“Biz çox yaxşı bilirik ki, inkişaf etmiş ölkələrdə ümumdaxili məhsulda əsas rolu kiçik və orta sahibkarlar oynayır. Bizdə isə hələ ki, belə deyil”. Bunu Prezident İlham Əliyev Mikayıl Cabbarovu yeni vəzifəyə - İqtisadiyyat naziri təyin olunması ilə əlaqədar qəbul edərkən deyib.
Prezident bildirib ki, qarşıdakı illərdə qeyri-neft sektoru və kiçik-orta biznes inkişaf etməlidir: «Bizim iqtisadi inkişafımız bundan sonra da qeyri-neft sektoru hesabına davam etdirilməlidir. Buna nail olmaq üçün son illər böyük işlər görülüb, sənaye zonaları yaradılıb, orada xüsusi vergi rejimi tətbiq olunur. Aqroparklar yaradılıb və orada da məhsuldarlıq daha yüksəkdir. Ancaq bütün bu işləri biz, ilk növbədə, biznesin inkişafı prizmasından həll etməliyik”.
Ölkə başçısının fikrincə, hökumət və digər qurumlar qeyri-neft sektorunun, eləcə də kiçik və orta biznesin inkişafına fokuslanmalıdır: «İndiki dövrü mən şərti olaraq postneft dövrü adlandırardım. Ona görə yox ki, bizim neftimiz tükənir, əksinə, bizim ehtiyatlarımız kifayət qədər yüksəkdir, o cümlədən, qaz ehtiyatlarımız 2,6 trilyon kubmetrə bərabərdir. Ona görə mən indiki dövrü postneft-qaz dövrü adlandırıram ki, bizim siyasətimizdə bu sahə kənara qoyulmalıdır. Bu sahədə nə lazım idisə gördük. Ancaq biz iqtisadi inkişafımızı qeyri-neft sektoru üzərində qurmalıyıq”.
Bütün bu deyilənlərin fonunda maraqlıdır, niyə Azərbaycanda ÜDM-in formalaşmağında kiçik və orta sahibkarlıq əsas rola malik deyil? Bunun üçün hansı işlərin görülməsinə ehtiyac var?
“Bu gün banklar, faktiki olaraq, sahibkarı, iş adamını maliyyələşdirmirlər”
Məsələyə münasibət bildirən iqtisad elmləri doktoru Fikrət Yusifovun sözlərinə görə, ÜDM-də kiçik və orta sahibkarlığın çəkisinin az olmasının bir sıra səbəbləri var: “Hansı ki, gərək indiyə qədər kiçik və orta sahibkarlığın iqtisadiyyatda çəkisi böyük olmalı idi. Ancaq sözügedən sektorun inkişafını əngəlləyən sədlərin mövcud olması buna imkan verməyib. Məsələ ondadır ki, korrupsiya və rüşvətxorluq, inhisarçılıq kiçik və orta sahibkarlığın inkişafını əngəlləyib. Bu səbəbdən sözügedən sahənin inkişafında əhəmiyyətli irəliləyiş əldə edilməyib. Ona görə də bütün bunlar aradan qaldırılmalıdır ki, kiçik və orta sahibkarlıq cənab Prezidentin dediyi bir səviyyədə inkişaf edə bilsin. Digər tərəfdən, kiçik və orta sahibkarlığın inkişafı üçün ölkədə təşəbbüskar, layihəsi əlində olan və işi bacaran sahibkarlara şərait yaradılmalıdır. Həmin sahibkarların maliyyə vəsaitlərinə əlçatanlığı təmin edilməlidir. Dövlət öz maliyyə resurslarından da bu məqsədlə istifadə etməlidir. Bununla belə, banklar sahibkarlara kreditlərin verilməsi sahəsində öz fəaliyyətlərində dönüş etməlidirlər. Bu gün banklar, faktiki olaraq, sahibkarı, iş adamını maliyyələşdirmirlər. Bu olduqca ciddi bir məsələdir. Sahibkar nə edirsə, bunu, faktiki olaraq, öz vəsaiti hesabına edir. Öz vəsaiti yoxdursa, deməli, heç nə edə bilmir. Banklardan 15, 20, 30 faizlə götürülən kreditlərlə biznes qurmaq mümkün deyil. Bunu da cənab Prezident öz çıxışlarında dəfələrlə xüsusi vurğulayıb ki, banklar iqtisadiyyata üz tutmalıdırlar. Ancaq çox təəssüflər olsun ki, banklar bu çağırışa əməl etmirlər. Kiçik və orta sahibkarlara sərfəli şərtlərlə kredit vermirlər. Hesab edirəm ki, bu problemlər həll edilməlidir. Yalnız bütün bunlardan sonra Azərbaycanda kiçik və orta sahibkarlıq arzuolunan səviyyədə inkişaf edəcək”.
Vidadi ORDAHALLI
