Yeganə Hacıyeva: “Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı konstruktiv mövqe tutmağın vacibliyi barədə Ermənistanın rəhbərliyinə yönəlik mesajların şahidi olacağıq”
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Fransa səfərinin yekunlarını şərh edərkən ölkəmizin Fransadakı səfiri Rəhman Mustafayev rəsmi Parisdən olan gözləntiləri dilə gətirib: “Azərbaycan gözləyir ki, Paris Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı konstruktiv mövqe tutmağın vacibliyi barədə Ermənistanın yeni rəhbərliyinə ciddi mesaj göndərəcək.
Hər şeydən öncə bildirim ki, Azərbaycan Prezidenti Fransanın yeni Prezidentinə Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı bizim mövqeyimizi catdırdı. Düşünürəm ki, Prezident Makron bu münaqişə ilə bağlı ilk dəfə obyektiv təsəvvür əldə etdi. Bizim mövqeyimiz sadədir və beynəlxalq hüquq və BMT Təhlükəsizlik Şurasının müvafiq qətnamələrinə əsaslanır. Ümid edirik ki, Ermənistanın yeni rəhbərliyi əvvəlki prezidentin səhvlərini təkrarlamayacaq, mümkünsüz tələbləri irəli sürərək, danışıqlar prosesini imitasiya etməklə məşğul olmayacaq, dialoq və real danışıqlar üçün masa arxasına oturacaq. Yeri gəlmişkən, qeyd edim ki, ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədrləri də buna çağırırlar".
Göründüyü kimi, səfir Azərbaycanın Fransadan daha konkret və nəticənin əldə olunmasına hesablanan addımların atılmasını gözlədiyimizi bildirir. Fransadan belə bir addımı gözləməyə dəyərmi?
Politoloq Yeganə Hacıyeva qəzetimizə bildirdi ki, ATƏT-in Minsk Qrupunun vasitəçilik missiyasının 3 həmsədr dövlətındən biri kimi Fransa Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ konfliktinin beynəlxalq hüquq çərçivəsində, ATƏT-in prinsipləri əsasında danışıqlar vasitəsilə, sülh yolu ilə həlli istiqamətində uzun illərdir fəaliyyət göstərir: “ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədr ölkəsi kimi Fransanın əsas vəzifəsi, əlbəttə, beynəlxalq hüquq çərçivəsində Ermənistan-Azərbaycan konfliktinin sülh yolu ilə aradan qaldırılmasına və Dağlıq Qarabağ probleminin dinc vasitələrlə həll edilməsinə bilavasitə kömək etməkdir. Bu illər ərzində Fransanın ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədr ölkəsi kimi fəaliyyətini iki: aktiv və nisbətən passiv fazalara bölə bilərik. 2000-ci illərə qədər davam edən aktiv fazada həmsədr ölkə kimi Fransa Ermənistan-Azərbaycan Dağlıq Qarabağ konfliktinin həllinə dair "paket", “mərhələli " və ən əsası, beynəlxalq hüquq normalarına zidd, absurd “ümumi dövlət” ideyasının əsas müəlliflərindən olub. Passiv faza adlandırdığımız daha sonraki illərdə isə ATƏT-in Minsk Qrupu həmsədri kimi Fransa Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli üzrə təklifləri və qrupun digər həmsədr ölkələrinin təklifləri əsasında aparılan fəaliyyətin ümumi dəstəkçisi olub”.
Politoloqun qənaətincə, Fransa Avropada ermənilərin kompakt yaşadığı bir ölkə kimi erməni lobbisinin fəaliyyətindən də kənarda qalmayıb, zaman-zaman seçkilər ərəfəsındə siyasi spekulyasiyalara yol açan “erməni soyqırımı” məsələsi bu ölkənin xarici siyasətinin formalaşmasına da müəyyən qədər təsir edib: “Bu səbəbdən də mövzu ətrafında gedən proseslər ərəfəsi Ermənistanı birmənalı şəkildə dəstəkləməsi ATƏT-in Minsk Qrupundakı həmsdər ölkə kimi Fransanın mandatı ilə ziddiyyət təşkil edib və bizdə fəaliyyətinin ədalətli olması istiqamətində şübhələr oyadıb. Ümumilikdə, Fransanın Dağlıq Qarabağ konfliktinin həllinə yanaşması 3 istiqamət ətrafında formalaşır. Birinci, Fransa dövlətinin ümumi Qafqaz siyasəti ətrafında formalaşan maraqları çərçivəsində. İkinci, Fransanın Avropa Birliyi çərçivəsində birliyin Cənubi Qafqaz maraqları ətrafında formalaşan siyasəti. Üçüncü isə Fransanın Azərbaycanla iki dövlətarası qarşılıqlı maraqları çərçivəsində formalaşan siyasəti. Bir məsələni konkret qeyd etmək istəyirəm, uzun illər ərzində Fransanın daxildə erməni lobbi qrupu faktoru, onlarla əməkdaşlıq edən müxtəlif siyasi qrup üzvlərinin səbəb olduğu Dağlıq Qarabağ ətrafında ermənipərəst yanaşma görüntüsü Fransa dövlətinin xarici siyasətinə təsir edə bilməyib”.
Politoloqun sözlərinə görə, ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsdər ölkəsi kimi Fransanın münaqişə tərəflərinə yanaşması həmişə neytral olub: “Əslində, bu neytral yanaşmanın özü də bütün istiqamətlərdə, istər beynəlxalq hüqüq, istərsə də dövlətlərarası münasibətlərdə ədalətsiz yanaşmadır, çünki işğalçı və işğal olunana eyni standartlar tətbiq olunub.
Lakin görünən odur ki, Emanuel Makronun Prezident seçilməsi ilə dəyişən məqamlar var. Belə ki, Fransa ATƏT-in Minsk Qrupu çərçivəsində son illərdə olmadığı qədər Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin sülh yolu ilə həlli prosesinə cəlb olunub. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Fransaya bu günlərdə etdiyi səfərdə Makronla keçirdiyi görüşlərdə bu mövzuya xüsusilə toxundu. Senatda Fransa siyasi istebleşmenti ilə keçirilən görüşlərində Dağlıq Qarabağ konfliktinin tarixi, konfliktin dərinləşməsinin və mövcud status-kvonun qlobal və regional təhlükəsizlik, enerji məsələlərinə hansı hədələr yaratması, konfliktin ədalətli həllinin Fransa və Avropa Birliyinin Cənubi Qafqaz maraqlarına necə müsbət təsir edə biləcəyi haqqında reallıqları xatırlatdı. Görüşlərin nəticəsi olaraq Fransanın Avropa Birliyinin iqtisadi və siyasi dairələrində nüfuzlu, praqmatik dövlət başçısı Makron qlobal və regional təhlükəsizliyə hədə olan konfliktin həlli ilə bağlı öz səylərini əsirgəməyəcəyini bildirdi. O üzdən, irəlidəki aylarda rəsmi Parisin Ermənistan-Azərbaycan Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı konstruktiv mövqe tutmağın vacibliyi barədə Ermənistanın rəhbərliyinə yönəlik mesajlarının şahidi olacağıq”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
