Prezident İlham Əliyev oktyabrın 8-də Tiflisdə Gürcüstanın Baş naziri İrakli Qaribaşvili ilə mətbuata bəyanatında Gürcüstana Azərbaycanla Ermənistan arasındakı mümkün vasitəçilik imkanlarını ortaya qoyduğuna görə Baş nazir İrakli Qaribaşviliyə minnətdarlığını bildirib:
“Hesab edirəm ki, biz buna hazır olan ölkə kimi Ermənistandan da eyni yanaşmanı gözləməliyik. Əgər Ermənistan tərəfindən də razılıq olarsa, dərhal bizim aidiyyəti qurumların rəhbərləri Gürcüstanda həm ikitərəfli, həm də üçtərəfli görüşə gələ bilərlər”.
Göründüyü kimi, Prezident deyir ki, digər formatlarla yanaşı, Gürcüstan formatı da ortaya gələ bilər. Prezident açıq bəyan edir ki, bu konteksdə üstünlüyü Gürcüstana verir. Hesab etmək olarmı ki, həm ikitərəfli, həm də üçtərəfli danışıq formatı üçün Vaşinqton, Brüssel formatlarını əvəz etmək gücündə olan yeni format meydana gəlir?
Müstəqil siyasətçi Abutalıb Səmədov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, İkinci Qarabağ müharibəsindən sonra vasitəçilik monopoliyası Rusiyanın əlində idi: “2021-ci ilin yanvarı və noyabrında Rusiyanın vasitəçiliyi ilə iki görüş keçirildi. Həmin dönəmdə Rusiya sülh sazişini müzakirə etmək fikrində deyildi. Birinci görüşdə kommunikasiyalar, ikincidə isə delimitasiya müzakirə edildi. 2022-ci ilin martında Azərbaycan 5 baza prinsipini təqdim etdi və sülh danışıqlarına başlamağı təklif etdi. Aprel ayında isə prosesə Brüssel qoşuldu. Avropa İttifaqı sülh sazişini hazırlamağı təklif etdi. Xarici işlər nazirlərinin ilk görüşü də Tiflisdə keçirildi və tam nəticəsiz oldu. Bundan sonra prosesə Vaşinqton da qoşuldu. 2022-ci il sentyabrın 27-də keçirilən görüşün adı da sülh sazişinə uyğun seçilmişdi. Bütün bu təmaslara Rusiya qısqanc yanaşdı. Hər dəfə bu görüşlərdən sonra təxribatçı xarakterli açıqlamalar verdi. Putin erməni xalqını Paşinyanın üzərinə qaldırmaq məqsədilə bəyan etdi ki, Paşinyan Qarabağı Azərbaycanın tərkib hissəsi kimi tanıyıb. Bir müddət sülh danışıqları ləngidi. Qranada görüşü də ümidləri doğrultmadı. Hazırda vasitəçilər arasında münasibətlər son dərəcə gərginləşib. Artıq Avropa Birliyi kənarda qalıb. Çünki biz qəti bəyan etmişik ki, Fransa olan yerdə biz iştirak etməyəcəyik. Şarl Mişel də kifayət qədər mübahisəli vasitəçiyə çevrilib. Rusiya ilə Qərb arasında vasitəçikik uğrunda mübarizə gedir. Bunlar bir-birinə qərəzli yanaşırlar.
Azərbaycan Prezidentinin ortaya qoyduğu ideya tam doğrudur. Gürcüstan digərlərinə nisbətən daha məqbuldur. Bu, həm Qərblə Rusiya arasındakı münaqişəni aradan qaldıracaq, həm də obyektivliyi şübhə doğurmayacaq. Hesab edirəm ki, AB və ABŞ razılaşmanın Gürcüstanda imzalanmasında maraqlı olmalıdır. Çünki əksər ziddiyyətli məsələlər öz həllini tapıb. Gürcüstan ən uyğun vasitəçidir. Bundan əvvəl bu qeyri-mümkün idi. Çünki Ermənistana təzyiqlər göstərilməliydi ki, bəzi addımları atsın. Bunu da AB və ABŞ etdi. Nəticədə Paşinyan bizim ərazi bütövlüyümüzü tanıdı. Ən ağır məsələ bu idi. Qarabağdakı ermənilərin təhlükəsizliyi məsələsi də artıq gündəlikdə yoxdur. Əsas problem bunun harda imzalanmasıdır. Ən ideal variant Gürcüstandır. Qalır Ermənistanın iştirak edib-etməməsi. Qərbdəki ağaları imkan versə, Ermənistan bu addımı atacaq”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
