“Naxçıvan büdcəsinin cəmi 22 faizi yerli gəlirlər hesabına formalaşır, yəni 383 milyon manatdan cəmi 83 milyon manatı yerli gəlirlər hesabına formalaşır, qalan 300 milyon manat Bakıdan dotasiya verilir”. Bunu Prezident İlham Əliyev Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin Sədri Vasif Talıbovu qəbul edərkən deyib.
Ölkə başçısının sözlərinə görə, ötən il Naxçıvan büdcəsinin gəlirləri təqribən 400 milyon manata yaxın idi: “İndi növbəti il üçün büdcə məsələləri müzakirə olunur. Əlbəttə ki, Naxçıvanın uğurlu və təhlükəsiz inkişafı üçün nə lazımdırsa, biz onu da edəcəyik. Ancaq bir məsələyə diqqətinizi cəlb etmək istəyirəm. Naxçıvan büdcəsinin cəmi 22 faizi yerli gəlirlər hesabına formalaşır, yəni 383 milyon manatdan cəmi 83 milyon manatı yerli gəlirlər hesabına formalaşır, qalan 300 milyon manat Bakıdan dotasiya verilir. Hesab edirəm növbəti illərdə yerli gəlirlərin artırılması istiqamətində işlər aparılmalıdır ki, onların faiz nisbəti artsın. Əminəm, belə olan halda daha da böyük imkanlar olacaq ki, sosial və sənaye layihələri icra edilsin”.
Prezident onu da qeyd edib ki, bütün ölkədə olduğu kimi, bu gün Naxçıvanda da maliyyə və iqtisadi sahələrdə şəffaflıq tam təmin edilməlidir: “Aparılan islahatlar nəticəsində təkcə bu ilin 10 ayı ərzində büdcə gəlirləri plandan əlavə 850 milyon manat artmışdır. Ona görə gələn ilin büdcəsinə baxdıqda yerli gəlirlərin həm mütləq rəqəmlərinin artırılması, eyni zamanda, ümumi büdcədə yerli gəlirlərin faizinin artırılması üçün əlavə addımlar atılmalıdır”.
O da məlumdur ki, Naxçıvan 30 ildir blokada şəraitindədir. Ermənistanın apardığı işğalçılıq siyasəti üzündın Muxtar Respublika ilə dəmir yolu əlaqəsi kəsilib. Buna baxmayaraq, son illər Naxçıvan xeyli inkişaf edib. Bölgəyə dövlət vəsaiti hesabına böyük sərmayələr qoyulub, infrastruktur yenilənib. Bir sıra layihələr həyata keçirilir. Bütün bunlarla yanaşı, Naxçıvanın potensial imkanlarından tam istifadə edilməlidir. Bu baxımdan, Naxçıvan büdcəsində yerli gəlirlərin payının artırılmasına necə nail olmaq olar?
“Yaxşı olardı ki, bu bölgədə azad iqtisadi zona yaradılsın”
Sözügedən məsələni “Bakı-Xəbər”ə şərh edən iqtisadçı-ekspert Rəşad Həsənov bununla bağlı bir sıra məqamlara toxundu: “Naxçıvanın anklav şəraitində olması ümumi inkişaf tempinə neqativ təsirlər göstərir. Ancaq, eyni zamanda, bölgənin geostrateji mövqeyini, iki əhəmiyyətli bazar olan İran və Türkiyə ilə sərhəd olduğunu nəzərə alsaq, Naxçıvanda ixracyönümlü istehsalın formalaşdırılması imkanları böyükdür. Bundan başqa, Naxçıvanda turizmə meylli iqtisadiyyatın inkişafı üçün baza, kifayət qədər tarixi ərazilər var. Şərq ölkələrindən, xüsusən də tarixi ənənəvi bağlılığı olan ölkələrdən turistlərin cəlb edilməsi üçün əlverişli imkanlar var. Ancaq bunun üçün bölgədə müvafiq infrastruktur formalaşdırılmalıdır. İaşə yerləşdirmə istiqamətində sahibkarlıq subyektlərinin fəaliyyəti üçün daha liberal şərait yaradılmalıdır. Naxçıvanda əsas çətinliklərdən biri orada fəaliyyət göstərən sahibkarlar üçün müəyyən qədər imkanların məhdud olmasıdır. Ona görə də buna müvafiq dövlət dəstəyinin göstərilməsinə ehtiyac var. Bununla belə, yaxşı olardı ki, bu bölgədə azad iqtisadi zona yaradılsın. Çünki coğrafi mövqeyini nəzərə alsaq, Naxçıvanda azad iqtisadi zonanın yaradılması potensialı çox yüksəkdir. Digər tərəfdən, Naxçıvanda mövcud olan təbii resurslarla bağlı sənayenin və yan klasterlərin əlaqəli sahələrinin inkişafı üçün yetərincə imkanlar var. Bu imkanların istifadəsi üçün müəyyən təşviqedici mexanizmlər hazırlana bilər. Bu zaman emal sənayesi ilə əlaqədar məhsulların istehsalı üçün imkanlar çox genişdir. Ona görə də bu imkanlardan yararlanmaq lazımdır. Nəzərə almaq lazımdır ki, son illər Naxçıvanda infrastrukturun yenilənməsinə kifayət qədər investisiya yönəldilib. Bu investisiyanın iqtisadiyyata transformasiya olunması üçün hazırda çağırışlar var. Sahibkarlar üçün tam liberal şərait yaradılarsa, Naxçıvanda yerli gəlirlərin 2-3 dəfə artırılması mümkündür”.
Vidadi ORDAHALLI
