Litva bu ayın əvvəlindən Rusiyadan təbii qaz alışını tamamilə dayandırıb. Bu barədə xəbəri Litva prezidenti Gitanas Nauseda öz “Twitter” hesabında paylaşıb: “Bu aydan etibarən Litvada artıq Rusiya qazı yoxdur. Biz bunu bacarsaq, Avropanın qalan hissəsi də bunu edə bilər”.
Litvanın energetika naziri Dainius Kreivys Rusiyadan qaz idxalının dayandırılmasını “Litva enerji tarixində dönüş nöqtəsi” kimi qiymətləndirib. Rusiya qazından imtina edən ilk Avropa ölkəsi olduqlarını bildirən Kreyvys bunun illərdir həyata keçirilən ardıcıl enerji siyasətinin və vaxtında verilən infrastruktur qərarlarının nəticəsi olduğunu bildirib. Litva Energetika Nazirliyinin saytında verilən açıqlamada Rusiyanın Avropadakı "enerji şantajı"na və Ukraynadakı müharibəyə cavab olaraq Rusiyadan qaz idxalının dayandırıldığı qeyd olunub. Xatırladaq ki, Litva Belarus vasitəsilə ölkəyə Rusiya qazı nəql edirdi. Ölkənin qaza olan tələbatının hamısının mayeləşdirilmiş təbii qaz hesabına ödənildiyi bildirilib, qarşıdakı aylarda idxal olunacaq təbii qazın miqdarı və qazın hansı marşrutlarla gətiriləcəyi ilə bağlı planların hazırlandığı qeyd edilib. Bildirilib ki, ehtiyac yaranarsa, mayın 1-dən etibarən Latviya Polşa üzərindən təbii qaz idxal oluna bilər. Litvada baş verənlər Ermənistanda da böyük həyəcan yaradıb. Ölkədə analoji addımlar atılmasının vacibliyini, Rusiyanın enerji resurslarının satışında problemlərin mövcudluğunun İrəvanın lehinə olacağını açıq şəkildə bildirənlərin sayı artır. Bu xüsusda “armenianreport” portalı yazır: “Həftəsonunun iki mühüm xəbəri var. Birincisi, Rusiya bu il enerji ixracından təxminən 321 milyard dollar qazana bilər ki, bu da 2021-ci ildəkindən üçdə bir həcmində çoxdur. Bu barədə “Bloomberg” agentliyi Beynəlxalq Maliyyə İnstitutunun (IIF) məlumatlarına istinadən yazır. IIF-in məlumatına görə, Rusiya həm də tədiyyə balansının rekord profisiti əldə etmək yolundadır ki, bu da 240 milyard dollara çata bilər. Robin Brooksun rəhbərlik etdiyi IIF iqtisadçıları bildirib: “Rusiyanın cari əməliyyatlar hesabının profisitinin yeganə ən böyük drayveri möhkəm görünməkdə davam edir”. Bu xəbəri pis hesab etmək olar. Təbii ki, bu, Ukraynanı xüsusilə narahat edəcək. Çünki orada hələ də sadəlövhcəsinə Rusiyanın resurslarının tükəndiyinə inanırlar. Bu, ukraynalılar üçün adi düşüncə tərzidir. Bu ölkədə həmişə əvvəlcə qışqırmağa, sonra düşünməyə üstünlük veriblər. Əslində, indi baş verənlərə görə bir çox cəhətdən Ukraynanın özü günahkardır. Çünki kiminlə döyüşmək qərarına gəldiyini anlaması lazım idi.
Amma təbii ki, bizi narahat edən ən son məsələ Ukrayna problemləridir. “Bloomberg”dən gələn xəbər Ermənistan üçün kədərlidir. Çünki Rusiyanın ilk baxışdan ordusunu gücləndirmək, ölkəmizə iqtisadi təzyiq göstərmək, son nəticədə özünü qorumaq üçün çoxlu imkanları olacaq. Qərblə bu müharibədən sağ çıxan Rusiya ikiqat enerji ilə “rus dünyasını müdafiə edəcək”. Yəni oyun qaydalarını Rusiya Ermənistana da diqtə etməyə davam edəcək. O bizi öz nəzarət zonasında saxlayacaq, Ermənistanın KTMT-dən çıxmasının qarşısını alacaq. Bununla belə, Rusiya Azərbaycanın Ermənistana qarşı addımlarına da getdikcə daha çox göz yumacaq. Hitler Almaniyasının klassik analoqu olan Putin Rusiyası Ermənistana xəyanət edərək Bakı və Ankara ilə müttəfiqlikdən dividendlər alacağını gözləyir. Və burada Rusiyanın bu il enerji ixracından təxminən 321 milyard dollar qazanacağı xəbəri dəhşətli səslənir. Ancaq göründüyü kimi, nüanslar var. Fakt budur ki, enerji resurslarının satışına embarqo qoyulduğu halda bütün bu hesablamalar tamamilə dəyişə bilər. Bununla belə, Rusiyanın ixracı və neft hasilatı artıq azalır və Beynəlxalq Enerji Agentliyi bu ay Rusiyanın neft hasilatının təxminən dörddə birini itirə biləcəyini proqnozlaşdırır. Əvvəllər Rusiyadan enerji alan bir çox alıcı artıq alternativlər axtarır və Rusiya ilə yeni tədarük müqavilələri imzalamamağa üstünlük verir. Bütün bunların fonunda Rusiya Hindistana neft satışında böyük endirimlər etməyə hazırdır. Xüsusilə Rusiya Federasiyası “Urals” markalı neftin bir barrelini 35 dollara qədər endirimlə təklif edir. Bütün bunların nə qədər davam edə biləcəyi sual altındadır. Axı, əslində Rusiya Hindistana nefti maya dəyərindən aşağı satır. Üstəlik, sanksiyalarla bağlı problemlər və Qərb texnologiyalarının ixracına qadağa qoyulması səbəbindən neft hasilatı kəskin şəkildə azala bilər. Və burada ikinci xəbər gəlir - Litva Rusiya təbii qazını tədarük etməkdən tamamilə imtina edib. Aprelin 2-nə Litva-Belarus bağlantısı ilə Litvanın ehtiyacları üçün Rusiya qazının idxalı sıfır MVt/saat təşkil edib. Litvada bu qərarı “dönüş nöqtəsi” adlandırırlar. Litva haqlıdır. Bu, həqiqətən bir dönüş nöqtəsidir. Tezliklə Litvaya Latviya da qoşulacaq. Və sonra proses geridönməz olacaq. Hətta Almaniya da sonda Rusiya qazından üz döndərəcək. Yeganə sual bunun nə vaxt baş verəcəyidir. Və sonra bütün super gəlirlərini itirən Rusiya həqiqətən dəyişəcək. O dağılacaq, bir çox hissələrə parçalanacaq. Bu isə Ermənistan üçün böyük şansdır”.
Samirə SƏFƏROVA
