Ölkəmizdə taxıl biçini başlayıb. Məlumdur ki, taxıl biçini üçün kombaynlardan istifadə olunur. Ancaq bəzi bölgələrdə taxıl biçini üçün kombayn çatışmır. Bu səbəbdən məhsul yığımında problem yaşanır.
Kombayn çatışmazlığı Biləsuvar rayonunun İsmətli kəndində qeydə alınıb. Adıçəkilən kənddə bu il 500 hektara yaxın taxıl əkilib. Bu il məhsuldarlıq da yüksək olub. Lakin kombayn çatışmazlığı səbəbindən fermerlər biçin apara bilmirlər. Təsərrüfat sahiblərinin sözlərinə görə, məhsul günü-gündən məhv olur: “Orta hesabla 30 sentner götürməli idim. Artıq vaxtında biçilmədiyinə görə 7-8 sentneri məhv olub. 2-3 gündən sonra məhsulun 50 faizi məhv olacaq. Bir həftə sonra isə sahəyə kombayn girsə, sünbüllər qırılıb töküləcək. 3 hektar sahədə arpa əkmişəm. Orta hesabla 10 ton götürməli idim. 2-3 günə arpa biçilməsə, mən 3-4 ton məhsul götürəcəm”.
Fermerlər qeyd edirlər ki, onlar aidiyyəti qurumlara müraciət edib, amma heç bir nəticəsi olmayıb: “Hər dəfə deyirlər “gedin sabah gələcək”. Bir həftədir yollardayıq, kombayn göndərilmir. Arpa isə gözləmir, məhsul yetişdikcə yerə tökülür”.
Taxıl biçini üçün kombaynın nə səbəbdən çatışmadığını öyrənmək üşün araşdırma apardıq. Məlum oldu ki, arpa biçini üçün kombayn sarıdan heç bir problem yoxdur.
Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin məlumatına görə, bu il ölkədə 1 009 139,8 hektar sahədə taxıl əkini aparılıb. Bundan 6 777 793 hektarı buğda, 331 346,8 hektarı arpa sahəsidir.
İyunun 7-nə olan məlumata görə, ölkə ərazisində 120 963,5 hektar ərazidə taxıl biçini aparılıb, 119 001,5 hektar ərazidə arpa, 1 962 hektar ərazidə buğda biçini başa çatıb. Ümumilikdə, bu günə qədər ölkə üzrə 351 958,7 ton taxıl istehsal olunub, orta məhsuldarlıq hər hektara 29,1 sentner təşkil edir.
Biçin prosesi əsasən Aran rayonlarında və dəmyə əkilmiş ərazilərdə aparılır. Məlumat üçün bildirək ki, Kürdəmir rayonunda 29 926 hektar arpa sahəsinin 26 937 hektarı artıq biçilib. Neftçalada 21 590 hektar, Biləsuvarda 10 360 hektar, Sabirabadda 6 136 hektar, Cəlilabadda 3 620 hektar sahədə arpa biçini yekunlaşıb. Digər rayonlarda da arpa biçini qrafikə uyğun davam etdirilir.
Vüqar Hüseynov: “Biləsuvar, Bərdə və İmişli rayonlarında taxıl biçini zamanı kombayn çatışmazlığı ilə bağlı iddiaların əsası yoxdur”
Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin İctimaiyyətlə əlaqələr və informasiya təminatı şöbəsinin müdiri Vüqar Hüseynov bildirdi ki, Biləsuvar, Bərdə və İmişli rayonlarında taxıl biçini zamanı kombayn çatışmazlığı ilə bağlı iddiaların əsası yoxdur: “Konkret olaraq bu il Biləsuvar rayonunda 14900 hektar sahədə arpa əkini aparılıb. İyunun 7-dək arpa sahələrinin 10360 hektarı, yəni təxminən 70 faizi biçilib. Kombayn çatışmazlığı vardısa, sahələrin 70 faizi neçə biçilib? Hazırda Biləsuvar rayonunda biçin prosesinə 65 kombayn cəlb olunub. Konkret olaraq İsmətli kəndində 3 kombayn işləyir, bu kənd ərazisində arpa biçini 11 iyun axşam saatlarına kimi başa çatacaq. Bərdə rayonunda da 2568 hektar arpa sahəsinin 2058 hektarı biçilib. İmişlidə isə 6322 hektar arpa sahəsinin 2573 hektarında biçin başa çatıb”.
Həmsöhbətimiz onu da vurğuladı ki, ölkədə olan kombaynların hamısı “Aqrolizinq”in balansında olan kombaynlar deyil: “Sahələrdə gördüyünüz kombaynların bir hissəsi fiziki şəxslərə, digər hissəsi isə böyük təsərrüfatlara məxsus şəxsi kombaynlardır. Ölkədə kifayət qədər kombayn var, mövcud kombaynların sayı taxıl biçinini itkisiz başa çatdırmağa imkan verir. Bu baxımdan, kombayn çatışmazlığı ilə bağlı iddialar əsassızdır. Biçin növbəli şəkildə aparılır, aqroservislərdən lizinqə verilmiş kombaynlar 50 hektardan aşağı ərazilərdə biçin aparırlar. Kombayn çatışmazlığı olsaydı, qısa müddət ərzində 120 mindən artıq arpa sahəsi necə biçilə bilərdi?”
Qadir Bayramlı: “Kombaynların iş fəaliyyəti optimal qrafiklə nizamlanmır”
Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin (UNEC) dosenti Qadir Bayramlı qeyd etdi ki, kombayn çatışmazlığı əvvəlki illərlə müqayisədə çox deyil: “İndi kombaynların əldə olunmasında problem var. Kombaynların iş fəaliyyəti optimal qrafiklə nizamlanmır. Hər kəs eyni vaxtda öz sahəsini biçdirmək istəyir. Kombayn və otu presləyən avadanlıq yetərincə deyil. Fermerlərin taxıl biçini zamanı problem yaşamaması üçün müəyyən işlər görmək lazımdır. Fermerlərin biçin zamanı kombayn kirayə etməsi üçün şərtləri asanlaşdırmaq lazımdır”.
Həmsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, kombaynların bölgələr üzrə paylanmasına nəzarət olunmalıdır: “Elə rayon var ki, orada 5-6 kombayn boş dayanıb. Bəzi bölgələrdə isə kombayn yetərli sayda deyil. Rayonlararası əlaqə bir mərkəzdən idarə olunmalıdır ki, aqrar sahədə problem yaşanmasın”.
Günel CƏLİLOVA
