Rusiyada azərbaycanəsilli bloger Hüseyn Həsənov barəsində çıxarılan qiyabi hökm son illərdə ölkədə məşhur blogerlərə və internet fenomenlərinə qarşı aparılan hüquqi proseslərin ən diqqətçəkən nümunələrindən biri hesab olunur. Məhkəmənin qərarına əsasən, o, çirkli pulların yuyulması ittihamı ilə 4 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilib, 1 milyon rubl cərimələnib, iki il müddətində Rusiyanın internet seqmentində kontent paylaşmaq hüququndan məhrum olunub və Moskva şəhərindəki mənzili müsadirə edilib.
İstintaqın iddiasına görə, Hüseyn Həsənov fərdi sahibkar kimi fəaliyyəti dövründə 170 milyon rubldan (2,16 milyon ABŞ dollar) artıq vergi ödəməkdən yayınaraq əldə olunan vəsaitin bir hissəsini sonradan leqallaşdırıb. Bununla belə, bəlli məlumatlara əsasən, o, vergi borcunu sonradan ödəyib və bu səbəbdən vergi yayınması ilə bağlı ittiham ləğv edilib. Lakin istintaq çirkli pulların yuyulması ittihamını qüvvədə saxlayıb. Həsənov isə irəli sürülən ittihamları qəbul etmir.
Hüseyn Həsənov uzun illər Rusiyanın ən məşhur sosial media simalarından biri olub. YouTube və Instagram platformalarında milyonlarla izləyici toplayan bloger əyləncə, avtomobillər, biznes və həyat tərzi mövzularında hazırladığı məzmunla geniş auditoriya qazanıb. Ailəsi əslən Azərbaycandan olsa da, özü Rusiyada doğulub və fəaliyyətini əsasən bu ölkədə qurub. O, müxtəlif vaxtlarda Azərbaycana, o cümlədən Bakıya səfərlər edib, şəhərlə bağlı paylaşımlar edib və izləyiciləri ilə görüşlər keçirib.
Hazırda Həsənovun əsasən Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin Dubay şəhərində yaşadığı bildirilir. Məhz Rusiyadan kənarda olduğu üçün onun barəsində cinayət işi qiyabi qaydada araşdırılıb və beynəlxalq axtarış elan edilib.
Bu iş ətrafında ən çox müzakirə olunan məsələlərdən biri ittihamların siyasi motiv daşıyıb-daşımamasıdır. Lakin mövcud faktlar əsasında buna qəti cavab vermək mümkün deyil. Rusiya hüquq-mühafizə orqanları işi maliyyə cinayətləri kimi təqdim edir və əsas məqsədin vergi qanunvericiliyinin pozulmasına və qanunsuz əldə edilmiş vəsaitlərin leqallaşdırılmasına hüquqi qiymət vermək olduğunu bildirirlər.
Digər tərəfdən, son illərdə Rusiyada yüksək gəlir əldə edən blogerlər, influencerlər və internet məzmunu istehsalçılarına qarşı oxşar vergi və maliyyə xarakterli cinayət işlərinin sayının artması diqqət çəkir. Bu isə göstərir ki, dövlət rəqəmsal iqtisadiyyatda böyük gəlirlər əldə edən şəxslərin maliyyə fəaliyyətinə əvvəlki dövrlərlə müqayisədə daha sərt nəzarət etməyə başlayıb.
Bəzi beynəlxalq müşahidəçilər isə hesab edirlər ki, Rusiyada belə işlər müəyyən hallarda inzibati və ya siyasi təzyiq elementi də daşıya bilər. Ancaq Hüseyn Həsənovun işi üzrə bunun təsdiqini verən konkret hüquqi faktlar və ya müstəqil şəkildə sübuta yetirilmiş məlumatlar mövcud deyil. Buna görə də hazırkı mərhələdə işi sırf siyasi motivli təqib kimi təqdim etmək hüquqi baxımdan əsaslı sayılmır.
Bu hadisə eyni zamanda sosial media fenomenlərinin fəaliyyətinin artıq təkcə auditoriya və gəlirlə deyil, maliyyə hesabatlılığı, vergi intizamı və hüquqi məsuliyyətlə də sıx bağlı olduğunu göstərir. Rəqəmsal platformalarda milyonlarla izləyicisi olan şəxslər ənənəvi biznes nümayəndələri kimi maliyyə öhdəliklərini yerinə yetirməli olduqlarından, dövlət nəzarətinin bu sahədə də güclənməsi gələcəkdə oxşar məhkəmə işlərinin sayını artıra bilər.
Akif NƏSİRLİ
