Kəlbəcəri tərk edən ermənilər gedərkən burada hər cür vəhşiliklər, terror, vandalizm hərəkətləri törədirlər. Elə bir vəhşilik yoxdur ki, ermənilər ona əl atmasınlar. Bu da ermənilərin gerçək mahiyyətini ortaya qoyan amillərdən biridir. Erməni lobbisinin və ermənilərin Qərbdəki havadarlarının “məzlum, yazıq, çarəsiz” kimi illərdir qələmə verdikləri ermənilər, əslində, barbar və yırtıcı bir toplum olduqlarını beynəlxalq aləmin gözü qarşısında sərgiləyirlər.
İşğal dövründə Kəlbəcərə köçürülən ermənilər evləri və ərazidəki meşə zolaqlarını yandırmaqla yanaşı, tarixi abidələrə də təcavüz edirlər. Ermənilər alban xristianlığı dövrü abidələri, monastırları mənimsəməklə kifayətlənməyib, köçərkən monastırları sökürlər. Belə ki, ermənilər Kəlbəcər rayonu ərazisindəki qədim tarixi abidə olan Xudavəng monastırını sökməyə başlayıb. Onlar monastırda qədim əşyaları, əsərləri və digər qiymətli vasitələri Ermənistana daşımağa başlayıblar.
Xatırladaq ki, Kəlbəcər rayonu ilə Dağlıq Qarabağ arasında yerləşən monastır IX-XIII əsrlərdə Albaniya şahzadəsi Vaxtanqın həyat yoldaşı tərəfindən inşa olunub. 1993-cü ildə Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən işğal olunduqdan sonra onlar 1954-cü ildə qəbul edilən Haaqa Konvensiyasını pozaraq, monastırı saxtalaşdırıblar. Kəlbəcəri tərk edən ermənilər monastırdakı zəngləri, məşhur alban Xudavəng monastırının xaç daşlarını və digər qiymətli əşyaları sökərək, qanunsuz olaraq Ermənistana aparırlar.
“...onun statusunu bərpa edərək, xalqımıza, dövlətimizə qaytarmalıyıq”
Alban-udi icmasının rəhbəri Robert Mobili “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, bu, erməni vandalizminin bariz nümunəsidir. Bunun ermənilər tərəfindən alban irsinin saxtalaşdırılmasının sübutu olduğunu deyən R.Mobilinin sözlərinə görə, ermənilər Xudavəng və digər monastırları sökməklə bizim tarixi irsimizi məhv edir, bundan əlavə, oğurladıqları kilsə elementlərini isə sonradan “erməni irsi” kimi qələmə vermək istəyirlər.
R.Mobili hesab edir ki, Azərbaycanda alban kilsəsinin müstəqilliyi bərpa edilməli, alban kilsəsi erməni təsirindən çıxmalıdır. O qeyd etdi ki, Qafqaz Albaniyasında mövcud olan alban kilsəsi I Nikolayın 11 mart 1836-cı il tarixli fərmanına əsaslanan Rusiya Senatının 10 aprel 1836-cı il tarixli əsasnaməsinə görə, erməni-qriqoryan kilsəsinin idarəçiliyinə daxil edilib. R.Mobilinin bildirdiyinə görə, alban kilsəsi 1836-cı ildə Çar Rusiyası tərəfindən əsassız olaraq erməni qriqoryan kilsəsinin tabeliyinə verilərək, fəaliyyətini tam dayandırıb. O vurğuladı ki, 2003-cü ildə Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsi Alban-udi xristian icmasını qeydiyyata alıb və Qafqaz Albaniyası dövründə mövcud olan 26 tayfadan indi udilər qalıb və udilər Azərbaycan dövlətinə, dövlətçiliyinə bağlı olan, onun müdafiəsində dayanan bir xalqdır.
“Ermənilərin alban kilsələrinə qarşı həyata keçirdikləri vandalizm aktları, Xudavəng monastırını sökməsi və onun elementlərini, kilsə zəngini Ermənistana aparması erməni vandalizminin ən qabarıq göstəricilərindəndir. Ermənilər alban xristianlığı irsinə aid olan bütün maddi-mədəni nümunələri söküb aparırlar ki, sabah “bunlar erməni kilsələridir, erməni məbədləridir” desinlər. Ermənilərin bu vandalizm hərəkətlərinə qarşı biz kəskin etirazımızı bildiririk. Bilirsiniz ki, kilsələrin ərazi qanunları var. Düz 200 ildir bizim alban kilsələri erməni kilsəsinin tabeliyinə verilib. Ermənilərə isə bunu Çar Rusiyası verib. Bu dövr ərzində ermənilər alban məbədlərini saxtalaşdırdılar, yazıları, lövhələri dəyişdirdilər. Son 30 ilə yaxın isə Kəlbəcər işğal altında idi və burada ermənilər alban mədəni irsinə divan tutdular. Əllərinə fürsət keçdi və bu fürsətdən istifadə edərək kilsələrimizə qarşı hər cür iyrənc hərəkətlər etdilər. Kəlbəcər də qədim abidələrlə zəngindir, məndəki reyestrə görə, onların 30-dan çoxu elə alban məbədidir. Burada söhbət təkcə Xudavəngdən, Gəncəsər monastırından getmir, burada bizim çoxlu monastırımız var. Ermənilər bizim monastırlardan alban irsinə aid olan elementləri götürürlər, amma sonrdan quraşdırdıqları erməni “elementləri”ni isə saxlayırlar ki, sabah biz o məbədləri bərpa edərkən dünyaya “bizim kilsələri azərbaycanlılar bərpa edirlər, elementlərimizi dəyişirlər” kimi yalançı səs-küy salsınlar. Onların həyata keçirdikləri bu saxtakarlıqların qarşısının alınması istiqamətində Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsi, Mədəniyyət Nazirliyi ilə işləyirik. UNESCO və onun mədəni irs şöbəsi ilə də işləməkdəyik, artıq bu quruma müraciətlər edirik. Sözsüz ki, biz təbliğatla və beynəlxalq təşkilatlara müraciətlərlə bunun qarşısını ala bilərik. Ermənilər Kəlbəcərdən noyabrın 15-i çıxmalı idilər, lakin onların çıxmaq vaxtları noyabrın 25-nə qədər uzadılıb. Onlar bu on gün müddətində də qalan nə var, hamısını dağıdıb sonra getmək istəyirlər. Görürsünüz ki, kilsə zənglərini aparıblar. Ermənilər alban irsinə aid olan bütün hər şeyi aparmaq istəyirlər ki, bizim izimizi silsinlər. Amma onlar bizim izimizi silə bilməzlər. Erməni vandalizminin qarşısının alınması üçün tədbirlər görülür”.
R.Mobilinin sözlərinə görə, ermənilərin Kəlbəcərdə alban mədəni irsinə qarşı sui-qəsdlərini kəskin narazılıqla qarşılayırlar. O, həmçinin, qeyd etdi ki, bütün Azərbaycan xalqı kimi udi camaatı da torpaqlarımızın işğaldan azad edilməsinə sevinir. “Sevinirik ki, torpaqlarımız işğaldan azad edilib və bunun nəticəsində də mədəni irsimiz özümüzə qayıdacaq, biz onları yenidən bərpa edəcəyik. Məsələ ondadır ki, biz yaxın gələcəkdə alban kilsəsini erməni kilsəsinin tabeliyindən çıxarmalıyıq, onu onlardan almalıyıq. Çünki Azərbaycana aid olan alban dövrü mədəni irsi, monastırları birbaşa erməni kilsəsinin tabeliyindədir, kilsə qanunlarına görə, alban kilsələri onların ərazisidir. Biz onu geri qaytarmalıyıq. Azərbaycanda alban kilsəsinin müstəqilliyi bərpa edilməli, alban kilsəsi erməni təsirindən çıxmalı və onun statusu bərpa edilməlidir. Bu gün Azərbaycan xristian Albaniyasının birbaşa varisidir. Mən hələ Dərbənd tərəfi, Ermənistanın böyük bir hissəsini, Zəngəzur tərəfi demirəm, bunlar da Qafqaz Albaniyasına aiddir. Azərbaycan böyük Albaniyanın şəriksiz varisidir və sözsüz orada xristianlıq abidələri, alban kilsələri birbaşa Azərbaycanın əsas mədəni irsidir və Azərbaycan bu irsi doğmalaşdırmalıdır. Torpaqlarımızı işğaldan azad etdiyimiz kimi, alban kilsəsini də erməni əsarətindən çıxarıb, onun statusunu bərpa edərək, xalqımıza, dövlətimizə qaytarmalıyıq” - deyə R.Mobili bildirdi.
İradə SARIYEVA
