Ermənistan parlamentində yüksək post tutan Ruben Rubinyan ATƏT Parlament Assambleyasının Lüksemburqda keçirilən 28-ci illik sessiyası ilə bağlı xəbər yayıb. O özünün “Facebook” səhifəsində yazıb ki, erməni nümayəndə heyəti orada iki mühüm “nailiyyətə” imza atıb.
Onun sözlərinə görə, guya erməni nümayəndə heyəti yekun sənəddə qeyd olunan “erməni soyqırımını tanımaq” kimi çağırışın türk və azərbaycanlı deputatların təkidli tələblərinə baxmayaraq, abzasdan çıxarılmamasına nail olub. Onda belə çıxır ki, ATƏT-in müzakirə etdiyi məsələlərlə bağlı qəbul edilən sənədlərin sırasında sözügedən ifadə olub. Beynəlxalq qurum belə bir yanlışlığa necə yol verə bilər? Ola bilərmi ki, bununla ermənilər ATƏT-in tədbiri ətrafında süni ajiotaj yaratmaq istəyirlər?
Maraqlıdır ki, ATƏT PA-dakı nümayəndə heyətinin rəhbəri Azay Quliyev tədbirin sonu ilə bağlı ifadə etdiyi mövqeyində belə bir məqamın olduğuna toxunmayıb. Əksinə, Azay Quliyev qəbul edilən yekun sənədi Azərbaycan diplomatiya tarixində növbəti uğur kimi qiymətləndirib və ATƏT PA-nın sonuncu Hesabat və Qətnaməyə dair bəzi məqamlara nəzər salmağı vacib bilib: “ATƏT PA-nın ümumi komitələrinin hazırladığı və qurumun illik sessiyalarında qəbul olunan bu sənədlərin əhəmiyyəti nədən ibarətdir? Qurumun Prosedur Qaydalarına nəzər salsaq görə bilərik ki, qaydaların 42-ci maddəsinə əsasən, Assambleyanın illik sessiyalarında qəbul olunan sənədlər ATƏT-in Nazirlər Şurasına baxılması üçün göndərilir. Nazirlər Şurası ATƏT-in mərkəzi qərar qəbul edən orqanıdır və burada ATƏT-ə üzv olan ölkələrin xarici işlər nazirləri iştirakçı qismində çıxış edirlər. Bu da o deməkdir ki, həm Hesabat, həm də qətnamələrdə əks olunan müddəalar vasitəsilə 57 ölkənin xarici siyasətində istiqamətləndirici rol oynayan şəxslərə birbaşa olaraq çıxış əldə etmək mümkündür, bunun da böyük siyasi əhəmiyyəti şübhə doğurmur.
İkincisi, illik sessiyalarda qəbul olunan sənədlərdə ATƏT-in və onun Parlament Assambleyasının beynəlxalq gündəmin aktual və narahatlıq doğuran məsələlərinə dair qurumun rəsmi mövqeyi öz əksini tapır. Sənədlər qüvvəyə mindikdən öncə ciddi filtrasiya prosedurundan keçir və hər bir müddəa yalnız ümumi konsensus əldə edildikdən sonra yekun sənədə daxil edilir. Bu və ya digər bəndin yekun sənədə daxil edilməsi uzun və bir çox potensial maneənin ortaya çıxa biləcəyi bir prosesdir və bu cür şəraitdə ölkələrin çoxluğunun razılığını əldə edərək müxtəlif məqsədlər güdən ölkə qruplaşmalarının təklif edilən bəndlərə veto qoymaq cəhdlərinin qarşısını almaq ciddi siyasi uğur kimi nəzərdən keçirilməlidir”.
Yeganə Hacıyeva: “ATƏT Parlament Assambleyası tarixi hadisələri işıqlandıran, onun istintaqını aparan və ən sonda ona qiymət verən qurum deyil”
Beynəlxalq məsələlər üzrə ekspert Yeganə Hacıyeva “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, ATƏT Parlament Assambleyası tarixi hadisələri işıqlandıran, onun istintaqını aparan və ən sonda ona qiymət verən qurum deyil: “Hər bir beynəlxalq təşkilatın öz mandatı var. Onun daxili nizamnaməsində fəaliyyət sferası konkret qeyd edilir. Həmin mandat, birmənalı olaraq, tarixi hadisələr ətrafında müzakirələr aparmağa icazə vermir. Erməni nümayəndə heyəti bu məqamla manipulyasiya etmək istəyir. Hər hansı erməni millət vəkilinin orada verdiyi təklif heç də “soyqırım” müzakirəsi və ya həmin bəndin rəsmi sənədə salındığı anlamına gələ bilməz. ATƏT PA ifrat siyasiləşmiş bir təsisatdır. Çünki üzv ölkələrin parlamentlərinin siyasi fraksiyalarından təşkil olunur. Belə formatda hansısa tarixi hadisəyə qiymətin verilməsi qeyri-obyektivliyə gətirib çıxarar və ciddi siyasi gərginliklərə səbəb ola bilər. Erməni nümayəndə heyətinin bununla bağlı verdiyi informasiya həqiqəti əks etdirmir. Orada “soyqırım” haqda fikirlər yalnız erməni nümayəndə heyətinin çıxışları əsasında səslənib. 1987-ci ildə Avropa Birliyinin yeni formalaşdığı ərəfədə qurumun daxili bir qərarı oldu. Həmin qərarda bildirilirdi ki, analoji tarixi qərarlara yalnız müəyyən olunmuş instansiyalar rəy verə bilər. Bunlar: Beynəlxaq İnsan Haqları Məhkəməsi, Avropa İnsan Haqları Məhkəməsi və bu instansiyaların rəyləri və qərarlarına əsaslanan BMT Təhlükəsizlik Şurasının qərarlarıdır. ATƏT PA-nın adı bu siyahıda yoxdursa, ermənilərin canfəşanlığı başadüşülən deyi. Belə olan təqdirdə, bunu manipulyasiyadan başqa nəsə saymaq olmaz. Mənim sadaladığım fikirlər beynəlxalq hüququn predmetləridir. Yəni mənim şəxsi fikirlərim deyil. Siz bunu başqa ölkənin mütəxəssisindən soruşsanız da analoji cavabı alacaqsınız. Erməni nümayəndə heyətləri bütün tədbirlərdə, yeri gəldi-gəlmədi, saxta soyqırım məsələsini gündəmə çıxarmağa cəhdlər edirlər. Bu da onlardan biridir. Belə məsələnin müzakirəsi yalnız hüquqi əsas olduqda mümkün ola bilər. Yuxarıda dediyim instansiyaların çıxardığı məhkəmə qərarlarının əsasında, dövlətlərin xüsusi komissiyasının iştirakı ilə mümkündür. Türkiyədə bir əsirdən çox bundan əvvəl baş vermiş hadisəyə təbii ki, Avropanın müasir deputatı rəy verə bilməz. Bundan erməni deputatlar daxili auditoriya üçün hesablanan gedişlər edirlər. Eyni zamanda, onları maliyyələşdirən lobbi qrupları qarşısında işi yarıtdıqlarına dair hesabat verirlər. Bununla Paşinyanın deputatları erməni milli maraqlarına tam sadiq olduqlarına dair rəy formalaşdırmaq istəyirlər. Sənədlərdə bununla bağlı erməni nümayəndə heyətindən olan bir deputatın etdiyi təklif öz əksini tapıb. Bundan Paşinyan deputatlarının ucuz piar düzəltmək cəhdləri olduqca gülməli görünür”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
