Nazirlər Kabineti Azərbaycana gətirilən benzinləri müvəqqəti olaraq idxal rüsumundan azad edib. Baş nazir Novruz Məmmədovun imzaladığı sənədə görə, Azərbaycana idxal edilən 92 və ya daha çox, həmçinin 95-dən az oktan ədədi ilə avtomobil benzini gömrük rüsumundan azad edilib. Dəyişikliyə əsasən, qeyd olunan benzin növləri üçün gömrük rüsumu 15 faizdən 0 faizə endirilib.
O cümlədən, hökumətin qərarı ilə tərkibində qurğuşunun miqdarı 0,013 q/l-dən çox olmayan və çox olan 95-dən az oktan ədədi ilə mühərrik benzinləri üçün aksiz dərəcələri 1 ton üçün 200 manatdan 1 manata endirilib. Sözügedən qərar 2019-cu il 1 sentyabr tarixindən tətbiq olunacaq və 90 gün müddətində qüvvədə qalacaq.
Onu da qeyd edək ki, 2018-ci ilin oktyabr ayında Azərbaycan hökuməti idxal olunan benzinə artıq analoji güzəştlər tətbiq edib. O zaman da güzəştlər 90 gün müddətinə qüvvədə olub.
Ən nəhayət SOCAR şirkəti 2019-cun ilin oktyabr ayında Bakı Neft Emalı Zavodunu (BNEZ) təmirə dayandırmağı planlaşdırır. BNEZ-in dayandırılması dövründə Aİ-92 avtomobil benzinin idxalı bu neft məhsuluna daxili tələbat və benzin ehtiyatlarından asılı olacaq.
Bütün bu deyilənlərin fonunda sözügedən qərarı ekspertlər necə şərh edir? Bunda məqsəd nədir? Bunun Azərbaycana hansı faydası, ziyanı var?
İlham Şaban: “2015-ci ildən etibarən ölkəyə ildə 100 mindən çox avtomobil idxal olunması, yanacağa olan tələbi də yüksəltdi”
Məsələyə münasibət bildirən Neft Araşdırmaları Mərkəzinin rəhbəri İlham Şaban buna bir neçə konteksdən yanaşdı. Onun fikrincə, bu cür qərarlar əvvəllər də verilib: “Nazirlər Kabineti hər il analoji addımı atır. Bunun isə səbəbləri var. Başlıca səbəb onunla bağlıdır ki, Heydər Əliyev adına Bakı Neft Emalı Zavodu təmirə dayandırılıb. Bu, cari təmirdir. Bütün dünyadakı emal müəssisələri də ildə bir dəfə təmirə dayanır. Daha əvvəllər bu zavodun rezervləri imkan verirdi ki, ölkədə yanacağa olan tələbat tam ödənilsin. Ancaq 2015-ci ildən etibarən ölkəyə ildə 100 mindən çox avtomobil idxal olunması, yanacağa olan tələbi də yüksəltdi. Bunun da nəticəsində artıq Neft Emalı Zavodunun cari təmir müddətində yanacaq ehtiyatları ölkənin yanacağa olan tələbatını ödəmək qabiliyyətində olmadı. Tələbi qarşılamaq üçün idxala da ehtiyac yarandı. Ona görə də hökumət qiymətin dəyişməməsi üçün idxal vergilərini aşağı salır. Məqsəd budur ki, daxili bazarda qiymət sabit qalsın. Bu, qısamüddətli xarakter daşıdığından idxal benzinin qiyməti qalxmasın deyə Nazirlər Kabinet idxal benzinini gömrük rüsumundan azad edir. SOCAR-ın mayda açıqladığı proqnoza görə, cari ildə 80 min ton 92 oktanlı benzin idxal ediləcək. Ötən il isə bu rəqəm 75 min ton olub. Bakı Neft Emalı Zavodunun modernləşdirilməsinin ilk mərhələsi 2021-ci ilin sonunda başa çatacaq. Bu işlər 2023-cü ildə tam yekunlaşacaq. Bundan sonra zavod 7,5 milyon ton emal gücünə çatdırılacaq”.
Vidadi ORDAHALLI
