Azərbaycanı ürəkdən sevən, onu müstəqil bir dövlət kimi görmək istəyən bir sıra böyük şəxsiyyətlərimiz, dövlət, mədəniyyət xadimlərimiz, milyonçularımız var ki, onların və övladlarının taleyi mühacirətə yazılıb. Vaxtilə mühacirət etdikləri ölkələrdə həmin şəxsiyyətlərin davamçıları yaşayırlar. Azərbaycan XX əsrdə ikinci dəfə dövlət müstəqilliyini əldə etdikdən sonra ölkəmizin görkəmli şəxsiyyətlərinin davamçıları ilə əlaqələr qurulmağa başladı.
Dövlətimiz 100-150 il bundan əvvəl müəyyən səbəblərdən ölkəmizdən gedən görkəmli azərbaycanlıların ailəsi, nəvə-nəticələri ilə əlaqələr yaradır, onları ölkəmizə dəvət edir. İndiyə qədər bir sıra görkəmli şəxsiyyətlərin xaricdə yaşayan övladları, nəvə və nəticələrinin ölkəmizə gəlməsi təmin edilib.
Qeyd edək ki, bir müddət əvvəl Azərbaycanın beynəlxalq aləmdə müstəqil dövlət kimi tanınmasında böyük xidmətləri olmuş şəxsiyyətlərdən biri - Ceyhun Hacıbəylinin Parisdə yaşayan varisləri - oğlu Timurçinin həyat yoldaşı Paskal Hacıbəyli Buşe və oğlu Benjamin Hacıbəyli Bakıya gəldilər. Hacıbəylinin varisləri Bakıya Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin Cümhuriyyətin 100 illiyi ilə bağlı həyata keçirdiyi tədbirlər çərçivəsində gəlmişdilər. C.Hacıbəylinin varislərindən sonra isə görkəmli xeyriyyəçi Hacı Zeynalabdin Tağıyevin Fransada yaşayan nəticəsi Alban Klod Bakıya gəldi. Məşhur milyonçunun ikinci oğlu Sadıxın nəvəsi olan A.Klod ilk dəfədir Azərbaycana səfər etmişdi.
Bu günlərdə isə görkəmli Azərbaycan yazıçısı və ictimai xadimi Cəlil Məmmədquluzadənin nəticəsi Martin Cavanşiri və onun oğlu Pşemislav Cavanşiri ilk dəfə Azərbaycana gəliblər. Fəxri Xiyabanda babaları C.Məmmədquluzadənin və nənələri Həmidə Cavanşirinin məzarını ziyarət edən varislər C.Məmmədquluzadənin ev muzeyinin təmirdən sonra açılışında iştirak ediblər.
Ekspertlər qeyd edirlər ki, dahi şəxsiyyətlərin şəcərəsinin nümayəndələrinin Azərbaycana gəlməsi, doğma vətəni görməsi olduqca müsbət hal olmaqla yanaşı, həm də bir mənəvi məsələdir.
Azərbaycan dövləti görkəmli şəxsiyyətlərin şəcərə nümayəndələrini vətənə dəvət etməklə milli-mənəvi dəyərlər sistemində yeni müsbət ənənənin meydana gəlməsinə şərait yaradır. Ekspertlər hesab edirlər ki, bu addım azərbaycançılıq məfkurəsinin, ideologiyasının təbliği baxımından da çox əhəmiyyətlidir.
“...bu insanlar Azərbaycanın çox gözəl təbliğatçısı ola bilərlər”
Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin kafedra müdiri, professor Buludxan Xəlilov “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, əsası son illər qoyulan bu ənənənin böyük mənəvi, tarixi əhəmiyyəti var. “Azərbaycan müstəqillik əldə etdikdən sonra, xüsusən də son dövrlər mühacirətdə yaşamış, burada ölkəmiz üçün faydalı işlər görmüş görkəmli şəxsiyyətlərin nəvə-nəticələrinin Azərbaycanla əlaqələrinin qurulması çox müsbət haldır. Əvvəla ona görə ki, biz onlar vasitəsilə də xaricdəki diaspor qurumlarımızın fəaliyyətini genişləndirə və gücləndirə bilərik. Müxtəlif xarici ölkələrdə yaşayan bu insanlar Azərbaycanın çox gözəl təbliğatçısı ola bilərlər. Azərbaycan dövləti görkəmli şəxsiyyətlərimizin davamçılarının ölkəmizə gəlməsi, vətənimizi daha yaxından tanıması üçün böyük şərait yaradır. Onlar bura gələrkən həm babalarının mənəvi irsi ilə yaxından tanış olur, onun vasitəsilə də, bütövlükdə, Azərbaycanı daha yaxından tanıyır, mədəniyyəti, ədəbiyyatı, mənəvi dəyərlərini öyrənirlər. Böyük şəxsiyyətlərin xaricdə yaşayan nəvə-nəticələrinin axtarılıb tapılması, onlarla əlaqələr qurulması, vətənə dəvət edilməsi ənənəsinin formalaşdırılması çox müsbət göstəricidir”.
B.Xəlilov hesab edir ki, mühacirətdə yaşayan digər görkəmli şəxsiyyətlərin də nəvə-nəticələrinin axtarışına başlanmalı və onlarla da əlaqələr yaradılmalıdır. “Bilirsiniz ki, bizim digər böyük şəxsiyyətlərimiz də var ki, onların da nəvə-nəticələri axtarılmalı, ölkəmizə dəvət edilməlidir. Mən çox məmnun oldum ki, böyük ədibimiz Cəlil Məmmədquluzadənin şəcərəsinin davamçıları Azərbaycana gəlib. Cəlil Məmmədquluzadənin nəticəsi dedi ki, mən indiyə qədər bilmirdim, babamı Azərbaycanda bu cür tanıyır və sevirlər, onun belə zəngin mənəvi irsi var, bu mənəvi irsi gördüm, qürur hissi duydum. Cəlil Məmmədquluzadənin də, digər dahi şəxsiyyətlərin də nəvə-nəticələri Azərbaycandan uzaqda yaşayırlar, onları və başqalarını da Azərbaycana bağlamaq lazımdır. Bilirsiniz ki, onlarla əlaqə qurmağa uzun illər Sovet imperiyası imkan verməyib, onlar bizdən uzaq salınıb, qohumları ilə əlaqələri kəsilib. Bu gün Azərbaycanın müstəqilliyi bizə şans verib ki, onlarla əlaqələr yaradaq”.
B.Xəlilov qeyd etdi ki, C.Məmmədquluzadənin şəcərə davamçılarını Bakıya AMEA-nın vitse-prezidenti, akademik İsa Həbibbəyli dəvət edib. Müsahibimiz bildirdi ki, vaxtilə o, C.Məmmədquluzadənin nəticəsinin xaricdə yaşadığını deyirdi. “İsa müəllimin bu addımı alqışalayiqdir. Sevindirici haldır ki, görkəmli şəxsiyyətlərin irsini öyrənən alimlər həm də onların şəcərəsini axtarıb tapır və onları Azərbaycana gətirirlər. Görkəmli şəxsiyyətlərimizin xaricdə yaşayan nəvə-nəticələrinin ölkəmizə dəvət edilməsi azərbaycançılıq ideologiyasının bərqərar olunmasında mühüm rol oynayır və bunu uğurlu dövlət siyasəti hesab edirəm, bu siyasəti alqışlayıram” - deyə B.Xəlilov qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
