Məlum olduğu kimi, oktyabrın 29-da ABŞ Konqresinin Nümayəndələr Palatası saxta “erməni soyqırımı”nı tanıyan qətnamə qəbul edib. Nümayəndələr Palatası Türkiyəyə qarşı “Sülh bulağı” əməliyyatı və Rusiyadan “S-400”ləri alması ilə bağlı sanksiyaların tətbiqi haqqında qanun layihəsini də təsdiqləyib.
Layihəyə əsasən, yüksək çinli türk məmurlarına, o cümlədən, milli müdafiə naziri Hulusi Akar və “Xalq Bank”a qarşı sanksiya tətbiq edilməlidir. Üstəlik, layihədə Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın ailəsinin aktivlərinin öyrənilməsi haqqında bənd də yer alıb. Sanksiya qanununun qüvvəyə minməsi üçün onu Senat və Prezident təsdiqləməlidir.
Nümayəndələr Palatasının sözügedən qərarı Türkiyənin etirazına səbəb olub. Türkiyə Xarici İşlər Nazirliyi layihəni kəskin tənqid edib və bunun NATO, eləcə də ABŞ-la Türkiyə arasındakı Suriya razılaşmasının ruhuna zidd olduğunu bəyan edib. Türkiyə xarici işlər naziri Mövlud Çavuşoğlu, öz növbəsində, saxta “soyqırım”la bağlı qərarı haqlı olaraq rüsvayçı, iki ölkə münasibətlərinə zərbə vuracaq siyasi qərar adlandırıb. Ən absurdu odur ki, qanun layihəsində Türkiyə Suriyaya hərbi müdaxilədə qınanır. Halbuki, ABŞ-ın özü Türkiyədən xeyli qabaq, rəsmi Dəməşqin razılığı olmadan Suriyaya girib. Uydurma “genosid”in tanınmasına gəlincə, qətnamədə qərarın hüququ anlam və məcburi xarakter daşımadığı vurğulanır. Ancaq, bütün hallarda, iki ölkə münasibətlərinə ciddi mənfi təsir edə bilər.
Maraqlıdır, bütün bunlar Türkiyə-ABŞ müttəfiqlik münasibətlərin pozulmasına gətirib çıxara bilərmi? Baş verənlərin fonunda, Türkiyənin hətta NATO-dan çıxma perspektivi varmı?
“Vaşinqtonun məlum davranışları NATO-nu zəiflədəcək”
Sözügedən məsələni “Bakı-Xəbər”ə şərh edən politoloq Məhəmməd Əsədullazadənin sözlərinə görə, ABŞ Türkiyəni qazanmaq əvəzinə itirir: “Konqresin Nümayəndələr Palatasının "erməni soyqırımı" qətnaməsini qəbul etməsi ABŞ-ın daxili siyasətində gedən proseslərlə bağlıdır. Buna baxmayaraq, demokratların üstünlük təşkil etdiyi Nümayəndələr Palatasının bu qərarı Senatda və Ağ Evdə qəbul edilməyəcək. Bu qərar Türkiyə-ABŞ əlaqələrinə mənfi təsir etməklə yanaşı, Vaşinqtonun Yaxın Şərqdə mövqeyini zəiflədəcək. Görünən odur ki, ABŞ öz geosiyasi maraqlarına Yaxın Şərqdə çox ciddi zərbə vurur. Türkiyəni qazanmaq əvəzinə daha da itirir. Bu da regionda Rusiya-İran və Türkiyə oxunun güclənməsinə gətirir. Qeyd edim ki, Türkiyə-ABŞ əlaqələrində artıq müttəfiqlik çalarları yoxdur. Hər iki ölkə kağız üzərində müttəfiq qalmaqdadır. Türkiyənin Suriyada aktiv siyasi-hərbi gedişləri ABŞ-ın müəyyən dairələrində qəzəb yaradır. Burada yəhudi lobbisinin də fəaliyyəti danılmazdır. Çünki Türkiyənin Yaxın Şərqdə güclənməsi İsrailin mövqeyini zəiflədir. Təbii ki, prosesdə itirən tərəf ABŞ-dır. Göründüyü kimi, ABŞ öz ənənəvi və etibarlı müttəfiqini kürd və erməni ideoloji terroruna dəyişir. Türkiyə artıq regional oyunçudur və ABŞ-ın bu sanksiyaları onu daha da gücləndirir. Yeni dünya nizamında ABŞ-Türkiyə müttəfiqliyi olmayacaq. Bunun əsas səbəbi Vaşinqtonun Türkiyənin müstəqil siyasətini qəbul etməməsi və lobbi dairələrindən asılı olmasından irəli gəlir. Bu siyasət ABŞ-ın beynəlxalq nüfuzunu zəiflədir və etibarlı dövlət imicinə zərbə vurur. Bundan sonra Türkiyə Rusiya ilə daha da sıx əməkdaşlığı inkişaf etdirəcək. Çin kimi iqtisadi-hərbi nəhəng ölkə bu sırada yer alacaq. ABŞ-ın zor gücünə siyasəti öz əleyhinə işləyir. Bütün bunlarla yanaşı, yaxın perspektivdə Türkiyə NATO-dan çıxmayacaq. Ancaq Vaşinqtonun məlum davranışları NATO-nu zəiflədəcək. Azərbaycan və Türkiyə yeni dünya nizamında birlikdə siyasət yürütməli və həmrəylik nümayiş etdirməlidirlər”.
Vidadi ORDAHALLI
