Bu günlərdə Ermənistan parlamentinin Xarici əlaqələr üzrə daimi komitəsinin sədri postunu tutan “Vətəndaş müqaviləsi” partiyasının nümayəndəsi Eduard Ağacanyan bəyan edib ki, İrəvanın Qarabağ ermənilərinin təhlükəsizliyini təmin etmək üçün artıq imkanları yoxdur. Onun bu mövqeyi Ermənistanda kəskin polemika yaradıb.
Hakimiyyətə müxalif qüvvələr bildirir ki, bununla Nikol Paşinyan iqtidarı faktiki olaraq Qarabağdan əl çəkdiklərini etiraf edir. Baş verənlər fonunda “Qraparak” qəzeti başqa bir maraqlı məqama diqqət edir. Qəzet yazır ki, Nikol Paşinyan Praqadan qayıtdıqdan sonra Ermənistan Təhlükəsizlik Şurasının genişləndirilmiş tərkibdə ilk iclasını çağırıb: “İclasa Təhlükəsizlik Şurasının əsas üzvlərindən başqa, Ermənistan prezidenti Vaan Xaçatryan, hökumət aparatının rəhbəri Araik Arutyunyan və hakim “Vətəndaş müqaviləsi” fraksiyasının rəhbəri Hayk Konjoryan dəvət olunub. Maraqlıdır ki, iclas keçirilən gün “Artsax prezidenti” Araik Arutyunyan da rəsmi dairələrlə görüşmək üçün Ermənistana gəldiyini bəyan edib. Amma o, iclasa dəvət almayıb. Halbuki, bir il əvvəl Ermənistan Təhlükəsizlik Şurasının iclaslarında təkcə “Artsaxın prezidenti” deyil, həm də “Artsax Təhlükəsizlik Şurasının” katibi Vitali Balasanyan, bəzən başqa rəsmi şəxslər də iştirak edirdi. Amma indi bu baş vermir. Paşinyan prezident İlham Əliyevi inandırmağa çalışır ki, Qarabağ mövzusu Ermənistan üçün bağlıdır. İstisna deyil ki, bu, Əliyevin təkcə “Artsax”a getməmək deyil, həm də “Artsax rəsmiləri”ni qəbul etməmək, birgə görüşlər keçirməmək barədə birbaşa tələbi ilə bağlıdır. Paşinyan separatçı hökuməti devirməyə çalışır. Həmçinin Paşinyan iqtidarı Arutyunyanı istefaya göndərməyə çalışır ki, “prezident” seçmək mümkün olmasın və “dövlət strukturları” iflic vəziyyətinə düşsün, “Artsax” başsız bədənə çevrilsin. Təsadüfi deyil ki, bu günlərdə Xankəndidə baş verən aksiyaların təşkilatçılarından biri də Ermənistan hakimiyyəti ilə əlaqələri olan Tiqran Petrosyan olub”. Erməni ekspert Vigen Akopyan da məsələyə bu prizmadan yanaşır. O qeyd edir ki, Ermənistan hakimiyyətinin yürütdüyü siyasət İrəvanın Qarabağdan imtinasının təzahürüdür: “Eduard Ağacanyan Azərbaycan prezidenti, Ermənistan baş naziri, Fransa dövlət başçısı və Avropa İttifaqı Şurasının prezidentinin görüşünün yekunları üzrə Praqada qəbul edilmiş bəyanatı diplomatik dildən siyasi dilə tərcümə edib. O, Praqada əldə olunan razılaşmanı deşifrə etdi, bildiyimiz və ya təxmin etdiyimiz vəziyyəti bildirdi. Səmimi desək, müharibədən sonra Ermənistanın Qarabağın təhlükəsizliyinin təminatçısı olmadığı aydın idi. İndi bildirildi ki, Ermənistanın Qarabağdakı ermənilərə qarant olmaq üçün xüsusi istəyi yoxdur. Ağacanyan sadəcə onu dedi ki, Rusiya sülhməramlı kontingenti Qarabağ ermənilərinin təhlükəsizliyinin təminatçısıdır. Lakin Rusiya sülhməramlı kontingenti, ən yaxşı halda, 2025-ci ilə qədər apriori müvəqqəti qarantdır. Nəzərinizə çatdırım ki, kontingentin bugünə qədər sülhməramlı mandatı yoxdur, Azərbaycan belə mandat vermir. Hər şey Ermənistan, Azərbaycan və Rusiya Federasiyası liderlərinin 10 noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli bəyanatına əsaslanır”. Erməni ekspert iddia edir ki, Qarabağ ermənilərinin qarşısında seçim var: ya Azərbaycanın bir hissəsi olmaq, ya da başqa qarant tapmaq: “Aydındır ki, hazırda Rusiya sülhməramlı qüvvələrinin himayəsində olan Qarabağ erməniləri sığınacaq axtararkən bu variantı nəzərdən keçirə bilər. İstisna deyil ki, Qarabağ erməniləri Rusiyaya birləşməyə can atacaqlar. Gözlənilir ki, tezliklə Qarabağda Rusiya ilə inteqrasiyaya yönəlmiş daha aktiv proseslər başlayacaq. Hansı statusda, hansı modelə görə, bunu deyə bilmərəm. Təbii ki, Azərbaycan bu seçimə çox mənfi reaksiya verəcək, lakin hər şey Rusiyanın hansı mövqedə olmasından, Qərblə münaqişədən necə çıxacağından asılıdır”. Ancaq belə görünür ki, Rusiya Qarabağ ermənilərinin niyyətinə rədd cavabı verəcək və bunu şərtləndirən əsas səbəb Azərbaycan faktorudur. Ermənipərəst rus deputat, Rusiya Dövlət Dumasının MDB ölkələri ilə iş komitəsinin sədr müavini ermənipərəst Konstantin Zatulin də bunu açıq etiraf edir: “Təbii ki, Qarabağdakı ermənilər çətin vəziyyətdədir və istənilən varianta hazırdır, lakin Rusiya indiki vəziyyətdə Qarabağı ilhaq edə bilməz. Biz indi belə bir məsuliyyəti öz üzərimizə götürə bilmərik, çünki bu, Azərbaycan və Türkiyə ilə birbaşa qarşıdurma deməkdir. Axı, biz Ermənistandan tələb etmirik ki, Ukrayna ilə münaqişədə bizim tərəfimizdə çıxış etsin. Biz həm Qarabağda, həm də Ermənistan sərhədlərində rolumuzun fərqindəyik. Ancaq mənə elə gəlir ki, Ermənistan, ilk növbədə, öz daxilində məsələləri həll etməlidir. Son vaxtlar Pelosinin səfəri və müxtəlif görüşlərlə bağlı səs-küy yaranıb. Biz buna etiraz etmirik. Başa düşürük ki, Ermənistan təhlükəsizliyini təmin etmək üçün hansısa variantlar axtarır. Lakin ümid edirik ki, İrəvan Rusiya ilə sıx əlaqəni saxlayacaq qədər ağıllı olacaq”. Burada onu da qeyd edək ki, Qarabağda yaşayan ermənilər Azərbaycan vətəndaşlarıdır və bunu prezident İlham Əliyev Praqada bir daha bəyan etdi. Qarabağdakı erməni əhali ilə təmaslar qurmaq, birgəyayışın bünövrəsini formalaşdırmaq üçün Azərbaycan zəruri addımlar atır. Deməli, Qarabağ ermənilərinin gələcəyi də yalnız Azərbaycanla bağlıdır.
Samirə SƏFƏROVA
