Azərbaycana xaricdən mal gətirən iş adamlarının üzləşdikləri problemlər hələ də öz həllini tapmayıb. Bununla bağlı bir qrup sahibkar adından Azərbaycan Respublikası Gömrük Komitəsinin sədri Səfər Mehdiyevə açıq məktub ünvanlanıb.
Müraciətdə bildirilir ki, Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Azərbaycan xalqının mənafeyi üçün imzaladığı fərmana əsasən, sahibkarlar xarici ölkələrdən idxal etdikləri malların gömrük rüsumlarını öz və ya öz firmaları adına ödəməli idi. Yəni bununla karqo sistemindəki neqativliklərin ləğv olunması nəzərdə tutulurdu: “Eyni firmadan mal alan sahibkar öz adına malı gətirdiyi zaman gömrük rüsumu yüksək olur, amma karqo ilə gətirdikdə isə ucuz başa gəlir. Bunun səbəbi ondadır ki, sahibkar məhsulu öz və ya firması adına gətirdikdə rəsmi faktura ilə gətirir. Karqolar isə fakturaları və məhsul kodlarını dəyişdirərək gətirir.
Bununla da bazarda haqsız rəqabət yaranır. Belə ki, rəsmi şəkildə malı idxal edən sahibkar karqo ilə malı idxal edən sahibkardan baha satdığı üçün haqsız rəqabət yaranmış olur. Həmçinin, bu vəziyyətin yaranması ilə həm sahibkarlar, həm də karqolar vergidən yayınmış olurlar.
Ümumiyyətlə, dünya təcrübəsində karqo şirkətləri yalnız malın daşınması üçün göstərdikləri xidmət haqqını almalıdırlar. Malların gömrük rəsmiləşdirilməsini sahibkarların özü və ya öz firmaları həyata keçirməlidirlər. Bizdə isə karqo şirkətləri saxta şirkətlər açaraq malları öz adlarına rəsmiləşdirir və vergi fakturasını dəyişərək ölkəyə idxal edirlər. Hətta onlar malın gömrük fakturasını dəyişdirməklə yanaşı, malın gömrük kodlarını da dəyişirlər. Nəyə görə bizi karqoların qucağına atdılar? Eyni yerdən, eyni malı alan iş adamı karqo ilə daşıdığı zaman daha ucuz olur, özü gətirdikdə baha.
Konkret olaraq bildiririk ki, karqo şirkətləri bir tırın içərisinə 20-30 iş adamının idxal etdiyi malı yükləyib, 5-6 fiziki şəxs adına gömrük fakturası ilə Azərbaycana idxal edirlər. Nəticədə dövlətimizin büdcəsinə az vergi ödənir, haqsız rəqabət yaranır. Sizdən xahiş edirik ki, karqo şirkətlərinə nəzarəti gücləndirəsiniz və onların yalnız malların daşınması ilə məşğul olmalarını və gömrük işlərindən kənarda qalmalarını təmin edəsiniz”.
Əslində, təsvir edilən mənzərəyə inansaq, onda bununla Azərbaycanın dövlət büdcəsinə vergidən yayınmaqla xeyli miqdarda ziyan vurulur. Səslənən ittihamlarla bağlı Dövlət Gömrük Komitəsinin mövqeyini öyrənmək istədik. Qurumun mətbuat xidmətindən bizə bildirildi ki, bu məsələdə konkret olaraq gömrüyə aid nəsə olmadığı üçün şərh verə bilməzlər: “Dediyiniz şikayət konkret olaraq karqo ilə sahibkarlar arasında olan münasibətdən qaynaqlanır”.
İqtisadçı Elşən Əliyev isə qəzetimizə bildirdi ki, vəziyyət bizim dediyimiz kimidirsə, onda həmin sahibkarların özləri də məsuliyyət daşıyırlar: “Çünki bilə-bilə karqo rəhbərləri ilə qanunsuz sövdələşməyə gedirlər. Yaxşı olardı ki, həmin sahibkarlar şikayətlərini bir qədər konkret formada edərdilər. Söhbətin hansı mallardan, hansı karqolardan getdiyini bildirəydilər. Azərbaycana xaricdən mal gətirən, həmin malı rəsmiləşdirən iş adamları müvafiq qanunlara uyğun şəkildə hərəkət etməlidirlər. Kimsə daha az vergi və ya gömrük rüsumu ödəmək üçün karqo rəhbərləri ilə qanunsuz sövdələşməyə gedirsə, bunun günahı və məsuliyyəti həmin adamların öz üzərinə düşür. Hansısa malların kodunun dəyişdirilməsi, saxta fakturaların tərtibatı isə cinayət əməli sayılır. Hesab edirəm ki, vergi və gömrük orqanlarımız bu cür hallarla bağlı ciddi mübarizə aparırlar”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
