Rusiya və ABŞ arasında getdikcə gərginləşən münasibətlərin Cənubi Qafqaza da təsirsiz ötüşməyəcəyi indi əksər ekspertlər tərəfindən qaçılmaz hal sayılır. Xüsusən də Ermənistanda Rusiyameylli hakimiyyətin Qərbə istiqamət almağa çalışan hakimiyyətlə əvəzlənməsindən sonra Kreml və Vaşinqton arasında regionda daha kəskin rəqabətin başlanması gözlənir.
Hazırda görünən odur ki, qarşıdakı günlər ərzində Gürcüstan və Ermənistanda ABŞ-Rusiya rəqabəti daha şiddətli xarakter alacaq. Bu rəqabətdən qıraqda qalan yeganə region ölkəsi isə Azərbaycandır. Çünki Azərbaycan müstəqil siyasət yürüdür və istər Moskvaya, istərsə də Vaşinqtona çoxdan aydındır ki, Bakını öz orbitlərinə çəkmək cəhdləri faydasızdır. Bu səbəbdən onlar Azərbaycanla bərabərhüquqlu əsasda əməkdaşlıq qurmağa daha çox diqqət yetirir. Gürcüstan və Ermənistanla isə vəziyyət fərqli xarakter daşıyır. Burada böyük ölkələrin rəqabətinin kəskinləşməsi müşahidə olunur. Xüsusən də Gürcüstanda NATO-nun çoxmillətli “Noble Partner-2018” təlimlərinin başlamasından cəmi bir gün sonra Rusiyanın separatçı Abxaziya bölgəsindəki qoşunlarının həyəcan siqnalı ilə poliqonlara yeridilməsi bunun əyani sübutudur. Cənub Hərbi Dairəsinin yaydığı məlumata əsasən, Rusiya ordusunun 2.5 mindən çox hərbi qulluqçusu və 600-dən çox silah vahidi, hərbi texnikası, o cümlədən Qara dəniz donanmasının dəniz piyadaları, motoatıcı bölmələr irimiqyaslı təlimlərə başlayıb. Təlimlərdə şərti düşmənin desantının neytrallaşdırılması, həmlə və əks həmlə əməliyyatları sınaqdan keçirilir. Analitiklər şübhə etmir ki, Rusiya ordusunun Abxaziyada başlatdığı təlimlər NATO təlimlərinə cavabdır.
Qeyd edək ki, “Noble Partner-2018” təlimlərində 1300 gürcü və 1170 Amerika əsgəri, NATO-nun səkkiz ölkəsindən daha bir neçə yüz hərbçi iştirak edir. Təlimlər Rusiya ilə Gürcüstan arasında 2008-ci ilin avqust müharibəsinin 10-u ildönümü ərəfəsində başlayıb. Təlimlərin əsas iştirakçısı olan ABŞ ordusu Gürcüstana 12 “Bredli” piyada döyüş maşını, motoatıcı rota, 5 “Abrams” tankı, 9 “Apache” və “Blackhawk” vertolyotları göndərib. Təlimlərin açılışında Gürcüstan prezidenti Georgi Marqvelaşvili NATO kontintgentinə müraciətlə deyib: “Bu gün siz o ölkənin ərazisindəsiniz ki, torpaqlarının 20 faizi qonşu Rusiya tərəfindən tamamilə qanunsuz şəkildə işğal edilib”.
Rusiya məsələyə sərt reaksiya verib. Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin rəsmi nümayəndəsi Mariya Zaxarova bildirib: “Biz Gürcüstanda keçirilən “Noble Partner-2018” təliminin Qara dənizdə təhlükəsizlik və stabilliyin gücləndirilməsinə xidmət etməsi fikrilə razılaşa bilmərik. Bu təlimin əsas hədəfi Abxaziya, Cənubi Osetiya və Rusiyaya təzyiqin gücləndirilməsidir. Təəssüflənirik ki, müxtəlif bəhanələrlə bu tədbirə Gürcüstana qonşu olan ölkələr cəlb edilib. Stabillik helikopter və tanklar yox, konstruktiv dialoqdur”. Qeyd edək ki, “Noble Partner-2018” təlimində KTMT üzvü, Rusiyanın hərbi müttəfiqi Ermənistan da iştirak edir. Rusiyalı politoloq Arkadi Dubnov Abxaziyada başlayan irimiqyaslı təlimlərin kifayət qədər sadə səbəbinin olduğunu bildirir. Onun mövqeyinə görə, söhbət bundan gedir ki, Moskva özünün Cənubi Qafqaz regionunda xüsusi maraqlarının olduğunu dönə-dönə təsdiq etməyə hazırdır: “Ona görə də istənilən “regiondankənar oyunçunun” bu məkanda peyda olması Kreml üçün qəbuledilməzdir. Yəqin Moskva bu qırmızı xətti göstərmək istəyir və Qərbə mesaj verir ki, onu keçmək lazım deyil. İlk növbədə söhbət NATO-nun genişləndirilməsindən gedir. Çünki NATO-nun sonuncu sammitində Gürcüstanın alyansa üzvlüyü barədə növbəti dəfə vəd verilib. Bu isə Rusiya üçün qəbuledilməzdir”.
Xatırladaq ki, bundan əvvəl NATO-nun baş katibi Yens Stoltenberq bildirib ki, Gürcüstan NATO-nun üzvü olacaq. Baş katib qeyd edib ki, NATO Gürcüstanın Avroatlantik məkana inteqrasiyasını tam dəstəkləyir: “NATO-nun Gürcüstanla tərəfdaşlığı unikaldır. Gürcüstan alyansın ən əsas tərəfdaşı və etibarlı dostudur”. Y. Stoltenberq onu da bəyan edib ki, Gürcüstanın NATO-ya üzvlüyünü alyansın üzvləri də dəstəkləyir: “Biz Gürcüstanın NATO-ya üzvlüyə hazırlığı istiqamətində birgə çalışmağa davam edəcəyik”. Amma Rusiya prezidenti Vladimir Putin Gürcüstanı NATO-nun tərkibinə daxil etməyə çalışan siyasətçiləri bu qərarın nəticələri ilə bağlı bir daha düşünməyə çağırıb: “Rusiyaya qarşı birbaşa təhdid olan bütün aqressiv hərəkətlərə lazımi cavab veriləcək. Ukrayna və Gürcüstanın hərbi alyansın tərkibinə daxil olmasının tərəfdarı olan həmkarımız belə məsuliyyətsiz siyasətin mümkün nəticələrini düşünməlidir”. Dövlət başçısı qeyd edib ki, Avropada təhlükəsizlik əsasları etimad və əməkdaşlığın inkişafından ibarətdir. Onun sözlərinə görə, Rusiya sərhədlərində yeni hərbi bazaların yerləşdirilməsi ilə alyans etibarın bərpasına qarşı çıxır.
Tahir TAĞIYEV
