Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev noyabrın 17-də Avropa İttifaqının Şərq Tərəfdaşlığı üzrə xüsusi elçisi Dirk Şuebelin rəhbərlik etdiyi, Avropa İttifaqının və bir sıra üzv ölkələrin Şərq Tərəfdaşlığı üzrə məsul şəxslərinin daxil olduğu nümayəndə heyətini qəbul edərkən:
“Hesab edirəm, vacib odur ki, Ermənistan əslində istədiyini açıq şəkildə elan edir. Əgər onlar Qarabağda ermənilərin hüquqları və təhlükəsizliyi barədə söhbət aparmaq istəyirlərsə, bu, alınmayacaq. Biz bu haqda Qarabağda yaşayan ermənilərlə danışmağa hazırıq, amma Moskvanın göndərdiyi, ciblərində rus xalqından oğurladığı milyardlarla pula sahib Vardanyan kimi insanlarla yox. O, Moskvadan oraya çox aydın gündəliklə göndərilib”
Bu, Rusiyanın Qarabağda açıq təxribatla məşğul olduğunun sübutu sayılırmı?
Siyasi şərhçi Tofiq Abbasov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, Moskva son vaxtlar Qafqaz bölgəsində olduqca anlaşılmaz siyasət yeritməyə başlayıb: “Xüsusilə də Ermənistan-Azərbaycan münasibətlərində bunu görmək olar. 2020-ci ilin 44 günlük mübarizəsi çərçivəsində Putinin "Azərbaycan öz torpaqlarında əməliyyat aparır, biz ora nə KTMT kimi, nə də Rusiya kimi müdaxilə edə bilərik" kimi fikri əgər Rusiyaya müsbət balans gətirmişdisə, indi Moskvanın etdikləri və çalışdığı işlər artıq onun həm imicini korlayır, həm də Azərbaycanla münasibətlərdə çox böyük maneələr yaradır. Çünki Azərbaycan Rusiya ilə heç vaxt ikili oyun oynamayıb. Həmişə mərd - mərdanə, ağayana özünü təsdiqləyib və Rusiyanın istəklərini həmişə nəzərə alaraq, onlara müsbət cavablar verib. Amma indi biz görürük ki, Rusiya Federasiyasının rəhbərliyi, xüsusilə Putin özü münasibətləri pozur, təxribatyönlü “təşəbbüsləri” gündəmə gətirməyə çalışır. Yenə də Ermənistan üçün əlverişli bir vəziyyət yaratmaq istəyir. Biz görürük ki, Ermənistan iki il ərzində nə dərəcədə çaşqın və özünü itirmiş vəziyyətdədir. Digər tərəfdən gah Qərbə yıxılır, gah da Şərqə yol alır. Putin çalışır burada Qərb fəallığını məhdudlaşdırsın ki, guya baş moderator özüdür. Amma Rusiya moderatorluğunu da artıq özbaşına buraxıb. Əgər sən moderatorsansa, o zaman gərək işlərlə yaxından məşğul olasan və onların müqəddəratını taleyin hökmünə buraxmayasan. Rusiya isə bunu bilərəkdən edir. Niyə? Bir tərəfdən guya Qərbin fəallaşmasından narazıdır, digər tərəfdən isə Azərbaycanın daha çox Qərbə meyl göstərdiyini bildirmək istəyir. Əslində isə belə deyil. Qərbi bura gətirən Nikol Paşinyandır. Moskva bunu gözəl bilir. Əgər Qərb son vaxtlar burda fəallaşıbsa, bu prosesin də səbəbi ondan ibarətdir ki, Moskva özünü fəaliyyətsiz göstərir. Üçtərəfli bəyanatların həll edilməsi mütləqdirsə, niyə Moskva bu haqda danışmır? Niyə bəyanatın 4-cü və 9-cu bəndlərinin həyata keçməsinə etinasız yanaşır? 4-cü bənd ermənilərin silahlı qüvvlərinin Qarabağdan çıxarılması, 9-cu bənd isə Zəngəzur dəhlizinin yaradılmasıdır ki, Ermənistan da bu duruma yox deyir. Ermənistan əslində Bakıya yox, Moskvaya yox deyir. Bakı onsuz da öz xəttini İranın ərazisindən tikir. Biz dərinə getsək görürük ki, Zəngəzur dəhlizinin konfiqurasiyası, onun statusu, bütün elementlərinin hamısı Rusiyanın cızdığı plan əsasında gündəmə gəlib. Azərbaycanın bəlkə də Zəngəzur dəhlizinə ehtiyacı yoxdur. Odur ki, Moskva burada kobud səhvlər edir. “Valday” diskussiya klubunda Putin özü bəyan etdi ki, mən Serj Sarkisyana demişdim, sən 5 rayonu qaytar, yumşalma əmələ gəlsin və biz onları məntiqi sonluğa çatdıraq. Buradan biz o qənaətə gələ bilərik ki, Moskvanın sözünü Serj Sarkisyan qulaqardına vurdu və Moskvanın planına yox dedi. Belə olduğu şəraitdə Azərbaycan 2020-ci ildə sentyabrın 27-dən başlayaraq prosesləri özü bildiyi kimi həyata keçirdi. Çünki ermənilərin təxribatları, hərbi hücumları aramsız bir hal almışdı. Əgər onların qarşısı alınmasaydı və bizim əks-hücum əməliyyatımız olmasaydı Ermənistan bu gün də bölgədə od püskürürdü. Odur ki, Azərbaycan həm beynəlxalq hüquq normalarının tələblərinin qüvvəsini bərpa etdi, digər tərəfdən Təhlükəsizlik Şurasının 4 qətnaməsinin icrasını həll etdi. Nəhayət, bölgədə sabit, normal bir durumun formalaşmasına yol açdı. İlk növbədə biz ərazi bütövlüyümüzü bərpa etdik. Xırda məsələ olan erməni icmasının Qarabağda yaşaması ilə bağlı məsələ qaldı. İndi bu proseslərə Rusiya, bizim dillə desək, haram qatmaq istəyir ki, sürüşkən bank işçisi Ruben Vardanyanı bura gətirsin, onu öz qubernatoru kimi təsdiqləsin. Ancaq Prezident İlham Əliyevin fikirlərində çox böyük məntiq, dərin bir yanaşma var. Bura yad element gələ bilməz. Azərbaycan dövləti onu qəbul etməyəcək. Biz artıq bilirik ki, Qarabağda ermənilərin əksəriyyəti Azərbaycan vətəndaşlığını almağa hazırdır. Bunu bilən Moskva çalışır yenə də proseslərdə gərginlik, qarşıdurma meyllərini, eləcə də separatizm nüvəsini fəallaşdırsın. Bu alınan iş deyil. Çünki Azərbaycan həqiqətən də güclü bir məmləkətdir. Rusiya istəmirsə Azərbaycanla münasitlərində dərin problemlər yaşasın, o zaman bu prosesdə Azərbaycana sadəcə mane olmasın. Birinci ona görə ki, biz müttəfiqik. Digər tərəfdən isə, biz Rusiyanın maraqlarını bütün proseslərdə nəzərə alırıq. Rusiya bu durumun qüvvəsində qalmasını istəyirsə, bizə mane olmamalıdır. Əks təqdirdə bizim alternativ gedişlərimiz də var. Əminəm ki, Prezident İlham Əliyev Rusiyanın istənilən lazımsız manevrinin qarşısını ala biləcək”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
