Məlum olduğu kimi, Rusiyanın Ukraynaya hücüm etməsi dünya gündəminin bir nömrəli məsələsidir. Əksər aparıcı dövlətlər təcüvüzü qətiyyətlə pisləyir və Rusiyaya qarşı sanksiyaların miqyasını genişləndirir.
Türkdilli dövlətlərdən yalnız Türkiyə ilə Azərbaycan aktiv mövqe sərgiləyir. Hər iki ölkə tərəflər arasında müharibəni dayandırmaq üçün vasitəçi olmağa hazır olduğunu bəyan edib. Türkiyə Rusiyanın məlum hücumunu pisləyib. Hətta İstanbuldakı boğazları Rusiya hərbi gəmilərinin üzünə bağlayıb. Azərbaycan Ukraynaya böyük həcmdə humanitar yardım göstərib. Maraqlıdır ki, Türkiyə və Azərbaycan xaric digər türkdilli dövlətlər Ukraynada baş verənləri çox passiv izləyir və hətta hansısa humanitar yardım xarakterli addımlar da atmır. Götürək ki, Qazaxıstanla Qırğızıstan KTMT-də təmsil olunduğu üçün Rusiyadan çəkinir və bu səbəbdən gözləmə mövqeyindədir. Bəs Orta Asiyanın əhali sayına görə ən böyük dövləti olan Özbəkistan, digər türkdilli dövlət olan Türkmənistan niyə seyrçi mövqedədir?
“Rusiya beşinci kolon vasitəsilə bu ölkələrdə hər vaxt təxribat törədə bilər”
Məsələyə münasibət bildirən AVCİYA-nın vitse-prezidenti, professor Məhərrəm Zülfüqarlı Orta Asiya dövlətlərinin Ukrayna məsələsində çəkingən mövqedən çıxış etməsini Rusiya amili ilə əlaqələndirdi: “Bunun bir səbəbi Qazaxıstan və Qırğızıstanın KTMT üzvü olması ilə əlaqədardır. KTMT hərbi təşkilat olduğundan bu ölkələr çıxılmaz durumda qalıblar. Bu ölkələrin sözügedən təşkilata qoşulması məcburiyyətdən olub. Çünki Rusiya onları müxtəlif formada təhdid altında saxlayır. Özbəkistan və Türkmənistan KTMT-də təmsil olunmasa da, bu ölkələr Rusiyadan çəkinir. Qazaxıstan hadisələrindən sonra hər iki ölkə ehtiyat edir. Çünki Rusiya beşinci kolon vasitəsilə bu ölkələrdə hər vaxt təxribat törədə bilər. Özbəkistanı “Taliban”la təhdid edirlər. Nəzərə almaq lazımdır ki, Rusiyanın Əfqanıstandakı taliblərlə müəyyən əlaqələri var. Üstəlik, zaman-zaman Özbəkistan radikal islamçı ekstremistlərin hücumuna məruz qalıb. Tükrmənistan qaz ehtiyatlarını qorumaqdan ötrü çəkingən mövqedən çıxış edir. Rusiya çalışır ki, Qərbin bütün enerji təchizatı bu ölkədən asılı olsun. Rusiya hətta Azərbaycanı da bu məsələdə özündən asılı etməyə çalışır. Ona görə də Orta Asiyanın türkdilli dövlətləri Ukrayna məsələsində ehtiyatlı davranırlar. Sözügedən məsələdə Azərbaycanın mövqeyi fərqlidir. Çünki ölkəmiz heç bir hərbi bloka qoşulmayıb. Rusiya ilə də hər zaman məsafə saxlayır. Münasibətləri normal saxlayır ki, “yaralanmış ayının pəncəsi üzərimizə gəlməsin”. Ona görə də indi Türkiyə ilə Azərbaycan vasitəçi kimi çıxış edə bilirlər. Hətta bununla bağlı təkliflər veriblər. İndi dünya totalitar rejimin başında duran Putini necə təcrid etməyin üzərində düşünür. Xalqlara fəlakət gətirən müharibədən xilas olmağın yollarını arayırlar”.
Professor onu da əlavə etdi ki, Rusiya hakimiyyətinin məlum siyasəti onları fəlakətə sürükləyir.
Vidadi ORDAHALLI
