Son bir neçə ildə ABŞ-da xüsusi marağa səbəb olan məqamlardan biri də ayrı-ayrı ştatların vaxtaşırı mərkəzi hakimiyyətdən ayrılmaq və müstəqil fəaliyyət göstərmək niyyətləri ilə bağlıdır.
Hələ 2012-2014-cü illərdə ABŞ-ın ən çox əhalisi olan Texas, eləcə də Luiziana, Florida, Alabama, Corciya ştatlarının ayrılması məqsədilə Ağ Evin saytında petisiyanın yerləşdirilməsi şok effekti yaratmışdı. Düzdür, sonralar bu istiqamətdə təşəbbüslər lazımi nəticə vermədi. Amma bəzi ştatların müstəqil olmaq niyyəti hələ də tam aradan qalxmayıb və tezliklə bu istiqamətdə müəyyən addımlar atılması gözlənir. Artıq Texas Milli Hərəkatı (TMH) ştatın müstəqilliyi üzrə referendum keçirilməsi istəyini yenidən bəyan edib.
Hərəkatın təmsilçisi Natan Smitin özlərinə görə, ştat indiyə qədər ABŞ-dan ayrılma qərarını dəyişməyib: "Biz indiyə qədər hesab edirik ki, Texası texaslılardan başqa heç kim idarə edə bilməz. Prezident seçkisindən sonra biz öz hərəkatımıza marağın artdığını gördük. Texas federal bürokratiyanın bir hissəsi olub trilyon dollar borcun altında qalmaq istəmir". Natan Smit bildirib ki, ştatın qanunverici orqanı texaslılar arasında bu məsələ üzrə ümumxalq səsverməsi aparmağa imkan verən qanun layihəsi qəbul etməli olacaq. İstisna olunmur ki, tədbir vətəndaşların Ukrayna tərkibində qalmaq və yaxud Rusiyaya birləşməyi qət etdiyi Krım ssenarisi üzrə keçəcək. ABŞ-da federal medianın hamısı isə Texas referendumunun keçirilməsi ideyasını pisləyən yazılar dərc edir. Amerikalıları narahat edən məqamlardan daha biri Rusiya hökumətinin Texasın ABŞ-dan ayrılması uğrunda hərəkata dəstək verə biləcəyidir.
Qeyd edək ki, Texasla yanaşı, Kaliforniya ştatı da ABŞ-dan ayrılma istədiyini bəyan edir. Ümumiyyətlə, ABŞ-da keçirilən prezident seçkilərində Donald Trampın qələbə qazanması Demokratların üstünlük təşkil etdiyi əyalətlərdə heç də xoş olmayan vəziyyət yaradıb. Kaliforniya ştatının dünyada altıncı böyük iqtisadiyyata malik ərazi olduğunu deyən seçicilər Kaliforniyanın ABŞ-dan ayrılmasını istəyir. "The İndependent" yazır ki, Birləşmiş Ştatların ən böyük sayda əhaliyə malik ştatı olan Kaliforniyada səslərin 61 faizi Hillari Klintona verilib: "Elə buna görə də Donald Tramp qalib olduqdan sonra kaliforniyalılar yeganə çarəni müstəqillik elan etməkdə görür. Qərb sahilinin demokratları bununla da ştatın ABŞ-dan ayrılması çağırışına başlayıblar. Kaliforniyanın müstəqilliyinə çalışan hərəkat "Yes California" adlanır və bu qrup 2018-ci il seçkilərində müstəqillik referendumunun keçirilməsinə can atır. Qrup bəyan edib ki, Kaliforniyanın müstəqil respublikaya çevrilməsini istəyir". "The İndependent" yazır ki, kaliforniyalılar əvvəlcə özlərinin müstəqillik modelini Kaliforniya variantı üzərində qurmuşdular, lakin indi "Brexit"in uğurundan ürəkləniblər. Müstəqillik hərəkatına Silikon Vadisinin investorlarından Şervin Pişevar da qoşulub. O deyir ki, Kaliforniyanın müstəqil respublika olmaq yönündə kampaniyasını maliyyələşdirməyə hazırdır. "The İndependent" yazır: "Lakin kaliforniyalılar qəzəb və həyəcanın içində unudublar ki, Kaliforniya ABŞ-dan qopsa, Seçicilər Kollegiyasının həmişə demokratlara qismət olan 55 səsini də özü ilə aparacaq". Amma Kaliforniya, görünür, buna rəğmən, müstəqil olmaqda daha çox maraqlıdır. Kaliforniya ştatının ABŞ-dan ayrılması uğrunda mübarizə aparan "Yes California" hərəkatının prezidenti Luis Cey Marinelli təşkilatın öz məqsədlərinə çatmaq üçün hansı yollardan yararlanacağı haqda danışıb:" Biz Rusiyanın, eləcə də digər ölkə nümayəndələrinin dəstəyinə güvənmək istəyirik. Gələcəkdə referendum keçirən zaman bizə xalq səsverməsinin nəticələrinin beynəlxalq səviyyədə tanınması gərəkdir. Hesab edirik ki, Rusiya hakimiyyəti bu məsələdə bizə dəstək verəcək. Çünki Krım Ukraynadan məhz referendum yolu ilə ayrıldı. Biz də Ştatların tərkibindən analoji yolla çıxmaq istəyirik". Marinellinin sözlərinə görə, ştat əhalisinin sosial durumdan xeyli narazılığı var: "Kaliforniya federal büdcədən aldığı vəsaitdən çox vergi ödəyir. Orta hesabla biz ildə ştata qayıdan vəsaitdən 16 milyard dollar çox pul ödəyirik. Halbuki, Kaliforniyanın səhiyyə və təhsil sistemi federal büdcədən maliyyələşmir". O bildirir ki, Kaliforniya öz vergilərini özü idarə etməlidir. Eyni zamanda hərəkat rəhbəri əhalinin ABŞ-ın xarici siyasətində iştirak etmək istəmədiyini və xaricdə aparılan müharibələrə qarşı olduğunu bəyan edib. Bütün bunlar isə ABŞ-ın özünü qarşıdakı dövrdə kifayət qədər çətin günlərin gözlədiyini deməyə əsas verir. Bu kontekstdə isə o da istisna olunmur ki, ABŞ bu gedişlə bir neçə müstəqil dövlətə parçalanacaq.
Nahid SALAYEV
