Son illər kənd təsərrüfatında ixrac potensialı yüksək olan sahələrin inkişafına diqqət artıb. Bir çox dünya ölkəsi ixracyönümlü məhsulların, o cümlədən, fındıq istehsalını artırmaqla daha çox valyuta əldə etməyə çalışır. Ölkəmizdə də kənd təsərrüfatı məhsullarının ixracı getdikcə artmaqdadır. Son 15 il ərzində kənd təsərrüfatı məhsullarının ixracı təxminən 6 dəfə artıb.
Ancaq mövcud potensialın böyük olduğunu deyən ölkə başçısı dəfələrlə öz çıxışında bildirib ki, biz yeni bazarlara çıxmalıyıq: “Son vaxtlar fındıqçılığa çox böyük diqqət yetirilir. Biz fındıq bağlarının sahəsini qısa müddətdə böyük dərəcədə artırmışıq. 2016-cı ildə bizim 40 min hektar fındıq bağlarımız olub, bu gün artıq 75 min hektara çatıb və bu il 9 min hektar da əkiləcək. Beləliklə, biz 84 min hektarda fındıq yetişdirəcəyik. Əlbəttə, yeni salınan bağlar bar gətirənə qədər bir neçə il keçəcək. Amma ondan sonra fındıq ixracının həcmi iki dəfədən çox artacaq və fermerlərə indikindən iki dəfə çox vəsait gələcək. Hazırda fındıqçılıqda 20 min nəfər işləyir”.
Məlumat üçün bildirək ki, son illər dünyada 1 milyon ton fındıq məhsulu əldə edilib. Türkiyə bu bazarın 70 faizinə malikdir. İtaliya ən çox fındıq idxal edən ölkə olduğu halda, eyni zamanda, istehsalda Türkiyədən sonra ikinci sırada yer alır. İtaliya ildə 125 min ton fındıq istehsal edir.
Məlumdur ki, fındıqçılığın inkişaf etdirilməsi ilə bağlı ölkəmizdə davamlı tədbirlər həyata keçirilir. Dövlət başçısının ənənəvi sahələrdən olan fındıqçılığın inkişaf etdirilməsi ilə bağlı verdiyi tapşırıq və göstərişlərə əsasən, yerlərdə əkin sahələri genişləndirilir, istehsalçı müəssisələrin sayı artırılır. Görülən işlər sayəsində fındıqçılıq ölkədə yüksək sürətlə inkişaf edir. Fındıqçılıq sahələri, istehsal olunan məhsulun həcmi artır. Təbii ki, məhsul yüksək olanda bu hal ixraca da təsir göstərir. Son illər fındıq ixracı artır. Açıqlanan statistik rəqəmlərə əsasən, fındıq ixracına görə Türkiyə və İtaliyadan sonra üçüncü yerdəyik.
Fındıq İstehsalçıları və İxracatçıları Assosiasiyasının sədri İsmayıl Orucov media nümayəndələrinə açıqlamasında deyib ki, Azərbaycan 2018-ci ildə də dünya bazarında öz yerini qoruyub saxlaya bilib. Hazırda fındıq ixracına görə Türkiyə və İtaliyadan sonra üçüncü yerdəyik. Bu il məhsuldarlığın nisbətən az olmasına baxmayaraq, 8 ayın statistikası çox uğurludur: “Belə ki, ötən ilin 8 ayında xaricə 40 milyon 500 min ABŞ dolları həcmində fındıq ixrac olunmuşdusa, cari ildə ixracımız artıq 76 milyon 900 min dollara çatıb. Yəni fındıq ixracımız 2018-ci ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 89,9 faiz artıb. Düşünürəm ki, ilin sonunadək biz dünya ölkələrinə ötən ildəkindən iki dəfə çox fındıq ixrac edəcəyik”.
“Azərbaycanda yetişən fındıq nisbətən xırda və yağlı olur”
Kənd təsərrüfatı məsələləri üzrə ekspert Nicat Nəsirli bizimlə söhbətində qeyd etdi ki, fındıqçılığın geniş perspektivləri var. Dünya bazarlarında son illər ümumi mənzərənin çox sürətlə dəyişməsi müşahidə edilir: “Əvvəllər dünyada strateji məhsul olaraq çörək məhsulları, qırmızı ət, qarğıdalı, buğda və digərləri hesab olunurdu. Ancaq son illər dünya bazarında fındıq strateji əhəmiyyətinə görə lider məhsullardan biridir. Buna görə də fındıq yetişdirən ölkələrdə ciddi irəliləyişlər müşahidə edilir və bu sahədə yeni innovasiyalardan istifadə olunur. Hər hektara düşən məhsulun həcmini artırmaq istiqamətində ciddi işlər görülür. Bildiyimiz kimi, Türkiyə və Azərbaycan fındıq istehsal edən əsas ölkələrdəndir. Fındıqçılıq sahəsi getdikcə öz əhəmiyyətini artırmaqdadır. Hazırda bizim qarşımızda duran məsələ fındığın tingçiliyini təşkil etməkdir. Məlumat üçün bildirim ki, ting ağacları İtaliya, İspaniya və Türkiyədən gətirilir. Ona görə də mütləq Azərbaycanda tingçilik təşkil edilməlidir. Həmçinin, daha çox dünya bazarlarında satılan sortlara müraciət olunmalıdır. Azərbaycanda yetişən fındıq nisbətən xırda və yağlı olur. Qeyd edim ki, əksər xarici ölkənin fındıqlarının yağlılığı aşağı olur”.
Həmsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, fındığın əhəmiyyətinin artmasının müxtəlif səbəbləri var. Fındığın tullantılarından mebel sənayesində geniş istifadə olunur. Eyni zamanda, şirniyyat sahəsində fındıq əsas xammallardan biri sayılır: “Bu tendensiya ildən-ilə artan istiqamətdə davam edəcək. Azərbaycanda da bu sahədə müəyyən hazırlıq işləri görülür. Çoxillik əkin kimi fındıqçılıq subsidiyaya cəlb olunacaq. Ölkədə fındıq əkən insanlar təşkilatlanaraq assosiasiyalarda birləşirlər”.
Günel CƏLİLOVA
