Ukraynadan sonra Ermənistan Rusiya ilə Qərb arasında qarşıdurmanın yeni platsdarmına çevrilə bilər və bu ehtimal getdikcə artır. Hər halda, Ermənistan mediasında, ekspert dairələrində yer alan fikirlər də bunu təsdiq edir. Ermənistanın “Qraparak” nəşri qeyd edir ki, Rusiya-Qərb hərbi münaqişəsinin ikinci cəbhəsi Ermənistan daxilində partlaya bilər.
Nəşrə görə, bu gün Ermənistanda vəziyyət elədir ki, ölkənin lideri qütbləşmiş dünyanın heç bir hissəsinə təhlükə yaratmadan özünü düzgün istiqamətləndirməyi və öz ölkəsinin problemlərini həll etməyi bacarmalıdır: “Ancaq Nikol Paşinyanın diplomatik təcrübəsi və biliyi erməni “gəmisini fırtınalı dənizdən” sağ-salamat çıxarmağa yetmir. Ona görə də o, Ermənistan daxilində uzun müddət yaxşı işləmiş, cəmiyyətin bir hissəsinin “kağız-yazı”nın təsiri altında özünü doğrultmaqla aldada biləcəyi əyalət “sənət” üsuluna keçdi. Amma dünyanın qüdrətliləri ilə “oynayanda” alınmır. Bu faktdır ki, Paşinyan və komandası açıq-aşkar Qərb oriyentasiyasının daşıyıcılarıdır. Onlar “aşağıdan” anti-Rusiya təbliğatını davam etdirir, Rusiya sülhməramlılarının Qarabağda olmasını dəyərdən salır, üçtərəfli görüşlərə gedirlər”. Nəşr yazır ki, Paşinyan Ermənistana Qərb-Rusiya müharibəsinin ikinci cəbhəsini gətirə bilər: “Bu arada Rusiya-Qərb hərbi münaqişəsinin ikinci cəbhəsi Ermənistan daxilində partlaya bilər. Bu, Rusiya üçün arzuolunan deyil, amma Qərb üçün arzuolunandır. Ermənistanın keçmiş prezidenti Armen Sarkisyan bir dəfə kifayət qədər maraqlı fikir söyləmişdi ki, o, üçüncü respublikanın dördüncü prezidentidir, yoxsa dördüncü respublikanın birinci prezidentidir? Armen Sarkisyanın bu sözləri müəyyən mənada siyasi peyğəmbərliyə çevrildi, çünki əslində indi Ermənistan, 2018-ci ilin aprel-may ayına qədər olmasa da, 2020-ci ilin 27 sentyabrına qədər olduğundan tamam başqa reallıqda yaşayır. İndi də Ermənistan-Azərbaycan, Ermənistan-Türkiyə münasibətlərinin normallaşması məsələləri gündəmə gətiriləndə eyni ritorik sual ortaya çıxa bilər: respublikanın indiki prezidenti özünü üçüncü respublikanın beşinci prezidenti, yoxsa beşinci respublikanın birinci prezidenti hesab edir? Bu sual oxucuya təəccüblü görünə bilər, çünki bu sualın ardınca başqa bir təbii sual gələcək: dördüncü respublika nə vaxt başa çatdı və ya ümumiyyətlə, niyə belə bölgü aparılır? Bölünmə, təbii ki, şərti xarakter daşıyır və daha çox respublikada hökm sürən ideoloji-dəyər ab-havası, onun dəyişməsi ilə bağlıdır. Beşinci respublikanın necə olacağını söyləmək çətindir. Ola bilsin ki, beşinci respublika öz mövcudluğunu davam etdirməyə çalışacaq. Ola bilsin ki, aydın “dam örtüyü” və “iki simli oyun oynamamaq” prinsipləri qoyulsun. Onda Ermənistan Rusiya-Qərb qarşıdurmasının yeni məkanı olacaq”. Ermənistan parlamentinini müxalif “Hayastan” fraksiyasının deputatı Andranik Tevanyan bu fonda qeyd edir ki, Nikol Paşinyan hakimiyyətini qorumaq üçün Rusiyaya qarşı işləməyə hazırdır. O, Nikol Paşinyanı Rusiya-Ermənistan müttəfiqliyinə ziyan vurmaqda ittiham edib: “Onun əsas hədəfi Rusiyanın Gümrüdəki 102 saylı hərbi bazasının çıxmasını təmin etməkdir”.
Ermənistanın “Joğovurd” nəşri isə başqa maraqlı məqamlara diqqət edir. Nəşrə danışan mənbə bildirir ki, Qərb Ermənistan vasitəsilə Rusiyaya zərbə endirmək, Rusiyanın bölgədəki təsirini azaltmaq üçün fürsətdən istifadə edir: “Rusiyadan imtina etmək, Qarabağı Azərbaycanın bir hissəsi kimi tərk etmək haqqında sövdələşmə təklif ediblər, bunun müqabilində onlar Qarabağ ermənilərinin təhlükəsizliyinə zəmanət verəcəklərini və NATO qoşunlarının Ermənistan sərhədlərinin təhlükəsizliyinin qayğısına qalacaqlarını vəd ediblər. Paşinyanın Brüsselə səfərindən bir həftə əvvəl Belçikaya getmiş Təhlükəsizlik Şurasının katibi Armen Qriqoryan Rusiyanın əleyhinə olduğunu gizlətməyib. O, Avropa rəsmilərini “Cənubi Qafqaza xoş gəlmisiniz” deyə qışqıraraq qarşılayıb, sonra bütün söhbəti “gəlin, bizi xilas edin” motivləri ilə aparıb”. Bütün bunlar rusların xoşuna gəlmir. Rusiyalı ekspert Yevgeni Mixaylov məsələ ilə bağlı bildirir ki, indi erməni siyasətçilərinin böyük əksəriyyəti tamamilə Qərb yönümlüdür: “Onların konkret addımlar atmasına hələlik güclü Rusiyanın qorxusu mane olur. SOCIES Ekspert Mərkəzinin Ermənistanda keçirdiyi sorğuya görə, respondentlərin 69,7%-i rəsmi İrəvanın Moskva ilə münasibətləri məhdudlaşdırmalı olduğunu hesab edir. Ermənistan ictimaiyyətində NATO blokunun nüfuzu Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatının (KTMT) nüfuzunu üstələyir. Belə ki, respondentlərin 34,1% hesab edir ki, Ermənistan NATO-ya daxil olmalı və məhz bu təşkilat ölkənin təhlükəsizliyini təmin etməlidir. Respondentlərin 29,1%-i isə KTMT-ni özünün təhlükəsizlik “çətiri” sayır. Halbuki, hazırda Ermənistan məhz KTMT-nin üzvüdür. Hazırda Rusiyaya dost kimi qəbul olunan dövlətlərin çoxu Ukraynada aparılan hərbi əməliyyatı diqqətlə izləyir və gözləyir. Qazaxıstan bəyan edib ki, sanksiyalardan yan keçməkdə rəsmi Moskvaya kömək etməyəcək. Digər Mərkəzi Asiya respublikaları isə Qərbin və Rusiyanın maraqları arasında manevr edərək, hələlik dəqiq mövqe və rəsmi Moskvaya dəstək nümayiş etdirmir. Bu baxımdan rəsmi İrəvan bir qədər də fərqləndi. Fikir vermisiniz, indi ermənilər Rusiyaya dəstək videoçarxları yayımlayırlar. Bununla Ermənistanın guya əbədi Rusiya ilə birlikdə olacağına işarə edirlər. Amma görünən budur ki, Ermənistan heç də əbədi Rusiyanın yanında olmaq istəmir, belə ki, bununla paralel olaraq, ölkədə rəy sorğuları aparılır və bu sorğuların nəticələri Rusiyanın xeyirinə deyil”. Yevgeni Mixaylovun fikrincə, bu nəticələr millətin bir qisminin ikiüzlülüyündən xəbər verir: "Belə ki, komfort şəraiti qoruyub saxlamağa çalışan bu qisim tarixən özünün təhlükəsizlik qarantı olan bir dövlətə qarşı açıq-aşkar satqınlıq etdiyini görmür". Ekspert güman edir ki, Paşinyan mehriban Avropa ailəsinə qoşulmaq üçün Avropa İttifaqı və ABŞ-a siqnallar göndərməkdə davam edərsə, rəsmi Moskva hər şəraitdə Ermənistana təzyiq vasitələri tapa bilər.
Nahid SALAYEV
