“İndi biz yeni idarəetmə modeli üzərində işləyirik”. Bunu Prezident İlham Əliyev yerli televiziya kanallarına müsahibəsi zamanı deyib.
Ölkə başçısı qeyd etdi ki, Qarabağdakı yeni idarəetmə modeli bütün ölkə üzrə tətbiq olunacaq: “Orada - Qarabağ və Zəngəzurda tətbiq edilən yanaşma sonra bütün ölkə üzrə də tətbiq olunacaq, o cümlədən idarəetmə mexanizmi. İndi biz yeni idarəetmə modeli üzərində işləyirik. Əlbəttə, kadr potensialı çox önəmlidir. Həmçinin eyni zamanda, azad edilmiş torpaqlarda daha çevik, daha operativ, bürokratiyaya, xoşagəlməz hallara qurşanmamış yeni strukturlar yaradılıb. Yəni bu təcrübəni biz sonra tədricən ölkəmizin digər hissələrinə keçirəcəyik”.
Görünən odur ki, sözügedən idarəçilik modeli özünü doğruldur. Bu, artıq ölkənin idarəçilik sisteminin dəyişməsi barədə qəti qərardır. Yəni icra hakimiyyəti ləğv ediləcək və əvəzində yeni nümayəndəlik sisteminə önəm veriləcək. Bu, hətta Konstitusiya dəyişikliyinin və referendumun keçirilməsinin yolunun açılması deməkdir. Artıq prezidentin xüsusi nümayəndəliyinin bütün ölkə üzrə tətbiqi barədə qəti qərar var. Bu qərarın, idarəçiliyin bütün ölkə üzrə tətbiqi onun Konstitusiyaya salınmasını nə qədər zəruri edir? Bu xüsusi nümayəndəlik institutunun Konstitusiyaya salınmasına ehtiyac olacaq, ya olmayacaq?
“Prezidentin xüsusi nümayəndəlikləri adminstrasiyanın struktur vahidi kimi və yaxud da yerli...”
Məsələyə aydınlıq gətirən Aydınlar Partiyasının sədri, hüquqşünas Qulamhüseyn Əlibəylinin fikrincə, buna görə Konstitusiyaya dəyişiklik ola da bilər, olmaya da: “Prezidentin xüsusi nümayəndəsinin təyin olunması məsələsi konstitusiya ilə nəzərdə tutulmayıb. Ancaq Prezident icra hakimiyyətinin başçısı kimi, icra hakimiyyətinin təşkili modelini özü müəyyənləşdirə bilər. O cümlədən, müəyyən bölgələr üzrə xüsusi nümayəndəliklər təşkil edə bilər. Düzdür, Konstitusiyada yerlərdə icra hakimiyyətinin həyata keçirilməsinin mexanizmi ümumi şəkildə nəzərdə tutulur. Özü də bu, yerli icra hakimiyyəti tərəfindən həyata keçirilmiş olur. Lakin yerli icra hakimiyyətləri deyiləndə nələr başa düşülür, bu barədə kifayət qədər ətraflı məlumat verilmir. Ancaq xüsusi nümayəndənin özü də yerli icra hakimiyyətinin bir qismi hesab olunur. Prezidentin ayrıca fərmanı var. Yəni yerli icra hakimiyyəti deyərkən nə başa düşülür. Bu, rayon, şəhər icra hakimiyyəti başçıları, onların aparatları, şöbə idarələri deməkdir. Bu mənada, əgər icra hakimiyyəti başçıları sistemi dəyişərsə, onda Konstitusiyaya dəyişilik etmək zərurətə çevrilə bilər. Ancaq digər tərəfdən, Prezidentin xüsusi nümayəndəliyinin özünü də yerli icra hakimiyyəti orqanı kimi müəyyən etmək olar. O cümlədən, yerli icra hakimiyyəti orqanlarının bir çox səlahiyyətlərini həmin səlahiyyətli nümayəndəyə vermək olar. Bu mənada artıq Konstitusiyaya dəyişikliyə xüsusi ehtiyac qalmır. Çünki Konstitusiyada konkret yazılmayıb ki, səlahiyyətləri rayon, şəhər icra hakimiyyəti başçıları həyata keçirir. Yazılıb ki, yerli icra hakimiyyətləri həyata keçirir. Bir sözlə, bununla bağlı Konstitusiyaya xüsusi dəyişikliklərin edilməsinə ehtiyac yoxdur. Ona görə ki, icra strukturlarını Prezident formalaşdırır. Prezidentin xüsusi nümayəndəlikləri administrasiyanın struktur vahidi kimi və yaxud da yerli icra hakimiyyəti vahidi kimi nəzərdə tutulursa, o zaman referenduma və konstision dəyişikliklərə xüsusi ehtiyac yoxdur”.
Vidadi ORDAHALLI
