Rusiya Prezidenti Vladimir Putin KTMT-də müşahidəçi statusu və təşkilatda təmsil olunan ölkələrin səlahiyyətlərinin aydınlaşdırılması haqqında qanun layihələri paketini təsdiq olunmaq üçün Dövlət Dumasına təqdim edib.
Müvafiq sənədin əsaslandırılmasında KTMT-nin “üzv ölkələrinin nümayəndələri” anlayışı aydınlaşdırılır. KTMT-də səlahiyyətli nümayəndə anlayışı əvəzinə, daimi və səlahiyyətli nümayəndə anlayışı daxil edilir. Baş katibin müavini vəzifələri və onların anlayışı müəyyən olunur. Bu təlimatla, həmçinin, güzəştlər və toxunulmazlıqlar yalnız baş katib və onun ailəsi üçün deyil, onun müavinləri və ailə üzvləri üçün də tətbiq olunur. Burada 1961-ci il aprelin 18-də diplomatik münasibətlər haqqında Vyana Konvensiyasının əsas götürüldüyü bildirilib. Üçüncü təlimatda isə KTMT-nin “müşahidəçi” və “tərəfdaş” statusları təşkilat üzvü olmayan, lakin onun məqsəd və problemlərini bölüşən ölkələr və beynəlxalq təşkilatlar üçün müəyyən edilməsini nəzərdə tutur. Maraqlıdır ki, təsdiq olunmağa təqdim edilən 2002-ci il oktyabrın 7-də KTMT-nin hüquqi statusu haqqında razılaşmada dəyişikliklər edilməsi haqqında ikinci və üçüncü təlimatlar 2018-ci il noyabrın 8-də Astanada imzalanıb. Başqa sözlə, Ermənistanın Astanadakı müzakirələrdə iştirak etdiyi və öz razılığını verdiyi məlum olur.
Aydındır ki, KTMT-də əsasnamə dəyişiklikləri Moskvanın təşəbbüsü ilə həyata keçirilir. Və sual yaranır, bu dəyişikliklər “inqilabçı” Ermənistanı cəzalandırmaq, yoxsa daha qlobal məqsəd daşıyır?
Daşdəmir Əliyev: “Rusiyanı KTMT-nin əsasnaməsinə dəyişikliklər etməyə vadar edən məhz Ermənistan faktoru olub”
Hərbi məsələlər üzrə ekspert Daşdəmir Əliyev “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, belə yeniliklərin təklif olunması sırf Ermənistanla bağlı yaşanan hadisədən sonra ortaya çıxıb: “Heç kimə sirr deyil ki, KTMT Rusiyanın patronajlığı altında yaradılıb. Yəni orada bütün ölkələr dolayısı ilə Rusiyanın iradəsi ilə razılaşır. İndiyə qədər KTMT-də hər şey rəvan gedirdi. Qurumda təmsil olunan ölkələr arasında hər hansı bir qarşıdurma və ya narazılıq yaşanmayıb. Yalnız Paşinyan hakimiyyətə gələndən sonra belə hallar nəzərə çarpdı. Paşinyan hakimiyyəti KTMT-nin baş katibi postunu tutan erməni general Xaçaturovu həbs etdi. Bununla da qurumun nüfuzuna ciddi ziyan vurdu. Faktiki olaraq sübut etmək istədi ki, KTMT-ni cinayətkarlar idarə edir. Məhz həmin hadisədən sonra qurum daxilində ziddiyyətlər baş qaldırdı. Daha doğrusu, bütün ölkələr Ermənistana yerini göstərməyə başladı. Çox maraqlı mənzərə üzə çıxdı. Məlum oldu ki, Ermənistanla qurumdakı ölkələrun müttəfiqliyi tam formal xarakter daşıyırmış. Ermənistanın üzərinə həmin ölkələr tərəfindən açıq məzmunlu hücumlar oldu. Bu təzyiqlərdən sonra Paşinyan Xaçaturovu həbsdən azad etdi. Ancaq nə qədər çalışsa da, KTMT-dəki baş katib postunu bərpa edə bilmədi. Göründüyü kimi, təklif olunan dəyişikliklərdə KTMT-nin baş katibinin toxunulmazlığına, üzv və müşahidəçilərin hüquqlarına geniş yer ayrılıb. KTMT-nin baş katibi ilə bağlı problemi Ermənistan yaradıb. Məhz həmin olay Rusiyanı vadar edir ki, əsasnaməyə belə müddəaları əlavə etsin. Bundan əlavə, müşahidəçilk statusuna da etiraz edən Ermənistan olub. Çünki bir müddət əvvəl qurumda Azərbaycan və Türkiyənin də müşahidəçi statusda təmsil oluna biləcəyinə dair fikirlər səsləndi, müxtəlif ehtimallar irəli sürüldü. Buna da ən ciddi etirazı Ermənistan etdi. Bütün bu sadalananlar onu deməyə əsas verir ki, Rusiyanı KTMT-nin əsasnaməsinə dəyişikliklər etməyə vadar edən məhz Ermənistan faktoru olub”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
