Tural İsmayılov: “...Normallaşma ritorikasını real hüquqi bazaya çevirməlidir”
Keçən ilin dekabr ayının18-də Azərbaycanın dövlət neft şirkəti SOCAR tərəfindən ilk dəfə olaraq yerli mənşəli neft yükünün Ermənistana tədarükü həyata keçirilib. Belə ki, 22 sistern vaqona yüklənən 1 220 ton Aİ-95 markalı avtomobil yanacağı ADY-nin yük qatarı ilə Bakı Yük Stansiyasından Böyük Kəsik stansiyası istiqamətində yola salınıb.
Azərbaycan neftinin Ermənistana ixracı bu ölkənin vətəndaşları tərəfindən müsbət qarşılanlıb.
Yanvarın 8-də isə Güzdək dəmiryol stansiyası və Bakı yük stansiyasından Azərbaycandan Ermənistana neft məhsullarının növbəti tədarükü həyata keçirilib.
Daşınması gerçəkləşdirilən neft məhsullarına 1 000 ton 92 markalı benzin, 1 000 ton dizel yanacağı və 1 800 ton 95 markalı benzin daxildir.
Qeyd edək ki, “Meqa Treyd” şirkətinin direktoru Karen Ayriyan mətbuata açıqlamasınsa “Azərbaycandan Ermənistana neft məhsullarının ikinci tranziti zamanı təkcə “Premium” deyil, həm də “Regular” benzin idxal olunacaq”-deyə bildirib.
Onun sözlərinə görə, bu dəfə Gürcüstana tranzitə görə ödəniş ediləcək.
Artıq Azərbaycandan ikinci partiya yanacaq Ermənistana gedir. Bu elə belə davam edəcək? Ermənistandan dərhal effekt qaydasında hansı addımları gözləməliyik?
“Yanacaq tədarükü və digər iqtisadi əməkdaşlıq layihələri...”
Politoloq Tural İsmayılov baki-xeber.com-a bildirdi ki, Azərbaycanın SOCAR vasitəsilə Ermənistana neft məhsulları tədarükünün davam etməsi ölkənin sülh və normallaşma prinsiplərinə sadiqliyinin real ifadəsidir. “İkinci partiya yanacağın göndərilməsi - bu dəfə 3800 ton həcmində benzin və dizel - sadəcə kommersiya əməliyyatı deyil, regionda konstruktiv münasibətlər qurmaq strategiyasının tərkib hissəsidir.
Prezident İlham Əliyevin dəfələrlə vurğuladığı kimi, Azərbaycan sülh gündəminin tərəfdarıdır və əməli addımlarla bunu sübut edir. Ermənistana enerji resurslarının satışı qarşılıqlı fayda əsasında iqtisadi əlaqələrin yaradılmasının ilk pillələridir. Bu, uzun müddət münaqişə içərisində olan iki ölkənin normal qonşuluq münasibətlərinə doğru yol açır.
Məsələnin əhəmiyyətini başa düşmək üçün kontekstə baxmaq lazımdır. Ermənistan enerji asılılığı baxımından həssas vəziyyətdədir və Azərbaycan bu şəraitdə praqmatik yanaşma nümayiş etdirir”-deyə T.İsmayılov bildirdi.
Politoloqun sözlərinə görə, bu addım Azərbaycanın regional lider kimi məsuliyyətli mövqeyini əks etdirir - konstruktiv olmaq, lakin eyni zamanda öz milli maraqlarını qorumaq.
“Bu prosesin davam edib-etməyəcəyi sualına gəldikdə, cavab müsbətdir. Azərbaycanın sülh gündəmi qısamüddətli addımlar deyil, uzunmüddətli strategiyadır. Prezidentin beynəlxalq platformalarda vurğuladığı kimi, Azərbaycan beynəlxalq hüquq, qarşılıqlı hörmət və suverenlik prinsipləri əsasında qonşularla münasibətlər qurmağa hazırdır. Yanacaq tədarükü bu strategiyanın praktik tətbiqidir.
Ermənistandan effekt qaydasında gözlənilən addımlar isə aydındır. İlk növbədə, sülh müqaviləsinin imzalanması prosesinin sürətləndirilməsi vacibdir. Azərbaycan öz tərəfindən konstruktiv addımlar atır, iqtisadi əməkdaşlığa açıqdır, lakin sülh müqaviləsinin hələ də imzalanmaması ən əsas problemdir. Ermənistan rəhbərliyi uzun müddət gündəmə gətirdiyi normallaşma ritorikasını real hüquqi bazaya çevirməlidir.
İkincisi, sərhəd delimitasiyası prosesinin davam etdirilməsi zəruridir. Azərbaycan tərəfi bu məsələdə də konstruktiv mövqe nümayiş etdirir və sərhədlərin beynəlxalq tanınmış prinsiplər əsasında müəyyənləşdirilməsinə hazırdır. Ermənistanın bu prosesdə daha fəal iştirakı gözlənilir.
Üçüncüsü, kommunikasiyaların açılması istiqamətində konkret addımlar atılmalıdır. Zəngəzur dəhlizinin açılması yalnız Azərbaycan üçün deyil, Ermənistan üçün də iqtisadi imkanlar yaradacaq. Regionun iqtisadi inteqrasiyası hər iki ölkənin rifah səviyyəsinin yüksəlməsinə töhfə verəcək.
Dördüncüsü, Ermənistan cəmiyyətində revanşist ruhiyyənin və Azərbaycana qarşı düşmənçilik ideologiyasının aradan qaldırılması vacibdir. Real sülh yalnız hökumətlər arasında deyil, cəmiyyətlər arasında da qurulur. Ermənistan təhsil sistemi və mediasında Azərbaycana qarşı düşmənçilik təbliğatının davam etməsi normallaşmaya mane olur.
Azərbaycanın mövqeyi aydındır: ölkə sülhün tərəfdarıdır, lakin bu, prinsipiallıqdan imtina demək deyil. Azərbaycanın ərazi bütövlüyü, suverenliyi və milli maraqları heç bir şəkildə güzəştə gedilməyəcək məsələlərdir. Yanacaq tədarükü və digər iqtisadi əməkdaşlıq layihələri sülhün və qarşılıqlı hörmət prinsiplərinin təmin edilməsi şərti ilə davam edəcək”.
T.İsmayılov vurğuladı ki, regional kontekstdə Azərbaycanın bu strategiyası geniş dəstək qazanır. “Beynəlxalq ictimaiyyət Azərbaycanın konstruktiv addımlarını müsbət qiymətləndirir. Qərb və Şərq arasında körpü rolunu oynayan Azərbaycan sülh və sabitlik üçün əməli addımlar atır. Bu, ölkənin beynəlxalq mövqeyini möhkəmləndirir və regional liderlik statusunu təsdiqləyir.
Nəticə etibarilə, Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərində yeni mərhələ başlayıb. Azərbaycanın sülh gündəmi real addımlarla dəstəklənir və bu proses davam edəcək. Ermənistandan isə qarşılıqlı addımlar, revanşist ideologiyadan imtina və sülh müqaviləsinin imzalanması istiqamətində konkret hərəkətlər gözlənilir. Azərbaycanın regional liderliyi və məsuliyyətli mövqeyi regionda uzunmüddətli sülhün qurulması üçün əsas amildir”-deyə T.İsmayılov qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
