Məlum olduğu kimi, oktyabrın 6-da Praqada Ermənistan, Azərbaycan, Fransa və Avropa İttifaqı liderlərinin iştirakı ilə keçirilən dördtərəfli görüşdə İrəvan Aİ-nin mülki missiyasının Azərbaycanla sərhəddə yerləşdirilməsinə razılıq verib. Azərbaycan sözügedən missiya ilə özünü qane edəcəyi qədər əməkdaşlığa razılıq verib.
Beləliklə, missiya sırf Ermənistan ərazisində fəaliyyət göstərəcək. Onu da qeyd edək ki, Ermənistan hakimiyyəti Rusiyanın Ukrayna cəbhəsində ardıcıl uğursuzluğu və ölkədaxili qarşıdurmasından istifadə edərək, Qərb dövlətləri ilə təmaslarını yenidən intensivləşdirməyə çalışır. Bunun nəticəsidir ki, ermənilərin həm ölkə daxilində, həm də xaricdə Rusiya əleyhinə etirazları artmağa başlayıb. Hadisələrin bu səpkidə inkişafı Rusiyada birmənalı qarşılanmır. Rus ekspert Stanislav Pritçin bildirib ki, İrəvanın addımları Kremldə xəyanət kimi qiymətləndirilir: “Ermənistanın Rusiyaya münasibətinin dəyişməsi kifayət qədər sistemli prosesdir. Buna Azərbaycan-Ermənistan sərhədində vəziyyətin növbəti gərginləşməsi zamanı nə Rusiya, nə də KTMT-nin Ermənistana dəstək verməməsi səbəb olub". Ekspert vurğulayır ki, Ermənistan KTMT-nin zəmanətinə ümid edirdi: "Lakin gözləntiləri özünü doğrultmayandan sonra o, digər qarşılıqlı fəaliyyət formatları axtarmağa başlayıb və hətta bundan əvvəl Aİ və ABŞ ilə danışıqların gedişatını dəstəkləyib. Ermənistan Azərbaycanla danışıqlar prosesinin konfiqurasiyasını dəyişməklə üzərinə götürdüyü öhdəliklərlə razılaşmamağa imkan verən yeni variant axtarmağa çalışır”. Rus hərbi ekspert, “Mülki müdafiə” jurnalının baş redaktoru İqor Korotçenko isə daha sərt mövqe sərgiləyir: “Ermənistan yeni himayədarlar axtaran etibarsız ölkədir və Rusiya bununla bağlı müvafiq nəticələr çıxaracaq”. Ekspertin fikrincə, Ermənistan Qərbə tərəf yönəlməyə çalışır: “Bir müddətdir ki, Ermənistanın davamlı şəkildə Qərbə yönəlməsinin şahidi oluruq. Hazırda Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan Avropa İttifaqı, Fransa və ABŞ-ı Cənubi Qafqaz regionundakı proseslərə cəlb etməyə çalışır. Rusiyanın siyasi dairələrində Avropa İttifaqının mülki missiyasının Azərbaycan-Ermənistan sərhədində fəaliyyət göstərməsi ilə bağlı razılaşmanın əldə olunması İrəvanın Moskva qarşısında müttəfiqlik və tərəfdaşlıq öhdəliklərindən uzaqlaşması kimi qiymətləndirilir. Bu, Ermənistanın Rusiyaya növbəti xəyanətidir”. Digər ekspert Aleksandr Skakov vurğulayıb ki, bu missiyanın hansı mexanizmlərlə həyata keçiriləcəyi bəlli deyil və onun gələcəyi də sual altındadır. Ekspert vəziyyəti KTMT missiyasının Ermənistana göndərilməsi ilə müqayisə edib. Qeyd edib ki, Aİ missiyası KTMT-nin taleyini yaşaya bilər. Bunlar fonunda erməni ekspert Artur Tovmasyan bildirir ki, Rusiyaya qarşı getmək İrəvan üçün fəlakət olacaq: “Son günlər Ermənistanda Rusiya əleyhinə və amerikapərəst bəyanatlar daha da aktivləşib”. O qeyd edib ki, bu gərginlik ABŞ Konqresinin Nümayəndələr Palatasının sədri Nensi Pelosinin səfərindən və son günlər ABŞ-dan Azərbaycana gələn “sərt tənqid” və çağırışlardan sonra baş verib: “Mövzu Qərbyönümlü və bu çevrələrdən qidalanan təşkilatlar və şəxslər, eləcə də hökumətin qondarma Qərb qanadı tərəfindən geniş şəkildə tirajlanır ki, onlardan ən məşhuru Təhlükəsizlik Şurasının katibi Armen Qriqoryanın aktiv və açıq mətnli xütbəsi idi. Qərb ürək bulandıran bəyanat və çağırışlardan başqa bizim üçün heç vaxt praktiki və ya əsaslı heç nə etməyib. Həmin bəyanatlara və ya səs-küylü çağırışlara arxalananlar isə ən azından sadəlövhdürlər, ya da erməni tarixini yaxşı bilmirlər”. Beləliklə, Ermənistan hazırda güclü mərkəzlərlə anlaşaraq, Rusiya ilə münasibətlərini yeni məcraya çəkməkdədir. Ermənistan Rusiya-Ukrayna müharibəsinin yaratdığı vəziyyətdə müttəfiqi Moskvanı nəzərə almadan öz maraqlarını təmin etməyə çalışır. Ermənistan hakimiyyəti əvvəllər də bu sayaq hərəkətlər edib. Paşiyanın başçılıq etdiyi komandanın üzvlərinin çoxu vaxtilə Qərbin maliyyə dəstəyi, qrantları ilə antirusiya çıxışları edib. İndi də Ermənistan hakimiyyəti yenidən arxasını Rusiyaya çevirərək Qərb ölkələrinin qapılarında gəzir. İkiüzlülük, müttəfiqə xəyanət, qonşu torpaqlarına iddia, yalan və bu kimi hallar erməniliyin, indiki Ermənistan hakimiyyətinin də ən başlıca xüsusiyyətlərindəndir. Rəsmi İrəvan Avropa və ABŞ-la gizli danışıqlar apardığı üçün Rusiya Ermənistanın antirusiya davranışından narahatdır. Bu fonda erməni ekspert Argişti Kiviryan vurğulayır ki, Qərb heç vaxt Azərbaycana qarşı ciddi addımlar atmayacaq: “İndi Rusiya-Ukrayna müharibəsi nəticəsində Qərbin alternativ enerji mənbələrinə ciddi ehtiyacı olduğundan, ABŞ Azərbaycanı təhdid etməyə qadirdirmi? Nə edəcəklər və niyə? Ermənilər naminə öz maraqlarına zidd gedəcəklər? Sonra İranın niyə daha aktiv olmadığına təəccüblənəcəksiniz. İndi ermənilər İranın ən qatı düşməni olan ABŞ-a ümid bağlayıblarsa, bu ölkə necə fəal ola bilər? Qlobal nöqteyi-nəzərdən, İranın Ermənistanda, hətta kəskin addımlar atacağı təqdirdə belə, əməkdaşlıq edə biləcəyi tərəfdaşı yoxdur”. Yayılan məlumatlara görə, ABŞ yaxın gələcəkdə Ermənistan ərazisini məhz İrana qarşı platsdarma çevirmək planları üzərində işləyir. ABŞ rəsmi İrəvanı Rusiyanın nəzarətindən çıxarıb, Ermənistanda öz qüvvələrini yerləşdirrsə, bu ölkənin İran üçün də ciddi təhdid mənbəyi olması qaçılmaz olacaq. Bu halda Rusiya, çətin ki, İrəvanı Tehranın təzyiqlərindən xilas etsin. Axı, Ermənistan onların hər ikisinə xəyanət edir.
Nahid SALAYEV
