Soydaşlarımız sonuncu dəfə öz tarixi ata-baba yurdları olan Qərbi Azərbaycandan 1988-1991-ci illərdə deportasiya ediliblər. 35 ildir ki, qərbi azərbaycanlılar öz yurdlarından qovulub, deportasiya edilib, amma indiyə qədər heç bir beynəlxalq qurum buna görə Ermənistan dövlətinə sanksiya tətbiq etməyib, yaxud da azərbaycanlıların geridönüşünü təmin etməsi ilə bağlı tələb irəli sürməyib. Nəticədə Ermənistan soydaşlarımızın hüquqlarını tapdamaqda davam edib, bu gün də o bu çirkin davranışını dayandırmayıb.
Qərbi azərbaycanlılar Ermənistandan onların geri qayıtmasını təmin etməyi tələb edirlər.
Qərbi Azərbaycan İcmasının Ermənistan hökumətinə tələblərinin yer aldığı müraciəti Rusiya mediası da yayıb. “1989-cu ildə Azərbaycan Qaçqınlar Cəmiyyəti kimi əsası qoyulan, 2022-ci ildə isə Qərbi Azərbaycan İcması adlandırılan təşkilatımız hazırda əsrlər boyu tarixi vətənləri olan və bu gün yaşadıqları ərazilərdən didərgin düşmüş azərbaycanlıların hüquqlarının müdafiəsi ilə məşğuldur. Ermənistan adlanan Qərbi Azərbaycan ərazisindən azərbaycanlıların qovulması öz siyasi, hüquqi və humanitar ölçülərinə görə tarixdə analoqu olmayan ədalətsizlikdir”.
Qərbi Azərbaycan İcması Ermənistanda azərbaycanlılara qarşı etnik təmizləmə həyata keçirildiyini vurğulamaqla yanaşı, qeyd edib ki, Ermənistan adlanan ölkədən qovulmuş azərbaycanlıların təhlükəsiz şəraitdə və ləyaqətlə öz yurdlarına qayıtmaları üçün beynəlxalq hüquqi əsaslar var. Müraciətin mətnində Ermənistan hakimiyyətinə ünvanlanmış konkret tələb də yer alıb. Qərbi Azərbaycan icması Ermənistan hökumətindən beynəlxalq proses çərçivəsində öz tarixi yerlərindən qovulmuş azərbaycanlıların öz doğma yurd-yuvalarına qayıtması üçün şərait yaratmağı və onların öz yurd-yuvalarına qayıtmasını təmin etməyi tələb edir. Eyni zamanda da oraya qayıtdıqdan sonra fərdi və kollektiv hüquqlarnın təmin edilməsinin mütləqliyi qeyd edilir.
Doğrusu, Rusiya mətbuatı, daha dəqiq desək, informasiyanın yayıldığı EADaily soydaşlarımızın bu tələbinə qıcıqla yanaşıb. Öz ermənipərəst mövqeyini gizlətməyən KİV bizim tarixi torpaqlarımıza dinc qayıdış planımızdan narahatlıq keçirir. Hətta saytda Prezident İlham Əliyevin Qərbi azərbaycanlıların tarixi torpaqlarına qayıdışı kursuna da qısqanc münasibət sərgilənib.
Kimin nə yazmasından və bu mütərəqqi, gərəkli qayıdış kursunu necə görməsindən asılı olmayaraq, azərbaycanlıların Qərbi Azərbaycana qayıtmaq hüququ var və bu hüququ bütün beynəlxalq qanunlar, konvensiyalar təsdiq edir.
“...Beynəlxalq hüquq da bunu tələb edir”
“SƏS” Media Qrupunun rəhbəri, politoloq Bəhruz Quliyev bildirdi ki, öz yurdlarına qayıtmaq soydaşlarımızın halal haqqıdır və Ermənistan hakimiyyəti də qərbi azərbaycanlıların tələblərini yerinə yetirməlidir: “Bu Qərbi Azərbaycanlıların ən təbii haqqıdır və hüququdur. Beynəlxalq sənədlərə və insan hüquqlarına görə də bu normal haldır. 35 ilə yaxındır ki, Ermənistanın deportasiya siyasətinin qurbanı olmuş 250 minə yaxın insan öz doğma yurdlarından, evlərindən didərgin düşüb. Çox çətinliklər görüblər, ağır şəraitdə yaşayıblar. İndi müharibə də bitib və sülh müqaviləsinin hazırlanması işləri aparılır. Deməli, necə ki, ermənilər Azərbaycan ərazizində yaşayır, eləcə də onlar da Ermənistandakı dədə-baba yurdlarına qayıdıb yaşamalıdırlar. Biz beynəlxalq sənədlərə, insan hüquqlarına öz hörmətimizi göstərib erməniərə bu imkanı yaratmışıq. Hətta 30 illik münaqişə dövründə belə ölkənin hər yerində ermənilər qalıb yaşayırdı. Lakin Ermənistanda bir nəfər də azərbaycanlı qalmamışdı. İndi regionda sülhün yaranması şərtlərindən biri də budur - hər kəs öz evinə qayıtmalıdır. Əksər müharibə etmiş ölkələrdə həmişə belə də olub. Qafqazda da belə olmalıdır”. B.Quliyeb hesab edir ki, əks halda ermənilərin də Azərbaycan ərazisində yaşamağa haqları qalmaz. “Yəni, ədalətli yanaşma birtərəfli ola bilməz. Hesab edirəm ki, gec ya tez bu baş verəcək. Qərbi Azərbaycanlılar indi Ermənistan adlanan öz tarixi torpaqlarına, öz evlərinə qayıdacaqlar. Baxmayaraq ki, Ermənistan hər vəchlə buna imkan verməməyə çalışır, lakin ermənilərin Azərbaycan ərazisində yaşamalarını tələb edir. Necə ki, biz buna razı oluruq, eynilə də Ermənistan bunu etməlidir. Yoxsa Ermənistan onsuz da dünyada monoetnik ölkə kimi tanınır və bu da dünya qəbuledilməz haldır. Halbuki, Azərbaycan multikultural ölkədir və burada onlarla xalqın nümayənləri yaşayır o cümlədən də ermənilər. Sülh razılaşmasında da bu məqamlar aydın şəkildə ehtiva edilməlidir. Çünki beynəlxalq hüquq da bunu tələb edir. Cənab Prezident də dəfələrlə bunu vurğulayıb ki, bu insanlar öz dədə-baba yurdlarına, tarixi torpaqlarına qayıdacaqlar. Fikrimcə, yaxın gələcəkdə bu reallaşacaq” - deyə B.Quliyev qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
