Məhəmməd Əsədullazadə: "Ankaranın susması razılıq deyil, hesablanmış qeyri-müəyyənlik strategiyasıdır"
ABŞ Prezidenti Donald Trampın Türkiyənin İran tərəfdən müharibəyə qoşulmaq ehtimalı ilə bağlı səsləndirdiyi fikirlər Ankaranın həmin dövrdə tutduğu mövqeyə dair yeni müzakirələr yaradıb. Tramp bildirib ki, Türkiyə İranın tərəfində müharibəyə qoşulmağa ən real namizəd ölkələrdən biri idi, lakin onun Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğana müraciətindən sonra Ankara bu addımı atmayıb.
Məsələ ilə bağlı "Bakı-Xəbər" qəzetinə danışan politoloq Məhəmməd Əsədullazadə bildirib ki, ilk növbədə Trampın açıqlamasının məzmununu düzgün qiymətləndirmək lazımdır.
Onun sözlərinə görə, Tramp bu fikri ilk dəfə iyunun 25-də Ağ Evdə NATO-nun Baş katibi Mark Rutte ilə görüşündə səsləndirib, daha sonra isə iyulun 7-8-də Ankarada keçirilən NATO sammitində də təkrarlayıb. Politoloq qeyd edib ki, Tramp Türkiyənin ABŞ-İsrail əməliyyatına qoşulacağından deyil, əksinə, İranın tərəfində müharibəyə daxil ola biləcəyindən danışıb.
M.Əsədullazadə bildirib ki, sonradan yayılan bəzi məlumatlar Trampın iddiasının tamamilə əsassız olmadığını göstərir. Onun sözlərinə görə, İsrailin Kan 11 telekanalının məlumatında müharibə dövründə kürd silahlı qruplaşmalarının İrana daxil olması ehtimalı yaranacağı təqdirdə Ankaranın hərbi müdaxilə edəcəyi və hətta İrana hava hücumundan müdafiə dəstəyi göstərilməsi variantının müzakirə edildiyi qeyd olunurdu. Bu isə ortada müəyyən diplomatik təmasların və təhlükəsizlik planlarının mövcud ola biləcəyini göstərir.
Politoloqun fikrincə, daha maraqlı məqam rəsmi Ankaranın Trampın açıqlamalarına heç bir reaksiya verməməsidir.
"Bu səssizliyin bir neçə məntiqi izahı var. Birincisi, Prezident Ərdoğan Vaşinqtonla, xüsusilə də Trampla şəxsi siyasi münasibətləri gərginləşdirmək istəməyib. İkincisi, Trampın dediklərini açıq şəkildə təkzib etmək Ankaranı çətin vəziyyətə sala bilərdi. Əgər iddia həqiqətə uyğun deyilsə, onda niyə ABŞ Prezidenti bunu ardıcıl şəkildə təkrarlayır - sualı yaranacaqdı. Əgər müəyyən həqiqət payı varsa, bunu etiraf etmək Türkiyənin həm region ölkələri, həm də Qərb tərəfdaşları ilə münasibətlərində əlavə problemlər yarada bilərdi", – deyə o bildirib.
Ekspert hesab edir ki, Türkiyə bu məsələdə strateji qeyri-müəyyənliyi qorumağa üstünlük verib. Onun sözlərinə görə, Ankara bir tərəfdən İran və müsəlman ölkələri ilə siyasi yaxınlıq görüntüsünü saxlamağa, digər tərəfdən isə ABŞ-la hərbi və strateji əməkdaşlığını, o cümlədən F-35 proqramı kimi mühüm məsələləri risk altına atmamağa çalışır.
Məhəmməd Əsədullazadənin qənaətincə, rəsmi Ankaranın susması razılıq əlaməti deyil, diplomatik hesablamaya söykənən davranışdır: "Ankaranın susması razılıq deyil, hesablanmış qeyri-müəyyənlik strategiyasıdır. Türkiyə bu yolla həm regional balansı qorumağa, həm də ABŞ-la münasibətlərini gərginləşdirməməyə çalışıb".
Dəniz NƏSİRLİ
