Uzun illərdir Azərbaycan ərazilərini işğal altında saxlayan Ermənistan qəsb etdiyi torpaqlarımızda beynəlxalq qanunlara zidd hərəkətlərini davam etdirir. Azərbaycana məxsus əraziləri qanunsuz olaraq işğal altında saxlamaqla kifayətlənməyən Ermənistan Dağlıq Qarabağda və ətraf rayonlarda cinayət aktları həyata keçirir.
Hazırda Azərbaycanın işğal altında olan torpaqlarında ermənilər dünyanın cinayətkar şəbəkəsinin fəaliyyətinə, narkoticarətçilərin maneəsiz işləməsinə qucaq açıb desək yanılmarıq. Sirr deyil ki, bu gün işğal altında olan Dağlıq Qarabağda qanunsuz yerləşdirmələr, cinayətkar şəbəkələrə meydan verilməsi, burada onlara geniş şərait yaradılması ilə bağlı kifayət qədər fakt var. Separatçı rejimin Ermənistanla əlbir olaraq Azərbaycan torpaqlarında həyata keçirdiyi qanunsuzluqlarla bağlı beynəlxalq qurumlar hər hansı bir reaksiya vermək istəmirlər. Bu gün Ermənistan işğal etdiyi Azərbaycan ərazilərini, xüsusən də Dağlıq Qarabağı terrorçuların yuvasına çevirib. Bütün beynəlxalq qanunvericilik aktlarına zidd olan əməllər törədən bu ölkə terrorçulara, narkoticarətə, qanunsuz miqrasiyaya, saxtakarlıqla əhalinin demoqrafik sayını artırmağa rəvac verir. Buna görə isə heç bir beynəlxalq qanun qarşısında məsuliyyət hiss etməyən Ermənistan qanunsuz əməllərini həyata keçirməkdən bir addım geri qalmır.
Hələ bir neçə il əvvəldən başlayaraq, Ermənistanın işğal etdiyi və hazırda nəzarətsiz ərazi hesab edilən Dağlıq Qarabağda narkotiklərin becərilməsi və tranziti xeyli müddətdir həyata keçirildiyi, üstəlik, burada terrorçular hazırlandığı haqda təsdiqlənmiş məlumatlar yayılmağa başlayıb. Rəsmi məlumatlara görə, narkotacirlərin istifadə etdikləri ən təhlükəsiz marşrut məhz Ermənistandan və işğal olunmuş Dağlıq Qarabağ ərazisindən keçir.
Qeyd edək ki, Azərbaycan tərəfindən bu məsələ beynəlxalq müstəvidə dəfələrlə qaldırılsa da, indiyə qədər təəssüf ki, faktla bağlı adekvat tədbirlər görülməyib. Keçmiş və indiki Ermənistan rəhbərliyi və separatçı rejim narkotik ticarətini birbaşa himayə edir, bundan külli miqdarda qazanc götürürlər. Ekspertlər qeyd edirlər ki, problemin kökü məhz burada – Ermənistan rəhbərliyinin işğalçı və avantürist siyasətində, separatçı rejimin mahiyyətindədir.
Bir neçə il əvvəl analoji halla bağlı Azərbaycanın rəsmi nümayəndələri, təhlükəsizlik xidməti orqanları bu təkzibolunmaz faktları ən yüksək səviyyələrdə açıb ifşa ediblər. Ekspertlər vurğulayırlar ki, Dağlıq Qarabağda narkotiklərin becərilməsinin və tranzitinin təkcə regional deyil, eləcə də qlobal problem olduğu diqqətə çatdırılıb. Dağlıq Qarabağda iri narkotik bitki plantasiyalarının olduğu və separatçı rejimin himayədarlığı ilə narkoticarətin “çiçəkləndiyi” artıq təsdiqini tapmış faktdır və bunu inkar etmək mümkünsüzdür.
Ermənistanın keçmiş və bugünkü rəhbərliyi öz maddi ehtiyaclarını narkoticarətdən əldə olunan qazancla ödəyir. Bütün bu işlərin Ermənistan rəhbərliyinin əli və birbaşa göstərişilə həyata keçirildiyi gizlin deyil.
Ekspertlər qeyd edirlər ki, 1828-ci ildən sonra İran və Türkiyə ərazisindən Azərbaycan torpaqlarına, əsasən də Dağlıq Qarabağa köçürülən ermənilər sonrakı dövrlərdə Azərbaycana qarşı ərazi iddialarını ortaya qoymağa başlayıblar. Onların bildirdiyinə görə, hələ Sovet dövründən başlayaraq Ermənistan gizlin şəkildə Dağlıq Qarabağda erməni əhalisinin sayının artırılması üçün tədbirlər görüb. Burada süni surətdə erməni əhalisinin sayını artırmaq yolu tutan Ermənistanın bu qanunsuz əməllərinə keçmiş sovet hökuməti heç bir irad bildirməyib, əksinə, onlara müxtəlif formalarda dəstək verib. Ermənilərin cəhdlərinə baxmayaraq, Dağlıq Qarabağda erməni əhalisinin sayını artırmağın mümkün olmadığını deyən mütəxəssislər vurğulayırlar ki, ermənilər sonrakı dövrlərdə qanunsuz miqrasiya təşkil etməklə öz saylarını artırmağa çalışıblar.
1947-ci il dekabr ayının 23-də SSRİ Nazirlər Sovetinin "Ermənistan SSR-dən kolxozçuların və başqa azərbaycanlı əhalinin Azərbaycan SSR-in Kür-Araz ovalığına köçürülməsi haqqında" çıxardığı qərarı xatırladan tarixçilər qeyd edirlər ki, həmin dövrdə SSRİ rəhbərliyi tərəfindən ermənilərin qanunsuz miqrasiyası üçün geniş şərait yaradılıb.
Tarixçilər bildirirlər ki, Stalin tərəfindən 1948-1953-cü illərdə həyata keçirilən azərbaycanlıların növbəti deportasiyası zamanı ermənilərin xüsusilə diqqət mərkəzində saxladıqları məsələ iqtisadi, sosial və mənəvi cəhətdən güclü, strateji əhəmiyyətli azərbaycanlı yaşayış məntəqələrinin boşaldılması idi. Ermənilərə dəstək verən SSRİ rəhbərliyinin əsas hədəfi zorla yurdundan didərgin salınan soydaşlarımızı Dağlıq Qarabağa yerləşdirməmək, bununla da ermənilərə geniş meydan vermək idi.
Bildiyimiz kimi, deportasiyaya məruz qalan azərbaycanlı əhalinin bir hissəsi Ermənistanın dağ rayonlarında yaşadığı üçün Kür-Araz ovalığındakı iqlim şəraitinə çətin alışıb. Bu səbəbdən də Kür-Araz ovalığına köçürülmüş on minlərlə azərbaycanlı arasında kütləvi ölüm halları qeydə alınıb.
Deportasiya zamanı ermənilərin həyata keçirdikləri hiyləgərlik isə ondan ibarət idi ki, rayon və şəhərlərin əhalisi az sayda azərbaycanlı qalmaq şərtilə köçürülüb. Azlıqda qalan əhali isə növbəti mərhələdə - Ermənistan ərazisinin tamamilə azərbaycanlılardan "təmizlənməsi" əməliyyatı zamanı ölkədən çıxarılıb.
Ermənilərin Azərbaycan torpaqlarına, o cümlədən, Dağlıq Qarabağa qarşı iddiaları onların "Böyük Ermənistan" yaratmağa yönəlmiş strateji planlarının tərkib hissəsdir. Ona görə də ermənilər "ənənələrinə" sadiq qalaraq, həmişə əlverişli şərait yaranan kimi, bu planın reallaşdırılması uğrunda mübarizəyə başlamışlar. SSRİ-də 1985-ci ildə ermənipərəst M.S.Qorbaçovun hakimiyyətə gəlməsilə erməni separatçıları növbəti dəfə yenidən fəallaşdılar.
1991-ci ilin sentyabrında "Dağlıq Qarabağ Respublikası" adlanan oyuncaq qurumun yaradıldığını elan edən ermənilər bundan sonra öz mənfur fəaliyyətlərini daha da genişləndiriblər.
Tarixçilər vurğulayırlar ki, Dağlıq Qarabağ hadisələri başlayan gündən qədim İrəvan ərazisində qalmış azərbaycanlıların köçürülməsi, öldürülməsi, diri-diri yandırılması və müxtəlif işgəncələrə məruz qalması özünü "mədəni" xalq adlandiran ermənilər üçün adi həyat tərzinə çevrilib. Beləliklə, Qərbi Azərbaycanın tamamilə azərbaycanlılardan təmizlənməsi prosesi 1991-ci il avqustun 8-də sonuncu türk kəndi - Nüvədinin boşaldılması ilə başa çatıb. Həm Qərbi Azərbaycandan soydaşlarımızın deportasiya edilməsinə, həm də Dağlıq Qarabağda baş verənlərə SSRİ mərkəzi hakimiyyət orqanlarında oturan ermənipərəst məsul şəxslər dəstək veriblər.
1988-ci il 11 fevralda Qarabağdan Moskvaya gedən 9 nəfər nümayəndə heyətini qəbul etmiş (Qorbaçovun zəmanəti ilə) SSRİ Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin şöbə müdiri V.Mixaylov hadisələrin başlanmasına “xeyir-dua” verib.
Tarixçilər qeyd edirlər ki, azərbaycanlıların Dağlıq Qarabağdan və işğal olunmuş digər ərazilərimizdən, öz doğma yurdlarından didərgin düşməsində, Xocalı şəhərinin yer üzündən silinməsində Ermənistanla birgə ona dəstək verən qüvvələr də yaxından iştirak ediblər.
Ermənistan silahlı qüvvələri beynəlxalq humanitar hüququn bütün prinsip və normalarına zidd olaraq, mülki əhalini məqsədyönlü şəkildə əsas hədəf kimi seçib və onlar Əsgəranın Meşəli kəndində, Şuşanın Malıbəyli və Quşçular kəndlərində, Xocavəndin Qaradağlı kəndində, Xocalı şəhərində, Kəlbəcərin Ağdaban kəndində və digər yerlərdə dinc əhalinin amansız şəkildə və kütləvi qırğınını, soyqırımını törətməklə, Dağlıq Qarabağda yaşayan azərbaycanlı mülki əhalinin bir hissəsini fiziki-bioloji cəhətdən məhv etmək, qalan hissəsinin isə müqavimət əzmini qırıb regionu onlardan təmizləmək məqsədi güdürdü.
Bu gün Ermənistan işğal altında saxladığı Azərbaycan torpaqlarına xaricdə yaşayan erməniləri qanunsuz olaraq köçürməklə süni surətdə burada erməni əhalisinin “artımı” ilə məşğul olur.
Fakt budur ki, hazırda Ermənistan işğal altında saxladığı Azərbaycan torpaqlarında qanunsuz miqrasiya, əhalinin demoqrafik tərkibinin dəyişdirilməsi, terrorçulara düşərgə salınması, narkoticarət kimi cinayətlərlə məşğuldur və boşalmış dövlət büdcəsini bu qanunazidd əməllərə rəvac verməklə doldurmaq istəyir. Beynəlxalq qurumlar isə yenə də susur…
İradə SARIYEVA
Yazı Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Kütləvi İnformasiya Vasitələrinin İnkişafına Dövlət Dəstəyi Fondunun maliyyə dəstəyilə çap olunur.
