Prezident İlham Əliyevin “Minimum aylıq əməkhaqqının artırılması haqqında” Sərəncamı ölkədə əhalinin rifah halının yaxşılaşdırılması istiqamətində 2019-cu ilin elə ilk aylarından atılan inqilabi addımların davamıdır.
Məsələ ondadır ki, sərəncama əsasən, Azərbaycanda minimum əməkhaqqının məbləği 2019-cu il sentyabrın 1-dən 40 faizədək artırılaraq 180 manatdan 250 manata çatdırılacaq. Bununla da ölkədə minimum əməkhaqqının məbləğinin yaşayış minimumunu (180 manat) 40 faizədək üstələməsi təmin edilir. Minimum əməkhaqqının artımı birbaşa olaraq 950 minədək vətəndaşı əhatə edəcək. Sözügedən artımın təmin edilməsi üçün dövlət büdcəsindən illik 780 milyon, 2019-cu il (sentyabr-dekabr ayları) üzrə 245 milyon manat əlavə vəsait ayrılması təmin olunacaq. Onu da qeyd edək ki, bundan əvvəl dövlət başçısının cari ilin fevralın 8-də imzaladığı sərəncamla minimum əməkhaqqı 130 manatdan 180 manata çatdırılıb. O zaman bu qərar 600 minədək insanı əhatə edib. Ancaq, qeyd olunduğu kimi, sonuncu qərar 950 min nəfəri əhatə edəcək. Maraqlıdır, aradaki bu fərq nə ilə izah oluna bilər? Bu, ötən dövrdə işçi sayının artması ilə bağlıdır, yoxsa qeyri-leqal məşğulluğun əhəmiyyətli dərəcədə azalması ilə əlaqədardır? Hansı səbəblərlə əlaqədar ortada belə fərq var?
Ruslan Atakişiyev: “2019-cu ilin əvvəlindən bu günədək əmək müqavilələrinin sayında 95 minə yaxın artım qeydə alınıb”
Sözügedən məsələyə aydınlıq gətirən İqtisadi Resursların Öyrənilməsi Mərkəzinin direktoru Ruslan Atakişiyev bunu əsasən qeyri-leqal məşğulluğun azalması ilə əlaqələndirdi: “Bunun başlıca səbəbi son dövrlər vergi sahəsində aparılan şəffaflıqla bağlıdır. Vergi Məcəlləsində edilən yeniliklər 2019-cu ilin 1 yanvarından sonra vergi sahəsində şəffaflığı artırdı. Bunun nəticəsində şirkətlər daha şəffaf işləməyə çalışırlar. O mənada ki, işçilərlə əmək müqaviləsi bağlayırlar. Ölkədə qeyri-rəsmi məşğulluğun qarşısının alınması istiqamətində həyata keçirilən kompleks təsirli tədbirlər öz nəticəsini verir. Ötən il əmək müqavilələrinin sayında 91,3 min artım qeydə alınıb. Minimum əməkhaqqının cari il martın 1-dən orta hesabla 40 faiz artırılması, qeyri-leqal məşğulluğun leqallaşmasına yönələn stimullaşdırıcı tədbirlər, özəl sektorda yeni vergi-sığorta güzəştlərinin tətbiqi əmək müqavilələrinin sayında ardıcıl artıma imkan yaradıb. 2019-cu ilin əvvəlindən bu günədək əmək müqavilələrinin sayında 95 minə yaxın artım qeydə alınıb. Həmin əmək müqavilələrindən 66268-i qeyri-dövlət, qalanı dövlət sektorunda bağlanıb. İşəgötürənlə işçi arasında bağlanan əmək müqaviləsi əmək münasibətlərinin rəsmiləşməsini təsdiq edən və bu münasibətlərin şərtlərini əks etdirən vacib sənəd olmaqla, işçinin əmək və sosial hüquqlarının yaranmasına və müdafiəsinə əsaslı təminat yaradır. Əmək münasibətlərinin əmək müqaviləsi əsasında qurulması vergi və sosial sığorta daxilolmalarında da əhəmiyyətli rola malikdir. Deməyim odur ki, aradakı bu fərq əsasən qeyri-rəsmi məşğulluğun qarşısının alınması ilə bağlıdır. Ona görə də minimum əməkhaqqının artımı daha çox ölkə vətəndaşına şamil edilir”.
Vidadi ORDAHALLI
