Bu gün dünya dövlətlərinin xüsusi diqqət mərkəzində yer alan əsas məqamlardan biri turizm sektoru, daha çox turistin cəlbi ilə bağlıdır. Çünki bu məqam əksər ölkələrdə iqtisadi inkişafın əsas məhək daşlarından biri sayılır.
Qeyd olunan xüsusda son illərdə Azərbaycanda atılan addımlar da artıq öz müsbət nəticəsini verməkdədir. Bunu ölkəyə gələn tursitlərin artım dinamikası da təsdiq edir. Dövlət Turizm Agentliyinin mətbuat katibi Kənan Quluzadə bildirir ki, yanvar-noyabr aylarında Azərbaycana gələn xarici vətəndaşların sayı 2 milyon 900 mini keçib. Onun sözlərinə görə, bu, ötən illə müqayisədə 11,1 faiz artım deməkdir: “İlk beşlikdə ənənəvi olaraq Rusiya, Gürcüstan, Türkiyə, İran və Səudiyyə Ərəbistanı vətəndaşlarıdır. Demək olar ki, bütün bazarlarda artım davam edir. Avropa, Mərkəzi-Cənubi Asiya istiqamətindən, Yaxın Şərq bazarından müəyyən ölkələrdə azalma var. Amma ümumi mənzərədə müsbət tendensiya davam edir”.
Kənan Quluzadə bildirib ki, Yaxın Şərqin bəzi ölkələrində azalmanın bir neçə faktoru var: “Birincisi, həmin ölkələrdən çıxışla bağlı problem var. Yəni Azərbaycanda qəbulla bağlı problem yoxdur. Yaxın Şərq qeyri-stabil regiondur. Məsələn, İraqdan gələnlərin sayı azalıb. Bu azalma bəzi ölkələrdə uçuşların azalması ilə bağlıdır. Ümumilikdə götürəndə həmin ölkələrdən gələn turistlərin tendensiyası belədir ki, onlar bir neçə il ərzində bir istiqamətə axışırlar, sonra isə bazarlarını dəyişirlər”. K.Quluzadənin sözlərinə görə, bu nəzərə alınaraq, bu il daha çox yeni bazarların açılmasına üstünlük verilib ki, Azərbaycana gələn xarici vətəndaşların sayı təkcə müəyyən bazarlara köklənməsin, coğrafiyası daha geniş olsun: “Buna da nail ola bildik. Məsələn, Hindistan, Çin, Pakistan bazarı bizim üçün yeni bazardır”.
Ekspertlər bildirir ki, böyük əhali sayına və güclü iqtisadiyyata malik Çin və Hindistandan turist axınının təmin edilməsi bu sahədə Azərbaycana mühüm üstünlüklər vəd edir. Qeyd edək ki, Azərbaycan dünyanın 7-ci böyük iqtisadiyyatına malik Hindistanla iqtisadi əlaqələrini sürətlə inkişaf etdirir. İqtisadi yaxınlaşmada turizm sahəsində əməkdaşlıq, daha dəqiq desək, Hindistan vətəndaşlarının Azərbaycana sayı getdikcə artan turist səfərləri böyük rol oynayır. 2018-ci ildə Hindistandan Azərbaycana 40 mindən çox turist gəlib. Bu, 2017-ci ilə nisbətən 2,7 dəfə çoxdur. 2019-cu ilin yanvar-oktyabr aylarında isə ölkəmizə səfər edən hindistanlı turistlərin sayı illik müqayisədə 66,5% artaraq 51 min nəfərə çatıb.
Hindistanın "VMS Travels Tours LTD" şirkətinin icraçı direktoru Srini Rao bildirib ki, təmsil etdiyi şirkət ikitərəfli turizm əlaqələrinin inkişaf etdirilməsində xüsusi maraqlıdır. Onun sözlərinə görə, hər il təxminən 20 milyon hindistanlı dünyanı turist kimi gəzir. Bunun cəmi 0,2%-i ötən il Azərbaycana gəlib ki, bu da çox aşağı göstəricidir:“Bu rəqəmi artırmaq mümkündür. Hazırda Azərbaycanla Hindistan arasında birbaşa aviareys yoxdur. Bu isə turizm əlaqələrində böyük boşluqdur. Ümid edirəm ki, birbaşa uçuşlar tezliklə reallaşacaq və iki ölkə arasında turizmin inkişafına xidmət edəcək”. Ş.Rao həmçinin deyib ki, təmsil etdiyi turizm şirkətinin müştəriləri Azərbaycanla, xüsusən paytaxt Bakı ilə çox maraqlanır: “Bakı son vaxtlar Hindistanda məşhurlaşıb. İnanıram ki, bura səfər edən hindistanlıların sayı sürətlə artacaq. Ümid edirəm ki, Azərbaycan bu imkandan istifadə edəcək və ölkənin turizm potensialını Hindistanda təşviq edəcək”.
Çindən gələnlərin də sayının artması Azərbaycan üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Qeyd edək ki, 2019-cu ilin yanvar-sentyabr dövründə Azərbaycana səfər edən çinli turistlərin sayı 20 min nəfər təşkil edib ki, bu da ötən ilin eyni dövrünə nisbətdə 64 faiz artım deməkdir. Amma bu rəqəm kifayət qədər azdır və ölkənin daha böyük sayda çinli turisti qəbul etmək imkanı var. Qeyd edək ki, 2018-ci ilin dekabrından etibarən Çinin Pekin şəhərində Azərbaycan Turizm Bürosunun rəsmi nümayəndəliyi fəaliyyət göstərir. Bakı ilə Çinin Pekin və Urumçi şəhərləri arasında birbaşa hava nəqliyyatı əlaqəsinin olması, Çin vətəndaşları üçün 2016-cı ilin fevralından etibarən sadələşdirilmiş viza rejiminin tətbiqi, “Asan Viza” sisteminin fəaliyyəti çinli turistlərin Azərbaycana səfər imkanlarını genişləndirib. Bir məqamı da xüsusi vurğulmaq lazım gəlir ki, çinli turistlər yüksəkbüdcəli sayılır. Məsələn, Çindən olan turistlər təkcə ilin birinci yarısında xaricdə 128 milyard ABŞ dolları məbləğində pul xərcləyiblər. Son bir neçə ildir xaricə turizm səfərlərinin sayına görə çinlilər dünyada birinci yeri tutur. Qlobal turizm gəlirinin təxminən 15 faizi çinli turistlər tərəfindən təmin edilir. Çinin Milli Turizm Administrasiyasının məlumatına əsasən, ötən il Çindən xaricə təxminən 150 milyon turist səfəri qeydə alınıb. Bu fonda Çindən Azərbaycana turist səfərlərinin sayının artması ölkəmiz üçün böyük önəm kəsb edir. Hesablamalar göstərir ki, görülən işlər nəticəsində 2023-cü ildə Azərbaycana artıq 4 milyona yaxın turist cəlb etmək mümkün ola bilər. Amma burada həllini gözləyən bir sıra mühüm məqamlar da var. Dövlət Turizm Agentliyinin aparat rəhbəri Kənan Qasımov bu xüsusda bildirib: “Əcnəbilər arasında keçirilmiş rəy sorğusu nəticəsində məlum olub ki, onların 53,2%-i nəqliyyat, gecələmə, qidalanma və digər xidmətləri əhatə edən “Hər şey daxil” tur paketlərindən, 21,9%-i yalnız nəqliyyat və gecələmə xidmətlərindən, 12,6%-i isə yalnız nəqliyyat və qidalanma xidmətlərindən istifadə edib. Azərbaycan regionlarından Qəbələ, Şəki, Quba və Qusar turistlərin dincəlməyə üstünlük verdiyi əsas yerlər olub. Turistlərin narazı qaldığı məqamlar aviabilet və yerləşmənin qiymətləri, həmçinin bölgələrdə görməli yerlərə əlçatanlıq səviyyəsi, ictimai nəqliyyatın keyfiyyətidir”. Bu qəbildən olan məsələlərin həlli Azərbaycana üz tutan xaricilərin sayını daha da artıra bilər.
Ramil QULİYEV
