Rusiya və Ukrayna arasında şiddətlənən savaşın dünya ölkələrinə hansı formada təsir göstərəcəyi xüsusi maraq dairəsindədir. Təhlillər göstərir ki, xarici siyasətini müstəqil şəkildə yürüdən ölkələr bundan elə də ciddi təsirlənməyəcək. Amma asılı, vassal dövlətlərlə bağlı durum fərqli olacaq. Buna real nümunə qismində Ermənistanı göstərmək olar.
Elə ermənilər özləri də baş verənlərdən ciddi təşviş keçirir. Məsələn, erməni siyasətçi Ara Papyan bildirir ki, nəticələr ölkəsi üçün dağıdıcı ola bilər: “Ermənistana Ukraynanın qələbəsi lazımdır. Rusiya Ukraynada öz məqsədinə nail ola bilməsə, Ermənistan ən azı nominal olaraq müstəqil qalmağa ümid edə bilər. Ukraynanın ruslar tərəfindən işğalı və ittifaq dövlətinin tərkib hissəsi kimi Rusiyaya birləşdirilməsi halında isə Ermənistan da bir neçə ay ərzində eyni, hətta bir az da ölümcül aqibətlə üzləşəcək. Ukraynada indi Fransanın, Hollandiyanın deyil, Belarus, Qazaxıstan, Moldova, Gürcüstan və Ermənistanın taleyi həll olunur”. Ermənistanın keçmiş müdafiə nazirinin müavini Artak Zakaryan isə “Facebook” səhifəsində yazır ki, hazırda Ermənistan da geosiyasi böhranla üz-üzədir. Onun sözlərinə görə, Ermənistan hakimiyyəti hansı mövqedən çıxış edəcəyini bilmir: “Bu qəribə qeyri-müəyyənlik gələcəkdə daha da kəskinləşəcək. Hadisələrin inkişafı ilə bağlı hələlik rəsmi fikir bildirilməyib. Bu qeyri-müəyyənliyin uzadılması ən azı strateji müttəfiqimiz üçün suallar yaradacaq (əgər indiyə qədər yaratmayıbsa). Əslində, indiki susqunluq müttəfiqimizin gözündə keyfiyyətsiz, siyasətdən bixəbər “səlahiyyətlilər”imizi diskvalifikasiya edir. Rusiya sülhməramlı missiyası faktiki olaraq bu gün Qarabağda hərbi problemi həll edir. Rusiya faktoru olmasaydı, Türkiyə-Azərbaycan tandemi artıq Zəngəzura daxil olardı. Bundan əlavə, ölkəmiz üçün dağıdıcı olan 44 günlük qanlı müharibədə rəsmi Kiyev Azərbaycanın hərbi fəaliyyətini açıq şəkildə dəstəkləyib və alqışlayıb. Çoxlu səbəblər sadalamaq olar. Amma erməni hakimiyyətinin susqunluğu Rusiyada xoş qarşılanmayacaq və bunun nəticələrini görəcəyik”.
Erməni politoloq Tiqran Qriqoryan isə qeyd edir ki, bu qarşıdurmanın bir hissəsi olmamaq Ermənistan üçün vacibdir: “Lakin mən əmin deyiləm ki, bu gün Ermənistan hakimiyyəti Kremlə qarşı getmək iqtidarındadır. Rusiya Ukraynanı udmağı bacarsa, Ermənistanın neytrallığının saxlanılması sıfırlanacaq”. Erməni hərbi ekspert Karen Ovhannisyan isə məsələyə başqa bir prizmadan baxır: “Rusiya-Ukrayna münaqişəsi uzun müddət davam edərsə, Azərbaycan dərhal Ermənistana qarşı, xüsusən də Zəngəzur istiqamətində genişmiqyaslı hərbi əməliyyatlara başlayacaq. Üstəlik, Ermənistanı “Zəngəzur dəhlizi” adlandırılan layihəni reallığa çevirməyə məcbur etmək üçün bu, yaxın gələcəkdə baş verəcək”. Qeyd edək ki, erməni siyasi cameəsində hələ də o qorxu var ki, Azərbaycan ordusu Zəngəzur istiqamətində hərbi əməliyyatlara başlayacaq. Bunu da onunla əsaslandırırlar ki, Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev çıxışlarının birində “Əgər Ermənistan Zəngəzur dəhlizinə icazə verməsə, bunu zorla həayata keçirəcəyik” deyib. Lakin dövlət başçısı dəfələrlə bəyan edib ki, azərbaycanlıların qədim Azərbaycan torpaqları olan Zəngəzurda yaşaması dinc şəkildə baş verəcək. “Biz heç vaxt deməmişik ki, Zəngəzura, İrəvana, tarixi torpaqlarımıza tank üzərində gedəcəyik. Əksinə, bütün bunlar dinc şəkildə baş verəcək”. Ukrayna məsələsinə gəlincə, rəsmi Kiyevdə hesab edirlər ki, İrəvan Moskvanın yanında yer almamalıdır. Ukraynanın Ermənistandakı keçmiş səfiri Oleksandr Bojko bu barədə bildirir: “Vəziyyət gərgindir, müharibə olduğu üçün Kiyevdə hamı başa düşür ki, onların çox ciddi düşmənləri var, amma panika yoxdur. Kiyev küçələri indi o qədər də izdihamlı deyil, çünki çox adam ailəsini şəhərdən çıxarıb. Çünki bilirdilər ki, ruslar raketlərlə zərbə endirəcək. Onlar artıq Kiyevi üç-dörd dəfə raketlə vurub. Bir sözlə, bu bütün Ukrayna ərazisinə hücumdur, onların necə ordu olduğunu bilirik, barbar, lakin çox güclü ordudur, ona görə də hamı buna çox ciddi yanaşır”. O, rusların Kiyevə girməsi barədə xəbərlərə toxunaraq deyib ki, erməni saytlarında rusların saxta xəbərləri yayılır: “Mən ona təəccüblənirəm ki, ermənilər bunu böyük sevinclə yayırlar. Bunun nə olduğunu başa düşmürəm. Ermənilər başa düşmürlər ki, biz təkcə Ukrayna üçün deyil, həm də Ermənistan üçün vuruşuruq, bilirsiniz ruslar bizi məğlub etsə, hamımızı nə gələcək gözləyir?”. Bu arada maraqlı bir məqamı da qeyd edək ki, Rusiya telekanalının efirində Rusiya-Ukrayna müharibəsini şərh edən aparıcı gülməli müqayisəsi ilə gündəmə gəlib. Efirdə canlı yayım zamanı aparıcı Ukraynadakı hadisələri şərh edərkən müharibənin nə ilə nəticələnə biləcəyi, Zelenskinin taleyi barədə təxminləri ilə ermənilərin yaralı yerinə toxunub. O, Zelenskinin danışıqlara gedərsə hakimiyyətdə qala biləcəyini və marionetə çevriləcəyini deyib və Paşinyanı misal çəkib: “Zelkenski danışıqlara gedərsə, şərtlərlə razılaşarsa, hakimiyyətdə də qala bilər - marionet kimi, Paşinyan Ermənistanda olduğu kimi”. Aparıcının bu müqayisəsi erməniləri qəzəbləndirsə də, şərhçilərin gülüşünə səbəb olub.
Samirə SƏFƏROVA
