Ukraynada baş verən proseslər bu ölkənin yaxın tezlikdə Suriyanın, liviyanın durumuna düşmə ehtimalını artırır. Bunun əsas səbəblərindən biri Ukraynaya artıq çoxsaylı muzdlu döyüşçülərin axın etməsidir. Özü də bu prosesdə tranzit ölkələrdən biri kimi çıxış edən tərəflərdən biri də Ermənistandır.
Türkiyənin "HaberGlobal" telekanalı belə bir məlumat yayıb ki, Suriya prezidenti Bəşər Əsədin muzdluları Rusiya tərəfində döyüşmək üçün Ukraynaya göndərilib. Kanala məlumat verən mənbə Bəşər Əsədin Rusiyaya göndərdiyi muzdluların Ukraynaya marşrutunu da açıqlayıb. Bildirilir ki, Suriyanı tərk edən muzdlular Ermənistana aparılır, Erebuni aviabazasında toplanılır. Ardınca onlar Şimali Osetiyanın Mozdok şəhərinə, oradan da Rusiya heyəti ilə birlikdə Ukraynaya göndərilir. Vurğulanır ki, Rusiya bu muzdlularla, Suriyada olduğu kimi, Ukraynada da qeyri-sabitlik yaratmağı hədəfləyir. Qeyd edək ki, Ermənistan İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı da muzdlu döyüşçülərdən geniş istifadə edib. İndiki halda Ermənistanın Ukraynaya muzdlular göndərilməsində iştirakı beynəlxalq hüququn növbəti dəfə pozulmasıdır. Belə ki, “Muzdluların cəlb edilməsi, maliyyələşdirilməsi, onlardan istifadə edilməsi və onlara təlim keçilməsi ilə mübarizə haqqında” Beynəlxalq Konvensiyaya əsasən, muzdluların cəlb edilməsi, maliyyələşdirilməsi, onlardan istifadə edilməsi və onlara təlim keçilməsi cinayət hesab olunur. Muzdluların bu növ fəaliyyətinə dair qəti qadağa 1929 və 1949-cu illərdə qəbul edilmiş Cenevrə Konvensiyalarında yer alıb. Birləşmiş Millətlər Təşkilatı Baş Assambleyasının 4 dekabr 1989-cu il tarixli qətnaməsi ilə qəbul edilən “Muzdluların cəlb edilməsi, maliyyələşdirilməsi, onlardan istifadə edilməsi və onlara təlim keçilməsi ilə mübarizə haqqında” Beynəlxalq Konvensiyada müəyyən edilib ki, muzdluların hərəkəti hökuməti devirməyə, konstitusiya quruluşunun və ya ərazi bütövlüyünün pozulmasına yönəlib. Bundan başqa, BMT Baş Assambleyasının “Dövlətlər arasında dostluq münasibətlərinə və əməkdaşlığa dair beynəlxalq hüquq prinsipləri haqqında” 1970-ci il tarixli Bəyənnaməsi də BMT üzv dövlətlərinə muzdluların hərəkətinin dəstəklənməsini qəti şəkildə qadağan edir. Muzdlular beynəlxalq hüquq normalarına görə cinayətkar kimi tanınır və məhkəmə qarşısında beynəlxalq cinayətkar qismində cavab verməlidirlər. Silahlı muzdlularla bağlı BMT-nin çoxsaylı qətnamələrində silahlı muzdlu fəaliyyəti ilə məşğul olanlara və onlardan istifadə edənlərə qarşı cəzasızlıq qınanılır və bütün dövlətlər beynəlxalq hüquq qarşısında öhdəlikləri çərçivəsində silahlı muzdluları və onlardan istifadə edənləri məsuliyyətə cəlb etməyə çağırılır. Silahlı muzdlulardan insan hüquqlarını pozmaq vasitəsi kimi istifadə edilməsi ilə bağlı BMT-nin müvafiq işçi qrupu da var. Bundan əlavə, Avropa Şurasının “Terrorizmin qarşısının alınması üzrə 2005-ci il Varşava Konvensiyası"nın 2015-ci ildə qəbul edilmiş Əlavə Protokolu da terrorizm məqsədilə xaricə gedən şəxslərə qarşı ölkələr tərəfindən cinayət məsuliyyətinin tətbiq edilməsini nəzərdə tutur. Ancaq erməni tərəfi həmişəki kimi, yenə beynəlxalq hüququ görməzdən gəlir.
Qərb qüvvələrinin də Ukraynaya muzdlu göndərməsi bu ölkədə durumu ağırlaşdırmağa xidmət edir. Bu günlərdə Rusiya mediası məlumat yayıb ki, NATO ölkələrinin kəşfiyyat xidmətləri xarici döyüşçüləri Ukraynaya göndərir. İddia edilib ki, Suriyanın Ət-Tanf bazasında təlim görən döyüşçülər Ukraynaya göndərilir. Digər məlumata əsasən, Amerika ordusunda xidmət edən, hazırda isə ehtiyata buraxılmış Xüsusi Təyinatlılardan ibarət “Forward Operations Group” (“FOG”) muzdlu döyüşçüləri Rusiyaya qarşı vuruşmaq üçün Ukraynaya yollanıblar. “FOG” döyüşçüləri könüllü olaraq Ukraynaya getdiklərini açıqlayıblar. Qeyd olunur ki, bir neçə ay öncə “FOG” əsgərləri Ukrayna ordusu üçün təhlükəsizlik və taktik strategiya üzrə təlimlər keçib. Qeyd edək ki, “FOG” dünyada ən elit və muasir silahlarla təchiz olunmuş muzdlu əsgərlərdən ibarət qruplaşma hesab olunur. Eyni zamanda, “FOG” döyüşçülərini NATO-nun “pullu əsgərləri” də adlandırırlar. Rusiya Xarici Kəşfiyyat Xidmətinin məlumatına əsasən isə, ABŞ və Böyük Britaniyanın kəşfiyyat xidmətləri Polşanı silahların tədarükü və yaraqlıların Ukraynaya ötürülməsi üçün “logistika mərkəzinə” çevirib: “NATO ölkələrinin xüsusi xidmət orqanları xarici terrorçu döyüşçüləri Ukraynaya köçürür. Rusiya Xarici Kəşfiyyat Xidmətinə daxil olan məlumatlar göstərir ki, ABŞ və Böyük Britaniyanın kəşfiyyat xidmətləri son həftələrdə Polşa ərazisini faktiki olaraq silahların tədarükü və yaraqlıların, o cümlədən Yaxın Şərqdən köçürülməsi üçün istifadə edilən “logistika mərkəzinə” çevirib". Bu günlərdə Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenski də öz videomüraciətində bildirib ki, 16 min muzdlu əsgər Ukrayna tərəfindən vuruşacaq: “Ukrayna artıq ölkəmizə gələn xarici könüllüləri qarşılayır, 16 min xarici əsgər azadlığımızı müdafiə etməyə hazırlaşır”. Bundan əvvəl Zelenski könüllü olaraq döyüş əməliyyatlarında iştirak etmək məqsədilə ölkəyə gələn əcnəbilər üçün vizasız rejim tətbiq ediləcəyini açıqlayıb. Bu qərar hərbi vəziyyət dövründə tətbiq edilir. Eyni zamanda, prezidentin bildirdiyi kimi, vizasız rejim “təcavüzkar dövlət”in vətəndaşlarına şamil edilmir.
Samirə SƏFƏROVA
