Qərblə Rusiyanın qarşıdurması artıq məzmunca yeni səviyyəyə qalxıb. Real vəziyyət göstərir ki, tərəflərin heç biri güzəştə getmək istəmir. Əksinə, onlar vəziyyəti gərginləşdirən yeni addımlar atırlar və ekspertlər bu durumu qlobal təhlükəsizlik üçün çox risqli hesab edir.
Hadisələrin inkişaf axarı, eyni zamanda, yeni “soyuq müharibə”nin başlandığını da göstərir. Bunun ümdə cəhətlərindən biri Rusiya və Qərbin yenə dünya miqyasında yeni silahlanma yarışına start verməsidir. Digər tərəfdən, onların biri-birinə qarşı yönəlmiş ittihamları da artır. Rusiyanın keçmiş prezidenti və keçmiş baş naziri, hakim Vahid Rusiya Partiyasının lideri Dmitri Medvedyev hesab edir ki, son illərdə Moskvanın Qərb ölkələri ilə münasibətləri dramatik şəkildə pisləşib və indi bu münasibətlər “soyuq müharibə” illərində olduğundan daha pisdir. Hazırda Rusiya Təhlükəsizlik Şurasının sədr müavini postunu tutan Medvedyev “Kommersant” qəzetinə verdiyi müsahibədə bildirib ki, hamı Rusiya ilə Qərb arasındakı qarşıdurmadan yorulub: “Amma bu yayı tarıma çəkən Rusiya olmayıb”. Onun sözlərinə görə, hətta Krımın Rusiyanın tərkibinə qatılmasına verdiyi reaksiyada da Qərb daha incə, daha ağıllı hərəkət edə bilərdi, amma hər şeyi yandırıb kül etmək yolunu seçdi: “Lakin mən demək istəmirəm ki, təqsir həmişə bir tərəfdə olub və yaxud biz aydan arı, sudan duruyuq”. Medvedyev hazırkı vəziyyəti 1960-1980-ci illərlə müqayisə edib və qeyd edib ki, onda da Sovet İttifaqı ilə Qərb arasında qarşıdurma vardı, amma kompromislər tapmaq mümkün idi: “Təəssüf ki, bizim Qərbdəki partnyorlarımız, xüsusilə də Varşava müqaviləsinin dağılmasından sonra, bir balaca qudurublar...”. Onun sözlərinə görə, “soyuq müharibə” illərində Qərb sovet liderləri Nikita Xruşşova, Leonid Brejnevə, Siyasi Büro üzvlərinə və ya Ali Sovetin rəhbərlərinə fərdi sanksiyalar qoymurdu, amma indi Rusiya liderlərinə sanksiyalar qoyulur və beləliklə də kommunikasiya kanalları qırılır. Xatırladaq ki, Avropa İttifaqı ölkələri və ABŞ Rusiyanın güc strukturlarının bəzi rəhbərlərinə sanksiyalar elan edib. Habelə, Rusiyanın dövlət şirkətlərinin rəhbərlərinə də sanksiyalar qoyulub. Medvedyevin fikrincə, Qərb Rusiyanı “ölməkdə olan ölkə” hesab edir və buna görə də onun rəyini SSRİ-nin rəyini nəzərə aldığı kimi nəzərə almır: “Bu vəziyyət nə qədər davam edə bilər? Gəlin açıq danışaq: bunu heç kim bilmir”.
Bununla yanaşı, Qərb və Rusiya arasında hərb müstəvisində də ziddiyyətlər dərinləşir. ABŞ-ın Strateji və Büdcə Qiymətləndirmələri Mərkəzinin analitikləri bu fonda bəyan edir ki, dünyanın hər yerinə səpələnmiş ABŞ hərbçiləri artıq özlərini təhlükəsizlikdə hesab etmir. Qeyd olunur ki, ölkənin xaricdəki hərbi bazaları hücum qarşısında olduqca acizdir. Belə ki, Rusiya və Çin onların müdafiəsini yarmağa qadirdir. Ona görə də prinsipial olaraq yeni silah sistemləri lazımdır. Mərkəzin gəldiyi nəticələr və tövsiyələri haqqında “RİA Novosti” portalı yazır: “ABŞ-ın hazırda dünya boyu 800-dən çox hərbi bazası var. Onların da əksəriyyəti 1945-ci ildən bəri təhlükəsiz və müdafiə olunmuş hesab edilirdi. Ehtimal olunan əsas təhlükə kimi Pentaqon Şimali Koreya və İran kimi dövlətlərin ballistik və qanadlı raketlərinin vura biləcəyi məhdud zərbələri nəzərdən keçirirdi. Lakin Strateji və Büdcə Qiymətləndirmələri Mərkəzinin ekspertləri bildirir ki, Çin və Rusiyanın hücumlarının qarşısını almaq üçün hazırda olan zenit vasitələri kifayət etmir. Analitiklərin hesabatında bildirilir: "Hazırda biz əsasən hələ soyuq müharibə dövründə yaradılmış hava və raket hücumundan müdafiə sistemlərinə əsaslanırıq. Halbuki, bizim ehtimal olunan düşmənlərimiz hücum imkanlarının modernləşdirilməsi istiqamətində ciddi inkişafa nail olublar". Ekspertlər onu da qeyd edirlər ki, hazırda Çinin 1200-ə yaxın yaxın mənzilli ballistik raketi və Cənubi Çin dənizindəki ikinci ada halqasına çata bilən 200-300 sursatı var. Bundan əlavə, Pekinin sərəncamında ən azı 1500 km məsafədə hədəfləri vurmağa qadir olan yerdən atılan min ədəd qanadlı raket də var. Nəhayət, ABŞ bazaları üçün Çinin H-6 strateji bombardmançıları və ABŞ ərazisinə zərbə endirməyə qadir olacaq perspektiv H-20 "gözəgörünməz” təyyarələri də ciddi təhlükə kəsb edir. Moskva isə Pentaqonun Avropadakı obyektləri üçün təhlükədir. Belə ki, Rusiyanın nüvə silahı, yaxın mənzilli "İsgəndər-M" ballistik kompleksləri, yer, hava və sudan atıla biləcək çoxsaylı qanadlı raketləri var. Bundan əlavə, Rusiyanın hipersəs hücum sistemləri də Vaşinqtonda qorxu yaradır.
Hazırda ABŞ bazalarının müdafiəsi "Patriot" zenit-raket komplekslərinə və bütün növ aerodinamik və ballistik hədəfləri vurmağa qadir olan THAAD raket hücumundan müdafiə sistemlərinə əsaslanıb. Yaxın məsafələr üçünsə Norveç istehsalı olan zenit-raket kompleksləri və "Phalanx" artilleriya kompleksləri var. Lakin bu sistemlərin effektivliyi şübhə doğurur. Məsələn, Səudiyyə Ərəbistanına ixrac olunmuş "Patriot"lar dəfələrlə Yəmən husilərinin PUA-ları qarşısında aciz olub. Bundan əlavə, general Qasım Süleymaninin qətlindən sonra amerikalılar İranın İraqdakı hərbi bazasına endirdiyi zərbənin qarşısını ala bilməyib.
Nəticə belədir: hərbi bazaları ABŞ qədər güclü düşmənin hücumundan etibarlı şəkildə müdafiə etmək üçün çoxpilləli raket hücumundan müdafiə konsepsiyası yaradılmalı və perspektiv texnologiyalar tətbiq olunmalıdır. Müdafiənin növbəti xətti qırıcı təyyarələr və uzaqvuran "hava-hava" raketləri ilə silahlanmış dronlardan ibarətdir. Onların məqsədi ballistik hədəflərin və qanadlı raketlərin bazadan uzaqlarda, buraxıldığı yerə yaxın məsafələrdə məhv edilməsidir. Bunun üçün dronların bir hissəsi 100-150 kilovat gücündə perspektiv bərk yanacaqlı lazerlərlə silahlandırılacaq ki, onlar da birbaşa görüntü şəraitində uçuş aparatlarını vurmağa qadir olacaq. Gözlənilir ki, ABŞ hərbi bazalarını məhz yeni prinsiplər əsasında yaradılmış silahlar daha təhlükəsiz edəcək. Belə ki, 2022-ci ilə qədər Pentaqon yerdən idarə olunan 300 kilovatlıq lazerin ilk nümunələrini əldə etməlidir. Yeni silah təkcə PUA-lar, qanadlı raketlər, təyyarələrə qarşı effektiv olmayacaq, həm də zenit-raket kompleksləri ilə müqayisədə iqtisadi cəhətdən daha sərfəli olacaq. Belə ki, "Patriot"un qiyməti beş milyon dollara qədərdir. Lazerdən açılacaq atəş isə müqayisədə çox gülünc görünən məbləğə, təqribən 100 dollara başa gələcək. 2024-cü ildə isə ABŞ ordusunun sərəncamına elektromaqnit impulsu yaratmağa qadir olan THOR mikrodalğalı topları veriləcək. Bu toplar dron və raketlərin mürəkkəb texnikasını sıradan çıxararaq onlarla effektiv mübarizə aparmağa imkan verəcək.
Nəhayət, müdafiənin son xətti M109 artilleriya qurğuları və onlar üçün hazırlanan HVP perspektiv hipersəs mərmiləridir. Bu universal sursat hava hədəflərinə qarşı da istifadə oluna bilər və raketlər qarşısında metal qəlpələrindən ibarət sıx bulud yaratmağa qadirdir. Analitiklər hesab edir ki, bazaların bu cür raket və hava hücumundan müdafiə sistemləri ilə təchiz olunması hərbçiləri 250 dəniz mili (460 km-ə qədər) məsafədə müdafiə çətiri altına salacaq. ABŞ-ın yerdən idarə olunan lazer qurğularına və mikrodalğalı toplara ümid etməsi məntiqli görünür. Lakin bu müdafiə kompleksləri, hələ ki, hazırlanma mərhələsindədir və ilk nümunələrin nə vaxt işıq üzü görəcəyi məlum deyil”.
Nahid SALAYEV
