Biz iqtisadi inkişafımızı qeyri-neft sektoru üzərində qurmalıyıq. Bunu Prezident İlham Əliyev Mikayıl Cabbarovu İqtisadiyyat naziri təyin olunması ilə əlaqədar qəbul edərkən deyib.
Bütövlükdə, ölkə başçısı yeni nazirlə görüşü zamanı bir neçə dəfə qeyri-neft sektorunun inkişaf etdirilməsinin vacibliyini önə çəkdi: “İndiki dövrü mən şərti olaraq postneft dövrü adlandırardım. Ona görə yox ki, bizim neftimiz tükənir, əksinə, bizim ehtiyatlarımız kifayət qədər yüksəkdir, o cümlədən, qaz ehtiyatlarımız 2,6 trilyon kubmetrə bərabərdir. Yeni kontraktlar imzalanıb, kəşfiyyat işləri aparılır və neft-qaz sektorumuz bundan sonra da ölkəmizin həyatında önəmli rol oynayacaq. Ona görə mən indiki dövrü postneft-qaz dövrü adlandırıram ki, bizim siyasətimizdə bu sahə kənara qoyulmalıdır. Bu sahədə nə lazım idisə gördük. Ancaq biz iqtisadi inkişafımızı qeyri-neft sektoru üzərində qurmalıyıq və burada əlbəttə ki, aparıcı rol İqtisadiyyat Nazirliyinin üzərinə düşür”.
Ölkə başçısı qeyd edib ki, doqquz ayda ümumdaxili məhsul 2,5 faiz artıb: “Amma qeyri-neft sektorunda 3,5 faiz. Hesab edirəm ki, bu, pis göstərici deyil. Ancaq bizi qane etmir. Düzdür, kənd təsərrüfatı 7 faizdən çox, qeyri-neft sənayesi 15 faizdən çox artıb. Bu, çox müsbət hallardır. Ancaq biz elə etməliyik ki, bu inkişaf dayanıqlı olsun. Buna nail olmaq üçün bundan sonra da çox ciddi islahatlar aparılmalıdır”.
Prezident İlham Əliyevin fikrincə, ümumiyyətlə, bizim iqtisadi inkişafımız bundan sonra da qeyri-neft sektoru hesabına davam etdirilməlidir: “Buna nail olmaq üçün son illər böyük işlər görülüb, sənaye zonaları yaradılıb, orada xüsusi vergi rejimi tətbiq olunur. Aqroparklar yaradılıb və orada da məhsuldarlıq daha yüksəkdir. Ancaq bütün bu işləri biz, ilk növbədə, biznesin inkişafı prizmasından həll etməliyik”.
Görünən odur ki, ölkənin gələcəyi qeyri-neft sektorunun inkişafından asılı olacaq. Bu sahədə bir sıra işlər görülsə də, belə məlum oldu ki, görüləsi işlər hələ çoxdur. Bütövlükdə, Azərbaycanda qeyri-neft sektorunun sürətli inkişafını təmin etmək üçün hansı işlər görülməlidir?
“Bütün bu işlər kompleks şəkildə görülsə, o zaman qeyri-neft sektorunun inkişafında əsaslı dönüşə nail olmaq olar”
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini “Bakı-Xəbər”lə bölüşən İqtisadi Resursların Öyrənilməsi Mərkəzinin rəhbəri Ruslan Atakişiyevin sözlərinə görə, qeyri-neft sektorunun inkişafı ilə bağlı islahatlar dərinləşdirilməlidir: “Qeyri-neft sektorunun inkişaf etdirilməsi ilə bağlı aparılan islahatların arzuolunan səviyyəyə çatması üçün bir sıra işlərin daha da dərinləşdirilməsinə ehtiyac var. Sahibkarların özlərinin fəaliyyəti ilə yanaşı, dövlət tərəfindən də bir sıra işlər görülməlidir. Birinci növbədə regionlarda yerli icra strukturlarının sahibkarlıq subyektlərinin fəaliyyətinə qarışmamaları tövsiyə olunur. İkincisi, idarəetmə qabiliyyəti zəif olan müəssisələrdə sahibkarların yaxşı menecerlə işləməsi vacibdir. Sahibkar özü təsisçi kimi qalsa da, yaxşı menecerləri işə cəlb etməlidir. Üçüncüsü, sahibkarlar arasında təcrübə mübadiləsi artırılmalıdır. Dördüncüsü, sahibkarlıq subyektləri üçün alternativ maliyyə mənbələrinə çıxış imkanları genişləndirilməlidir. Eləsi var maliyyə imkanları genişdir, amma bacarığı elə də yoxdur. Elə sahibkar da var ki, qabiliyyəti var, amma maliyyə imkanları məhduddur. Ona görə də bunlar arasında əlaqə qurulmalıdır. Beşincisi, sahibkarlıq subyektlərinin dövlət tenderlərində iştirakı genişləndirilməlidir. Bu tenderlər maksimum dərəcədə şəffaf həyata keçirilməlidir”.
R.Atakişiyev hesab edir ki, kiçik və orta sahibkarlığın inkişafı üçün sahibkarlıq subyektləri həm də dövlət alışlarında iştirak etməlidirlər: “Kadır məsələsinə xüsusi önəm verilməlidir. Təhsil sistemində sahibkarlıq sahəsinin öyrənilməsi yaxşı təşkil edilməlidir. Bölgələrdə kənd təsərrüfatının inkişafı üçün müvafiq infrastruktur yaradılmalıdır. Digər tərəfdən, sahibkarlar xarici ölkələrdə tərəfdaşlar tapmalıdırlar. Yaxşı olardı ki, bütün Azərbaycan sahibkarlarının birləşdiyi bir portal yaradılsın. Həmin portalda bütün yerli sahibkarlar haqqında məlumatlar öz əksini tapsın. Ən nəhayət, Rəqabət Məcəlləsini maksimum dərəcədə tez qəbul etmək lazımdır. Xarici investisiyanın qeyri-neft sektoruna cəlbi üçün Azərbaycanın Ümumdünya Ticarət Təşkilatına üzvlüyünü sürətləndirmək lazımdır. Bununla belə, özəl investisiya fondları yaradılmalıdır. Bütün bu işlər kompleks şəkildə görülsə, o zaman qeyri-neft sektorunun inkişafında əsaslı dönüşə nail olmaq olar”.
Vidadi ORDAHALLI
