Məlum ölduğu kimi, ötən həftə Avropa Parlamenti Azərbaycan əleyhinə qərəzli, ədalətsiz qətnamə qəbul edib. Qətnamədə Ermənistanla bağlı belə bir məqam var: “Ermənistan mövcud hərbi ittifaqlarına yenidən baxarsa Avropa İttifaqının təhlükəsizlik dəstəyinə ümid edə bilər”.
Bununla demək istəyiblər ki, Ermənistan Moskva ilə strateji müttəfiqlikdən, Rusiyanın hərbi bazalarından və KTMT-dən imtina edərsə, Brüssel Ermənistana müdafiə dəstəyi verəcək. Faktiki olaraq bununla Avropa Parlamenti onu demək istəyir ki, KTMT-dən çıxın, təhlükəsizlik dəstəyi alın. Bu, praktiki baxımdan nə dərəcədə mümkündür? Nəzərə alsaq ki, Ermənistan qərbində Türkiyə, şərqində Azərbaycan, cənubunda İran, şimalında Gürcüstanla həmsərhəddir.
“Hazırda Paşinyan iqtidarının qarşısında dayanan ən çətin və mürəkkəb vəzifə Ermənistanın qısa zamanda...”
Sözügedən məsələni “Bakı-Xəbər”ə şərh edən politoloq Elşən Manafov bütün bunlara bir neçə prizmadan yanaşdı: “Əvvəla, Avropa Parlamentinin Azərbaycan əleyhinə qəbul etdiyi qətnamə Avropanın özünün bəyan etdiyi demokratiya dəyərlərinə sayqısızlıqdan başqa bir şey deyil. Ermənistanın Azərbaycanı “etnik təmizləmə” siyasətində ittiham etməsinə Avroparlamentin seyrçi qalması, konkret dəlil və sübutların olmadığı şəraitdə Qarabağdan başlanan erməni köçünə görə rəsmi Bakının qınanması qurumun ölkəmizə münasibətdə qərəzli mövqeyindən xəbər verir. Halbuki, rəsmi Bakı münaqişə tərəfi olan Ermənistanla münasibətlərdə olan problemlərin müzakirəsi və həlli üçün Aİ-nin vasitıçilik səylərinə böyük önəm verib. Avroparlamentin bu qətnamədə Ermənistana olan müraciətində onun bölgə ilə bağlı geosiyasi maraqlar güdmədiyini sezməmək mümkün deyil. ABŞ-la yanaşı Aİ-nin bütün səyləri Ermənistanı Rusiya ilə qarşıdurmaya sürükləmək, Ermənistanda antiRusiya ovqatını qızışdırmaq, Paşinyan rejiminin vasitəsilə bölgənin geosiyasi mənzərəsini Qərbin xeyrinə dəyişməkdən ibarətdir. Paşinyan iqtidarının bununla bağlı atdığı addımlar, qəbul etdiyi qərarlar, şübhə yoxdur ki, onun Qərbdəki havadarları tərəfindən istiqamətləndirilir. Əlbəttə, hazırda Paşinyan iqtidarının qarşısında dayanan ən çətin və mürəkkəb vəzifə Ermənistanın qısa zamanda KTMT-dan çıxmasına nail olmaq, habelə Gümrüdəki sayı 3,5 min nəfərdən ibarət Rusiyanın 102-ci bazasını buradan kənarlaşdırmaqdır. Paşinyanın Qarabağ məsələsində ilk baxışda təslimçilik mövqeyinin mühüm səbəblərindən biri də bu uğursuzluğa görə Rusiyanı və KTMT-ni ittiham etmək, muttəfiqlik borcunu yerinə yetirməməkdə qınamaqdır. Yəni ictimai rəyi Ermənistanda qəbul edilə biləcək qərara hazirlamaq. Lakin Ermənistanın qısa zaman kəsiyində və birtərəfli şəkildə KTMT-dən çıxmasına da nail olmaq müəyyən prosedurların yerinə yetirilməsindən sonra mümkündür. Zira qarşılıqlı öhdəliklər var. Gümrüdəki bazaya gəlincə, 2009-cu ildə imzalanmış müqaviləyə görə, bazanın burada qalma müddəti 2034-ci ilə qədərdir. Ermənistanın burtərəfli şəkildə ondan çıxması da yaxın perspektivdə hüquqi konteksdə mümkün deyil. Lakin Rusiyanın Ermənistana təsir imkanları təkcə hərbi amillərlə bağlı deyil. Ermənistanın infrastukturu, o cümlədən dəmir yolları üzərində nəzarət, bu ölkənin sərhədlərinə nəzarət Rusiyaya məxsusdur. Ermənistanın Rusiyadan olan enerji asılılığı konteksində isə Paşinyanın ata biləcəyi addımların ilk növbədə onun iqtidarına neçəyə başa gələcəyini hesablamaq çətin deyil”.
Vidadi ORDAHALLI
