Akif Nağı: “Süni intellektin seçkilərdə istifadəsinə qanuni məhdudiyyətlər qoyulmalıdır”
Fransada sol-mərkəzçi Place Publique hərəkatının lideri və Avropa Parlamentinin deputatı Rafael Qlyuksmann bildirib ki, Rusiyanın hərbi kəşfiyyatı (QRU) ilə əlaqələndirilən dezinformasiya kampaniyasının hədəfinə çevrilib.
Onun sözlərinə görə, Fransanın Müdafiə və Milli Təhlükəsizlik Baş Katibliyi (SGDSN) ona məlumat verib ki, Storm-1516 adlı təbliğat qrupu tərəfindən həyata keçirilən kampaniyanın arxasında Rusiyanın QRU-su dayanır. Qlyuksmann iddia edib ki, bu əməliyyatın məqsədi 2027-ci il Fransa prezident seçkiləri ərəfəsində onun nüfuzunu sarsıtmaq və seçki prosesini destabilizasiya etməkdir.
Siyasətçi bildirib ki, saxta xəbər platforması məşhur Blast media resursunun dizaynını təqlid edib, burada onun və ətrafındakı şəxslərin nüfuzdan salınmasına yönəlmiş uydurma məqalələr və videolar yayımlanıb.
Onun sözlərinə görə, bu materiallarda jurnalistlərin kimliyi mənimsənilib, saxta sənədlər hazırlanıb, süni intellekt vasitəsilə səslər təqlid edilib və həyat yoldaşı Lea Salamé ilə jurnalist Edwy Plenelin iştirak etdiyi tamamilə saxta videolar hazırlanıb.
Yayılan videolardan birində Lea Salaménin guya Qlyuksmannın seçki kampaniyasına müsbət münasibət formalaşdırmaq üçün mediaya rüşvət təklif etdiyi iddia olunub. Qlyuksmann bu məlumatların tamamilə yalan olduğunu bildirərək məqsədin Rusiyanın düşmən hesab etdiyi şəxsləri gözdən salmaq olduğunu deyib.
Mediapart jurnalisti Edwy Plenel və Blast nəşrinin jurnalisti Salomé Saqué də yayılan materialları təkzib edərək onların tamamilə saxta olduğunu, sitatların, məktubların və səs yazılarının süni intellekt vasitəsilə saxtalaşdırıldığını açıqlayıblar.
Fransa rəsmilərinin iddiasına görə, Rusiya 2027-ci il prezident seçkiləri ərəfəsində süni intellekt və saxta media resurslarından istifadə etməklə dezinformasiya kampaniyası aparır. Sizcə, bu cür informasiya əməliyyatları müasir seçki proseslərinə və demokratik institutlara nə dərəcədə real təsir göstərə bilir və gələcəkdə bu təhdidlərin miqyası daha da arta bilərmi?
Siyasi şərhçi Akif Nağı hesab edir ki, süni intellekt texnologiyalarının sürətlə inkişafı cəmiyyət üçün yeni imkanlar açmaqla yanaşı, ciddi təhlükəsizlik riskləri də yaradır. Onun sözlərinə görə, bu texnologiyalar insanların gündəlik həyatını asanlaşdırsa da, eyni zamanda cinayətkar qruplar, casuslar, kiberdələduzlar və digər destruktiv qüvvələr tərəfindən manipulyasiya və dezinformasiya məqsədilə istifadə oluna bilər.
Akif Nağı "Bakı-Xəbər" qəzetinə açıqlamasında bildirib ki, dünyanın müxtəlif ölkələrində süni intellektin yaratdığı risklərlə bağlı narahatlıq artır və bu sahədə hüquqi tənzimləmələrin hazırlanmasına başlanılıb. Onun fikrincə, yaxın gələcəkdə süni intellektin seçki kampaniyaları və siyasi təbliğat platformalarına daha geniş şəkildə inteqrasiya olunacağı gözlənilir. Bu baxımdan Fransada keçiriləcək seçkilərdə də bu texnologiyalardan geniş istifadə ediləcəyi ehtimalı yüksəkdir.
Siyasi şərhçi hesab edir ki, Azərbaycan da bu prosesləri diqqətlə izləməli və qabaqlayıcı addımlar atmalıdır. Onun sözlərinə görə, süni intellekt vasitəsilə yayılan saxta məlumatlar, manipulyativ məzmunlar və fərdlərə qarşı həyata keçirilən qanunsuz fəaliyyətlərlə mübarizə üçün müasir hüquqi baza yaradılmalıdır. Hər kəs bilməlidir ki, süni intellektdən istifadə etməklə kiminsə hüquqlarını pozan və ya cəmiyyətə zərər vuran şəxslər qanun qarşısında məsuliyyət daşıyacaqlar.
Akif Nağı vurğulayıb ki, hüquqi mexanizmlərlə yanaşı, saxta məlumatların operativ şəkildə aşkarlanmasını təmin edən texnoloji həllərin hazırlanması da vacibdir. Onun fikrincə, bu istiqamətdə dövlət tərəfindən maliyyə dəstəyi göstərilməli, vətəndaş cəmiyyəti institutları və media isə maarifləndirmə işini gücləndirməlidir. Belə tədbirlər həm vətəndaşların informasiya təhlükəsizliyi sahəsində məlumatlılığını artırar, həm də süni intellektdən qanunsuz məqsədlərlə istifadə etmək istəyənlər üçün çəkindirici amilə çevrilər.
Siyasi şərhçinin qənaətincə, xüsusilə seçki proseslərində süni intellektdən istifadənin hüquqi çərçivələri dəqiq müəyyənləşdirilməlidir. O hesab edir ki, hansı sahələrdə və hansı həddə süni intellektdən istifadəyə icazə verilməsi qanunvericiliklə tənzimlənməli, seçkilərin şəffaflığına və ictimai etimada xələl gətirə biləcək halların qarşısı vaxtında alınmalıdır.
Dəniz NƏSİRLİ
