Bəhruz Quliyev: “Vaşinqtonun əsas məqsədi dəyişən hərbi reallığın diplomatik masaya necə təsir edəcəyini qiymətləndirməkdir”
ABŞ dövlət katibi Marko Rubio Ukraynanın Rusiya ərazisinin dərinliklərinə uzaqmənzilli zərbələrinin danışıqlar üçün imkan yarada biləcəyini bildirib.
“Son bir neçə ay ərzində bu münaqişənin dinamikası bir qədər dəyişib. Ukraynalılar artıq Rusiya ərazisinin dərinliklərinə uzaqmənzilli zərbələr endirə və müharibəni birbaşa onun sakinlərinə daşıya bilirlər. Biz bu yeni dinamikanın danışıqlar yolu ilə nizamlanmaya heç olmasa müəyyən dərəcədə yol açıb-açmadığını araşdırmağa hazırıq”, - deyə ABŞ dövlət katibi Fox News telekanalına müsahibəsində bildirib.
Maraqlıdır, Rubio bütün bunlarla nə demək istəyir?
Sözügedən məsələni baki-xeber.com-a şərh edən “SƏS” qəzetinin baş redaktoru, politoloq Bəhruz Quliyev bununla bağlı bir sıra məqamlara toxundu: “ABŞ dövlət katibi Marko Rubionun bu açıqlaması ilk baxışdan Ukraynanın uzaqmənzilli zərbələrini dəstəkləyən bəyanat kimi görünə bilər. Lakin məsələyə daha dərindən baxdıqda aydın olur ki, Vaşinqtonun əsas məqsədi hərbi eskalasiyanı deyil, dəyişən hərbi reallığın diplomatik masaya necə təsir edəcəyini qiymətləndirməkdir. Son aylarda Ukraynanın Rusiya ərazisinin dərinliklərində yerləşən hərbi və strateji obyektlərə zərbələr endirmək imkanlarının artması müharibənin xarakterini müəyyən qədər dəyişib. Əgər əvvəllər döyüşlər əsasən Ukrayna ərazisində gedirdisə, indi Rusiya cəmiyyəti də müharibənin nəticələrini daha yaxından hiss etməyə başlayır. Marko Rubionun "müharibə birbaşa Rusiya sakinlərinə daşınır" ifadəsi məhz bu reallığa işarədir. Rubio əslində demək istəyir ki, Kreml artıq müharibəni yalnız uzaq cəbhədə gedən proses kimi təqdim etməkdə çətinlik çəkir. Rusiya daxilində təhlükəsizlik narahatlığının artması, iqtisadi və psixoloji təzyiqin güclənməsi Moskvanı müəyyən mərhələdə siyasi həll yollarını daha ciddi nəzərdən keçirməyə vadar edə bilər. ABŞ da məhz bu yeni vəziyyətin danışıqlar üçün imkan yaradıb-yaratmadığını qiymətləndirir. Burada diqqət çəkən digər məqam isə Vaşinqtonun ritorikasındakı dəyişiklikdir. ABŞ əvvəlki dövrlərdə əsasən Ukraynanın müdafiə hüququndan danışırdısa, indi artıq "yeni dinamikanın danışıqlara təsiri" ifadəsini ön plana çıxarır. Bu isə onu göstərir ki, Ağ Ev müharibənin sonsuz şəkildə davam etməsinin heç bir tərəfin maraqlarına uyğun olmadığını anlayır və diplomatik çıxış yollarını daha aktiv şəkildə araşdırmağa başlayıb”.
B. Quliyev onu da qeyd etdi ki, Rubionun sözlərini Rusiyaya ünvanlanmış siyasi mesaj kimi də qiymətləndirmək olar: “Vaşinqton demək istəyir ki, hərbi təzyiq artdıqca Moskvanın danışıqlardan yayınması daha çətin olacaq. Yəni ABŞ hesab edir ki, döyüş meydanında formalaşan yeni balans diplomatik proses üçün əlavə təsir mexanizmi yarada bilər. Hesab edirəm ki, bununla yanaşı, bu bəyanat Ukraynaya da müəyyən mesaj daşıyır. Vaşinqton Kiyevə göstərir ki, əldə olunan hərbi üstünlüklər yalnız cəbhədə deyil, gələcək siyasi danışıqlarda da mühüm arqumentə çevrilə bilər. Başqa sözlə, ABŞ hərbi uğurların diplomatik nəticəyə çevrilməsini hədəfləyir. Düşünürəm ki, Rubionun açıqlaması müharibənin daha da genişləndirilməsinə çağırış deyil. Bu, dəyişən hərbi vəziyyət fonunda Rusiyanın danışıqlara cəlb olunması üçün yeni imkanların yarana biləcəyinə dair siyasi qiymətləndirmədir. Vaşinqton hesab edir ki, cəbhədə formalaşan yeni reallıq gələcək sülh danışıqlarının şərtlərinə birbaşa təsir göstərə bilər və məhz buna görə də ABŞ bu prosesi diqqətlə izləyir”.
Vidadi OTRDAHALLI
