Azərbaycanın xarici ticarət tərəfdaşları sırasında Rusiyanın mühüm yer tutması fonunda iki ölkə arasında iqtisadi münasibətlərin daha da dərinləşməsi müşahidə olunur. Proseslərin gedişi bu məsələdə hər iki tərəfin xüsusilə maraqlı olduğunu göstərir. Xatırladaq ki, hazırda ölkəmizdə istehsal edilən qeyri-neft məhsullarının xaricə ixracında önəmli paya malik əsas ölkə də məhz Rusiyadır.
Bu xüsusda Rusiyada rəsmi səfərdə olan birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva qonşu ölkənin baş naziri Dmitri Medvedyevlə görüşündə bir sıra maraqlı məqamlara toxunub: “Azərbaycan Rusiya ilə qarşılıqlı münasibətlərə müstəsna dərəcədə böyük əhəmiyyət verir. Ölkələrimizi möhkəm, qədim dostluq və mehriban qonşuluq əlaqələri birləşdirir. Azərbaycan və Rusiya prezidentlərinin siyasi iradəsi, həmçinin hər iki tərəfin birgə səyləri sayəsində bu gün münasibətlərimiz strateji tərəfdaşlıq kimi xarakterizə olunur. Fəal siyasi dialoq mövcuddur. Azərbaycan və Rusiya prezidentləri mütəmadi olaraq görüşlər keçirirlər. Bu görüşlər, demək olar ki, bütün sahələrdə münasibətlərin inkişafına güclü impuls və dinamizm verir.
Şübhəsiz ki, iqtisadi əməkdaşlıq bizim ikitərəfli gündəliyimizin ən mühüm komponentlərindən biridir. Rusiya Azərbaycanın əsas ticarət tərəfdaşlarından biridir, qeyri-neft məhsullarının idxalı üzrə birinci yeri tutur. Əgər biz göstəricilərə baxsaq, onlar böyük nikbinlik doğurur. Biz hər il artım qeyd edirik, əmtəə dövriyyəsi artır. Ötən il 19 faiz artım olub və 2,6 milyard ABŞ dolları təşkil edib. Bu ilin 9 ayında isə artım 24 faizə çatıb. Yəni bu göstəricilər olduqca nikbindir. Qarşılıqlı sərmayə qoyuluşu artır. Azərbaycan iqtisadiyyatına yatırılan Rusiya sərmayələrinin həcmi 4,9 milyard dollardır, Azərbaycan Rusiyaya 1,2 milyard dollar sərmayə qoyub. Mühüm olan odur ki, hökumətlərarası komissiyanın təhlilinə görə, bu potensialdan tam şəkildə istifadə edilməyib, daha 2-3 dəfə artım mümkündür”.
Bu açıqlamadan da aydın görünür ki, tərəflərin iqtisadi müstəvidə əməkdaşlığını daha da dərinləşdirməsi üçün lazımi potensial mövcuddur. Belə vəziyyətdə atılan addımlar nəticəsində qarşıdakı dövr ərzində Azərbaycan və Rusiya arasında iqtisadi əlaqələrin daha da genişlənməsi proqnozlaşdırılır. Elə noyabrın 22-də Moskvada işinə başlayan 10-cu Rusiya-Azərbaycan Regionlararası Forumu da məhz buna xidmət edir. Rusiyanın iqtisadi inkişaf naziri Maksim Oreşkin forumda çıxışında bildirib ki, Azərbaycan ayrı-ayrı məhsulların ixracına görə Rusiya bazarında lider mövqedədir. Regionlararası forumda Rusiyanın 30 regionundan nümayəndələrin iştirak etdiyini bildirən nazirin fikrincə, bu, Azərbaycan iqtisadiyyatının Rusiyada mövqeyini möhkəmləndirməsi üçün böyük perspektivlərə malik olmasından xəbər verir. "Moskva-Bakı" portalına müsahibəsində də Oreşkin olduqca maraqlı məqamlara toxunub. Nazirin sözlərinə görə, bu gün Azərbaycan və Rusiya arasındakı iqtisadi əlaqələr yüksək keyfiyyətli dialoq və qarşılıqlı faydalı həllər axtarmağa hazırlıqla xarakterizə olunur. Bundan əlavə, Oreşkinin fikrincə, mövcud iqtisadi əlaqələrin səviyyəsinin artırılması ilə bağlı işgüzar dairələrin, müəssisələrin, kommersiya təşkilatlarının obyektiv tələbatı var:"Bu baxımdan Rusiya-Azərbaycan Regionlararası Forumu, fikrimcə, hökumət və biznes nümayəndələri arasında ünsiyyət üçün əla platformadır. Forum işimizi əlaqələndirməyə, qarşılıqlı ehtiyacları daha yaxşı anlamağa və mövcud problemləri operativ şəkildə həll etməyə kömək edəcək". Nazir bildirib ki, Rusiya Azərbaycanda qeyri-neft sektorunun inkişafını dəstəkləyir. O, hazırda ölkəsinin 70-dən çox inzibati bölgəsinin Azərbaycanla ticarət əlaqələrinə cəlb olunduğunu, müxtəlif sahələrdə yeni əlaqələrin qurulduğunu vurğulayıb: “Rusiya azərbaycanlı tərəfdaşlarla sənaye, nəqliyyat, logistika, gəmiqayırma, kənd təsərrüfatı, turizm, sərmayə qoyuluşu sahələrində qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığın inkişafında sözlə yox, həqiqətən maraqlıdır. Hər iki ölkə aqrosənaye sahəsində əməkdaşlığı inkişaf etdirmək, o cümlədən məhsulların keyfiyyətinə nəzarətin və gömrük prosedurlarını təkmilləşdirmək üçün müvafiq addımlar atır. Yeri gəlmişkən, Azərbaycan bizim üçün bəzi ərzaq məhsullarının əsas mənbələrindən biridir. Təzə meyvələr idxalının 28,3 faizi, tomatların 28 faizi, qoz-fındığın 22,2 faizi, kartofun 13,3 faizi, ərik, gilas, vişnənin 12,5 faizi Azərbaycandan gəlir. Qarşılıqlı ticarət əlaqələrinin, o cümlədən yol xəritələr formatında daha da artırılması üçün imkanları görürük”. Oreşkin bildirib ki, tərəflər tezliklə mühüm bir uğura da imza atacaqlar ki, bu da qarşılıqlı ticarətin genişlənməsinə yeni töhfələr verəcək:"Söhbət ondan gedir ki, Azərbaycanın Rusiya ilə sərhədində Samur çayı üzərindəki körpünün tikintisi dekabr ayında başa çatacaq". O, sərhədin hər iki tərəfində quruculuq işlərini görmək üçün sərhədboyu infrastrukturun təkmilləşdirilməsinə dair Rusiya – Azərbaycan birgə işçi qrupunun yaradıldığını deyib: “Yaraq-Qazmalar sərhəd məntəqəsi yaxınlığında Samur çayı üzərindəki avtomobil körpüsü də bu məsələnin həllinə kömək edəcək. Buradakı işlər 2017-ci ilin dekabrında başlayıb, indi isə son mərhələsindədir. Yan yolları ilə birgə körpünün istismara verilməsi dekabr ayının ortalarına nəzərdə tutulub. Qeyd edim ki, Rusiyada "Şimal-Cənub" beynəlxalq nəqliyyat dəhlizinin işə salınmasına böyük əhəmiyyət verirlər. Samur çayı üzərindəki körpü də bu dəhlizin mühüm hissəsidir”.
Ekspertlərin rəyinə görə, Azərbaycan ərazisindən yerüstü yük tranzitinin orta perspektivdə belə 7 milyon tona, sonradan isə 13 milyon tona çatacağını qeyd edən rusiyalı nazir diqqətə çatdırıb ki, bu tranzitin əsas hissəsini Rusiyadan İrana və Hindistana, yaxud geriyə daşınan yüklər təşkil edəcək. Xatırladaq ki, Samur çayı üzərində hələ 1957-ci ildə inşa edilən körpünü əvəzləyəcək yeni körpünün tikintisi Azərbaycanla Rusiya hökumətləri arasında 2013-cü ilin avqust ayında imzalanmış müqavilə çərçivəsində aparılır. Körpünün yan yollarını tərəflər özləri tikir. 325,3 metr uzunluqda, 17,3 metr enində olan körpünün tikintisi 36,5 milyon manata başa gəlir. Amma onun istfiadəyə verilməsi Azərbaycan məhsullarının daha böyük həcmdə Rusiyaya daşınmasına yeni imkanlar yaradır. Ümumiyyətlə, proseslərin gedişi göstiərir ki, qarşıdakı dövr ərzində Rusiya Azərbaycanın əsas iqtisadi tərəfdaşlarından biri olaraq qalacaq və ölkəmizin qeyri-neft məhsulları üçün ən böyük bazar olmaqda davam edəcək.
Ramil QULİYEV
