cı il referendumunda Konstitusiyaya tətbiq edilib. Bu, “Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin buraxılması” haqda 98-1-ci maddədə əksini tapıb. Həmin normaya görə, əgər il ərzində iki dəfə Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin eyni çağırışı Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinə etimad göstərmirsə və ya Prezident iki dəfə təqdim etdikdən sonra qanunla müəyyən edilmiş müddətdə Konstitusiya Məhkəməsinin, Ali Məhkəmənin və Mərkəzi Bankın İdarə Heyətinin kollegial fəaliyyətinə lazımi sayda namizəd təyin etmirsə, 94 və 95-ci maddələrin II, III, IV və 96-cı maddənin V hissəsi və 97-cı maddədə göstərilən öhdəliklərini (bu normalar parlament tərəfindən qanunvericilik funksiyalarının yerinə yetirilməməsi ilə bağlıdır) yerinə yetirmirsə, dövlət başçısı Milli Məclisi buraxır.
Hazırkı proses isə parlamentin daha funksional olması zərurəti ilə əlaqələndirilir və bunu ölkədə aparılan islahatlara adekvat olan addım kimi əsaslandırırlar.
Qeyd edim ki, Milli Məclisin iclaslarının qanuni olması üçün bu iclaslarda ən azı 83 deputatın iştirakı zəruridir. Nəzərə alsaq ki, parlamentdə 70-ə yaxın mandat Yeni Azərbaycan Partiyasına məxsusdur, bu partiyadan olan deputatların kütləvi şəkildə istefa verməsi parlamentin, faktiki olaraq, öz vəzifəsini yerinə yetirə bilməyəcəyi anlamına gələ bilər. Həmin müraciətə baxan Prezident parlamentin buraxılması və növbədənkənar seçkilərin təyin edilməsi barədə qərar qəbul edəcək. Növbədənkənar seçkilərin tarixi səsvermədən ən azı 60 gün əvvəl təyin olunmalıdır. Lakin nəzərə alsaq ki, seçkilərə hazırlaşmaq üçün müəyyən vaxt lazımdır, o zaman çox güman ki, seçkilər 2020-ci ilin fevral-mart aylarına təyin ediləcək. Yəni proseslərin gedişi yeni seçkilərin keçiriləcəyinə zərrə qədər də olsun şübhə yeri qoymur”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
