Ermənistanda qarşıdan gələn növbədənkənar parlament seçkiləri fonunda Azərbaycanla bu ölkənin münasibətləri siyasi qüvvələrin əsas spekulyasiya mövzusuna çevrilməkdədir. İndi hakimiyyət və müxalifət nümayəndələri bir-birini Azərbaycan xeyrinə casusluqda günahlandırır. Eyni zamanda, müxalifət hansısa ərazilərin hakimiyyət tərəfindən Azərbaycana verilməsi haqda şou düzəltməyə çalışır. Hakimiyyət isə əks mövqedən çıxış edir.
Erməni politoloq Edqar Elbakyan bu fonda qeyd edir ki, Ermənistanın hazırkı hakimiyyəti tərəfindən SSRİ dövründə mövcud olmuş inzibati ərazi bölgüsü ilə demarkasiya həyata keçirilməsi halında Ermənistan tamamilə blokadaya düşəcək, çünki İran və Gürcüstana gedən magistral yollar Azərbaycanın nəzarəti altında olacaq. O qeyd edib ki, Sovet Baş Qərargahının xəritələrinə əsasən, Azərbaycan bugünkü Ermənistan ərazisində bir neçə anklava sahib idi: “Bu ərazilərin Azərbaycanın nəzarəti altına keçməsi halında isə, məsələn, Voskepar kəndi iki tərəfdən Azərbaycan tərkibinə daxil olacaq və birmənalı olaraq ermənilərdən boşaldılacaq, çünki bundan sonra orada yaşamaq mümkün deyil”. Bundan başqa, erməni politoloq Ermənistandan Gürcüstana gedən magistral yolun da Azərbaycanın nəzarəti altına düşəcəyi ilə bağlı narahatlığını bildirib: “Bu o deməkdir ki, bu anda cənubda İrana gedən magistral yol faktiki olaraq Vorotan və Şurnux sektorlarında onların nəzarəti altındadırsa, indi Gürcüstan magistral yolu da onların nəzarəti altına düşəcək”. Xatırladaq ki, Ermənistanın baş naziri vəzifəsini icra edən Nikol Paşinyan sərhəd bölgüsü üçün sənəd üzərində iş getdiyini təsdiqləyib. Lakin Paşinyan üzərində iş gedən sənədin detallarını açıqlamayıb, amma Ermənistan parlamentinin xarici əlaqələr komitəsinin sədri Ruben Rubinyan qeyd edir ki, sənəddə hansısa ərazilərin verilməsi və ya dəşiyişdirilməsi məsələsi yoxdur. Buna rəğmən, Ermənistan ərazisində Aərbaycan anklavlarının qaytarılması gündəmdədir. Xüsusilə Qazaxın hazırda Ermənistanın nəzarətində olan yeddi kəndi, Naxçıvanın Kərki kəndinin taleyinin necə olacağı xüsusi maraq doğurur. Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasında coğrafiya üzrə fəlsəfə doktoru Mirnuh İsmayılov bildirir ki, hazırda mühabisə gedən Gorus rayonu ərazisindən savayı, gələcəkdə qərblə sərhəddə problemlər yarana bilər: “Ən ciddi problem Qazaxla sərhəddə yaşanır. Burada Ermənistanda olan Azərbaycan ankavları var. Bunlar hamısı Azəraycan ərazisidir, amma ətrafı Ermənistanla əhatənib. Bu əraziləri də Ermənistan Azərbaycana geri qaytarmalıdır. Qaytarmasa, orda da problemlər yaşanacaq”. Qeyd edək ki, Azərbaycanla Ermənistan arasında sərhədlərin müəyyənləşdirilməsinə Rusiya öz vasitəçiliyini təklif edib. Amma ABŞ-dakı siyasi şərhçi Pol Qobl bildirir ki, tərəflər müraciət eləsə, bu məsələdə ABŞ da öz texniki dəstəyini və danışıqların aparılması üçün köməyini göstərə bilər.
Müxalif “Maariflənmiş Ermənistan” blokunun lideri Edmon Marukyan bu fonda bildirib ki, xalqın arxasında məzmunu heç kimə – nə deputatlara, nə əksər hökumət üzvlərinə məlum olmayan növbəti sənəd hazırlanıb. Müxalif deputatlar parlamentin növbədənkənar iclasını çağırmaq və baş nazir əvəzinin imzalamağa hazırlaşdığı sənədin təfərrüatlarını aydınlaşdırmaq niyyətindədir. Marukyanın sözlərinə görə, konstitusiyaya əsasən, Ermənistan sərhədlərinə aidiyyəti olan heç bir sənəd parlament tərəfindən ratifikasiya edilmədən reallaşdırıla bilməz. Müxalifətçi sənədin Ermənistanın maraqlarına uyğun olduğu haqda bəyanata şübhə ilə yanaşır: “Mənə aydın deyil ki, sənəd Ermənistan üçün bu qədər yaxşıdırsa, o zaman niyə gizlədilir. Qoy desinlər, xalq da sevinsin. Hakimiyyət sənəd layihəsini dərc etməyə, Ermənistan üçün niyə sərfəli olduğunu izah etməyə, maddələr üzrə əsaslandırmağa borcludur. O zaman xalq bunun Ermənistana lazım olub-olmadığına qərar verər”. Deputat hesab edir ki, hakimiyyət sənədlə detallı tanış olduqdan sonra onun ratifikasiya edilməyəcəyi ehtimalı olduğu üçün parlamentdə müzakirələrdən qaçmağa çalışır. Erməni ekspert Varujan Qeqamyan isə Ermənistanın Azərbaycanla razılaşmaqdan başqa çıxış yolunun olmadığını bildirir: “Ermənistan Azərbaycanın diqtə etdiyi sərhədlərlə Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tanıyır. Eləcə də bütün mübahisəli ərazilər Azərbaycana keçir. Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tanıyaraq Ermənistan Qarabağdan imtina edir. Nəticə olaraq Qarabağ erməniləri nəhayət ərazidən çıxarılır. Ermənistan Tavuş və Ararat vilayətində yerləşən bir sıra kəndləri Azərbaycana təhvil verir. Belə bir şey olsa, Ermənistandan təxminən 7 kilometr uzaqda olan və bütün tərəflərdən Azərbaycanla əhatələnmiş Artsvaşendə heç bir erməni insan məskunlaşmayacaq. Yəni biz güzəşt qarşılığında heç bir şey almırıq. Ermənistan geosiyasi çəkisindən məhrum olur, 5 illik perspektivdə son olaraq Zəngəzuru itirir və Azərbaycanla Türkiyənin koloniyasına çevrilir”. Xankəndidəki separatçı “parlamentin” keçmiş “deputatı” Arzik Mkitaryan isə mövcud vəziyyəti belə təsvir edir: “Ermənistan-Azərbaycan sərhədləri gündəmdə olduğu vaxt Qarabağ məsələsindən söhbət gedə bilməz, Bakı bu ərazilərin Azərbaycana məxsus olduğunu davamlı olaraq söyləyir, Ermənistandan isə heç bir reaksiya görmürük. Bu gün Qarabağın sərhədləri yoxdur, Azərbaycanın hərbi karvanı Qarabağdan keçib Kəlbəcərə gəlir, erməni əhalinin gözləri önündən keçib Şuşaya yük daşıyırlar. Bu onu təsdiqləyir ki, artıq Qarabağda bizim sərhədimiz yoxdur. Ermənistanda da artıq bizim gələcəyimiz gündəmdə deyil. Orada əhali problemlər içindədir və heç kim kömək etmir”.
Nahid SALAYEV
