Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyanın ölkənin İctimai televiziyasına geniş müsahibəsində səsləndirdiyi fikirlər Qarabağ məsələsində rəsmi İrəvanın Azərbaycanın haqlı mövqeyini qəbul etdiyini göstərir. Bundan öncə hökumətin iclasında Azərbaycan, Qarabağ məsələsi barədə cəfəng iddialar səsləndirən Paşinyan müsahibəsində fərqli mövqe sərgiləyib.
Ermənistan hökumətinin Qarabağ məsələsində hazırkı mövqeyinə dair verilən “Qarabağ Ermənistandır və nöqtə, yoxsa Ermənistan Qarabağın Azərbaycanın tərkib hissəsi olması ilə çoxdan barışıb” sualına cavab verərkən o deyib: “Əgər biz Ermənistanı və Qarabağdakı erməniləri fəlakət qarşısında qoymaq istəmiriksə, təkbaşına bütün dünyaya qarşı mübarizə apara bilmərik, çünki bunu bacarmarıq”. Paşinyan vurğulayıb ki, 1996-cı ildə dünya birliyi Qarabağ probleminin Azərbaycanın ərazi bütövlüyü çərçivəsində həll olunmalı olduğunu qəbul edib: “Ermənistanın veto qoymasına baxmayaraq, ATƏT-in 1996-cı il Lissabon sammitində Qarabağ probleminin Azərbaycanın ərazi bütövlüyü çərçivəsində həll edilməli olduğu bildirilib. Bütün ölkələrin mövqeyi BMT Təhlükəsizlik Şurasının 1993-cü il qətnamələrindən də məlumdur. Ermənistan da Qarabağın Azərbaycanın tərkib hissəsi olduğunu tanıdı. 2007-ci ildə tanıdı. Bunu nə vaxta qədər təsdiqləməmək olar? Məsələ burasındadır ki, biz bunu görmək istəyirik, yoxsa yox. Bəlkə bütün problemlərimiz özümüzdən irəli gəlir”. Jurnalistin rəsmi Bakının Ermənistanın 1991-ci il Almatı Bəyannaməsinə istinad edərək, Qarabağı Azərbaycanın tərkib hissəsi kimi tanıması ilə bağlı sualına Paşinyan belə cavab verib: “Almatı Bəyannaməsi bizim qanunvericiliyimizin bir hissəsidir. O, 1992-ci ilin fevralında Ermənistan Ali Soveti tərəfindən təsdiqlənib. Mən Almatı Bəyannaməsini qəbul etmədiyimi desəm, Ermənistanın qanunvericiliyini tanımamış olaram”. O, Qarabağ probleminin tənzimlənməsinə dair iki yanaşmadan - Qərb və Rusiya yanaşmasından danışıb. Bildirib ki, Rusiyanın təklifinin Ermənistan üçün pozitiv, Qərbin təklifinin isə neqativ olduğuna dair şayiələrin heç bir əsası yoxdur. Ermənistanın “Qraparak” nəşri yazır ki, əslində, Paşinyan Azərbaycana qarşı çıxmasının mümkünsüzlüyünü anlayır: “2022-ci il noyabrın 8-də İlham Əliyev Şuşadan Ermənistan hakimiyyətinə barmaq silkələyərək deyirdi ki, strateji mövqelərimizdən Gorus, Qafan, Cermuk, hətta Göyçə gölünü görə bilərik və Ermənistan hakimiyyəti bunun nə demək olduğunu başa düşməlidir. Paşinyanın hələ də çoxlu sirləri var. O, yəqin ki, İlham Əliyevə, Türkiyəyə, Qərbə yerinə yetirə bilmədiyi sözlər verib. Hətta Ermənistandan keçən ekstraterritorial dəhliz də mövcud ola bilər. İlham Əliyev Naxçıvanla mövcud magistral yollarla birləşməyə razı deyil. Paşinyan Ermənistana daxil olmaq üçün 3 keçid məntəqəsi, 3 magistral yol təklif edib, ancaq Azərbaycan eyham vurur ki, dəhliz vəd edilib və indiyədək bu istiqamətdə heç bir iş görülməyib. Nikol susur. Bunları deyə bilmədiyi üçün susur: “Verirəm, verirəm, qardaş, amma Moskvadan, Tehrandan olan əmilərim razılaşmır”. Sən qəribə adamsan, Paşinyan. Əvvəldən bilmirdin ki, əmilərin o dəhlizə razı olmaz, niyə söz verirdin? Böyük siyasətin öz qanunları var. Biz buna Ukraynanın timsalında əmin ola bilərik. Ukraynada münaqişə bitmək üzrədir. Qərb Zelenskini yavaş-yavaş sülhə sürükləyir, ondan sonra onu siyasətdən uzaqlaşdıracaqlar. Ukraynanın qalan hissəsində Krımın, Donbassın, Zaporojyenin, Xersonun, hətta bəlkə də Xarkovun iştirak etməyəcəyi yeni seçkilər keçiriləcək. Qərb isə bu güzəştləri edir, çünki xalqın Zelenski hökumətindən narazılığı Ukraynada artıq nəzərə çarpır və bu, üsyana və ABŞ, Aİ və NATO-nun Ukraynadan çıxmasına gətirə bilər. Bizim regionda da vəziyyət, demək olar ki, eynidir. ABŞ Azərbaycanla Ermənistan arasında vəziyyəti düzəltməyə çalışır. Qərb anlayır ki, müharibə şiddətlənəcəyi təqdirdə Cənubi Qafqazda bütün “qazanclarını” itirəcək və bu gün İrəvan və Bakı ilə işləyir ki, sabah Moskva və Tehranla işləmək məcburiyyətində qalmasın”.
Bütün bunları dolayı yolla fəaliyyəti dayanmış ATƏT-in Minsk Qrupunun keçmiş amerikalı həmsədri, səfir Riçard Hoqland da təsdiq edir. O xatırladır ki, ABŞ dövlət katibi Entoni Blinken noyabrın 7-də Vaşinqtonda Azərbaycan xarici işlər naziri Ceyhun Bayramov və Ermənistan xarici işlər naziri Ararat Mirzoyanla görüşündən öncə açıqlamalar verərkən Birləşmiş Ştatların Azərbaycan və Ermənistanın suverenliyinin güclü dəstəkçisi olduğunu vurğulayıb: “Dövlət Departamentinin açıqladığı bəyanata əsasən, Birləşmiş Ştatlar hər iki ölkə tərəfindən davamlı sülh razılaşması istiqamətində işləmək üçün real addımlar atdığını görür. Mən ABŞ-ın Qafqaz danışıqları üzrə xüsusi müşaviri, səfiri Filip Rikerlə söhbət etmişəm və biz dövlət katibi Blinkenlə Ermənistan və Azərbaycan xarici işlər nazirləri arasında Vaşinqtonda keçirilən görüş haqqında danışmışıq. O mənə dedi ki, hamınızın gördüyü bəyanatlardan başqa real konsensus var. Görüş açıq, səmimi və peşəkar keçib. Bu, irəliyə doğru bir addım idi. Blinken həqiqətən Cənubi Qafqazda sülh prosesinə sadiqdir, lakin bu, ABŞ-ın maraqlarına görə deyil. Bunun səbəbi Birləşmiş Ştatların 10, 20, 30 il və daha çox müddət ərzində regionda mübahisəli ərazilərə görə dağıntılar, təhlükələr və ölüm hallarını müşahidə etməsi ilə bağlıdır və Baydenin administrasiyası heç bir başqa oyunçuya qarşı hərəkət etmir. Biz Cənubi Qafqaz xalqları naminə fəaliyyət göstəririk. Regionda 20 ildən artıq fəaliyyət göstərən bir şəxs kimi mən hökumətim tərəfindən bu addımların atıldığını eşitdiyimə çox şadam”. Sabiq diplomat hesab edir ki, Rusiyanın regionda təsirinin azaldığı bir vaxtda Qərb Qafqazda sülh əldə olunmasında daha fəal ola bilər: “Ukraynada nə olacağını heç kim bilmir. Heç kim gələcəyi proqnozlaşdıra bilməz. Bu, Ukrayna xalqı və infrastrukturu üçün dağıdıcı, son dərəcə acınacaqlı bir vəziyyətdir. Bununla belə, biz həmişə irəliyə baxmalıyıq və ən yaxşı şeyə ümid etməliyik. Birləşmiş Ştatlar və Avropa İttifaqının regional sülh və sabitliyi təşviq etmək üçün yaxın gələcəkdə regionda diplomatiyası daha fəal olmalıdır. ABŞ Avropa İttifaqında həmkarlarımız və dostlarımızla çox sıx təmasdadır. Bu ilin əvvəlində mənim əvvəllər işğal olunmuş, indi azad edilmiş əraziyə avtomobil yolu ilə səyahət etmək kimi fövqəladə imkanım oldu. Mən Şuşa şəhərinə bir daha səfər etmək şərəfinə nail oldum. Artıq həmin vaxt bərpa işlərinin getdiyini görməyimə çox şad oldum. Mən bilirəm ki, o vaxtdan bəri daha çox işlər görülüb. Biz orada yaşayan insanlarla söhbət etdik və onlar dedilər ki, “biz uşaqlarımızı və nəvələrimizi sülh və təhlükəsizlik mühitində böyüdə biləcəyimizə ümid edirik”. Dünyanın hər yerində insanların istədiyi budur və biz ümid edirik ki, regionun xalqları üçün də bu belə olacaq. Ümid edirəm ki, Azərbaycan və Ermənistan hökumətləri bunu izləyirlərsə və biz onların bu proqramları izlədiyini bilirik, o zaman onlar ABŞ-ın mövqeyinin əslində nə olduğunu eşidəcəklər. Biz burada ona görə deyilik ki, özümüzü mərkəzdə qoymaq istəyirik. Biz təsir etmək istədiyimizi söyləmək üçün də burada deyilik. Bizim tariximizdə bir neçə dəfə olduğu kimi biz kömək göstərmək üçün fəaliyyət göstəririk. Biz regionun xalqları üçün mümkün olan ən yaxşı nəticəni görmək istəyirik. Regionda sülh, təhlükəsizlik, iqtisadi artım üçün imkan var. Gəlin, bunun necə baş verdiyini görək. Liderlərin insanları bir araya gətirə bilməsinə imkan verilsin ki, bu baş versin. Bu şəxsən mənim mesajım olardı”.
Tahir TAĞIYEV
