Afsəddin Nəbiyev: “Tramp üçün Türkiyə daha böyük və vacib NATO müttəfiqidir”
Suriyanın Hələb şəhəri daxil olmaqla, bir neçə bölgəsində hökumət qüvvələri ilə Suriya Demokratik Qüvvələri arasında (SDQ) şiddətli döyüşlər başlayıb. Məlumata görə, toqquşmalar bir neçə istiqamətdə eyni vaxtda qeydə alınıb.
SDQ-yə qarşı həyata keçirilən əməliyyat çərçivəsində Suriya ordusu Hələbin Əşrəfiyyə məhəlləsinin bir hissəsinə daxil olub. Bölgədə vəziyyətin gərgin olduğu bildirilir.
O da məlumdur ki, ABŞ kürd qruplaşmalarını təmsil edən SDQ-ni dəstəkləyir. Belə olan halda o əməliyyat, hansı ki, Türkiyə də ona siyasi-diplomatik dəstək verir, bu, Trampın Suriyada Türkiyə ilə əməkdaşlıq kursuna təsir edə bilərmi? Yəni Trampı Suriya məsələsində Türkiyəyə qarşı aqressivləşdirə bilərmi? İsrailin Suriyaya qarşı hərəkətliliyinin, fəallığının artmasına təsir göstərə bilərmi? Ümumiyyətlə, Suriya hökumətinin SDQ-yə qarşı apardığı hərbi əməliyyatlar Türkiyə-ABŞ, Türkiyə-İsrail münasibətlərinə necə təsir edəcək?
Sözügedən məsələni “Bakı-Xəbər”ə şərh edən AMİP-in sədr müavini Afsəddin Nəbiyevin fikrincə, Suriyadakı vəziyyət artıq köhnə "vətəndaş müharibəsi" modelindən çıxaraq yeni bir regional nizamın qurulması mərhələsinə qədəm qoyub: “İndiki gərginliyin mahiyyəti ondan ibarətdir ki, Dəməşqdəki yeni rəhbərlik (Əsəd sonrası keçid hökuməti) ölkənin unitar quruluşunu bərpa etmək istəyir. Hələbdəki döyüşlər əslində bir "güc nümayişi"dir. Mərkəzi hökumət ABŞ-ın dəstəklədiyi SDQ (kürd qruplaşmaları) ilə onları ordunun tərkibinə qatmaq üçün danışıqlar aparsa da, bu inteqrasiya prosesi 2025-ci ilin sonunda uğursuzluğa düçar olub. İndi ordu güc tətbiq edərək SDQ-ni strateji məhəllələrdən (Əşrəfiyyə və Şeyx Maqsud) çıxarmağa çalışır. Türkiyənin istəyi "Terror dəhlizi"nin ləğv olunmasıdır. Türkiyə SDQ-nin (YPG) Suriyanın şimalında hər hansı muxtariyyət və ya "dövlətçilik" qazanmasına qəti qarşıdır. Ankara mərkəzi hökumətin SDQ-yə qarşı əməliyyatlarını diplomatik olaraq dəstəkləyir. Çünki bu, Türkiyənin hərbi müdaxiləsinə ehtiyac qalmadan terror təhlükəsinin zəiflədilməsi deməkdir. Türkiyə ümid edir ki, Tramp SDQ-ni "yük" hesab edib onlardan imtina edəcək. Donald Trampın 2026-cı il siyasəti "sərfəli sövdələşmə" üzərində qurulması göz önündədir. Onsuz da son vaxtlar görürük ki, ABŞ administrasiyası klassik müharibə anlayış modelini "menyusun"dan çıxarıb. Tramp administrasiyası artıq SDQ-ni əvvəlki kimi qeyd-şərtsiz qorumur. Vaşinqton mərkəzi hökumətlə SDQ arasında vasitəçilik edərək onları orduda birləşdirməyə çalışır ki, özü bölgədən rahat çıxa bilsin. Tramp üçün Türkiyə daha böyük və vacib NATO müttəfiqidir. SDQ-yə görə Ankara ilə münasibətləri gərginləşdirmək onun planlarına daxil deyil. Əksinə o, Türkiyəyə "buranı sən idarə et" deməyə meyllidir. İsrailin maraqları da bölgədə gərginliyin artması fonunda baş verir. İsrail üçün ən böyük xəbər 6 yanvar 2026-cı ildə Parisdə əldə olunan gizli razılaşmadır ki, bunu da Suriya-İsrail yaxınlaşması kimi dəyərləndirmək mümkündür. Mətbuatda Suriya hökumətinin İsrail ilə "kəşfiyyat paylaşımı mexanizmi" yaratdığı barədə məlumatlara rast gəlinir. Bu, İsrailin Suriya ərazisindəki İran hədəflərini daha rahat vurması üçün şərait yaradan amillər sırasındadır. İsrail əvvəllər kürdləri "bufer zona" kimi dəstəkləsə də, indi Dəməşqlə birbaşa razılaşa bildiyi üçün SDQ-yə ehtiyacı azalıb. Tramp Suriya məsələsində Türkiyəyə qarşı aqressivləşmək əvəzinə, böyük ehtimalla SDQ-ni qurban verərək Türkiyə ilə strateji bir razılaşmaya gedəcək. Proseslərin də bu istiqamətdə getdiyi çox aydın müstəvidə görünür”.
Vidadi ORDAHALLI
