"Bank of Azerbaijan"ın ardınca daha 5-7 bank...

Tarix: 20.01.2016 / 02:28
Bölmə: İqtisadiyyat

Cari il ərzində ölkənin bank sektorunda ciddi islahatlara başlanması gözlənir və əslində, bu sahədə ilkin adımlar da atılıb. Artıq məlumat verildiyi kimi, xeyli müddətdir fəaliyyət göstərən, lakin son illərdə öhdəliklərini yerinə yetirməkdə ciddi çətinliklər yaşayan "Bank of Azerbaijan"ın lisenziyası ləğv edilib.

Mərkəzi Bankın İdarə Heyətinin 18 yanvar 2016-cı il tarixli qərarı ilə məcmu kapitalın minimum məbləği tələbinə əməl etmədiyinə, məcmu kapitalının adekvatlıq əmsalı 3 faizdən az olduğuna, kreditorları qarşısında öhdəliklərini icra edə bilmədiyinə, cari fəaliyyətini etibarlı və prudensial qaydada idarə etmədiyinə görə "Bank of Azerbaijan" ASC-nin bank lisenziyası ləğv edilib.

Mərkəzi Bank tərəfindən banka müvəqqəti inzibatçı təyin edilib. Ölkənin baş bankı onu da bildirir ki, "Bank of Azerbaijan" ASC-də Əmanətlərin Sığortalanması Fondu tərəfindən əhalinin qorunan əmanətləri üzrə qanunvericiliyə müvafiq olaraq kompensasiyaların ödənişi həyata keçiriləcək. Ekspertlər öhdəliklərinin icarsında əziyyət çəkən digər bankların da fəaliyyətinin dayandırılmasını və ya onların birləşdirilməsini zəruri hesab edir. Belə görünür ki, müvafiq rəsmi dairələr artıq bu istiqamətdə zəruri addımlar atmağa hazırlaşır. Mərkəzi Bankın İdarə Heyətinin sədri Elman Rüstəmov bunun ilkin anonslarını da verib. Onun sözlərinə görə, Azərbaycan banklarında konsolidasiya prosesi baş verəcək. E.Rüstəmov bildirib ki, zəif banklar birləşməlidir və bu bankların birləşməsi əhalidə də rahatlıq yaradacaq. Baş bankirin sözlərinə görə, zəif bankların birləşməsi beynəlxalq banklar üçün də əlverişlidir: "Bu, bankların kredit cəlb etməsinə köməklik göstərəcək. Mərkəzi Banka bununla bağlı müraciət daxil olub. Söhbət 5-7 bankın konsolidasiyasından gedir". Beynəlxalq miqyasda da zəif bankların birləşdirilməsi zəruri sayılır. Məsələn, bir müddət əvvəl Asiya İnkişaf Bankının (AİB) Mərkəzi və Qərbi Asiya Departamentinin dövlət idarəçiliyi, maliyyə və ticarət sektoru şöbəsinin direktoru Betti Uilkinson bildirib ki, Azərbaycanda bankların konsolidasiyası həyata keçirilməlidir. Betti Uilkinson deyib ki, Azərbaycan kimi ölkə üçün 45 bank çoxdur: "İlk növbədə, bank sahəsində idarəetmə sisteminin nə dərəcədə yaxşı təşkilinə və bankların hansı maliyyə mənbələrinin olduğuna baxmalıyıq. Onların müştəri bazasına və inkişaf strategiyasına baxmaq, sonra kiçik bankları daha böyük banklarla birləşdirmək lazımdır". Məsələ milli valyutanın "üzən məzənnə" rejiminə keçirilməsindən sonra daha da aktuallaşıb.

Əslində Azərbaycanda bankların sayının həddən artıq çox olduğu indiyə qədər də dəfələrlə vurğulanıb. Məsələ burasındadır ki, bank sektorunun 90%-dən çoxu 25 bankın payına düşür və deməli bankların sayı yarıbayarı azalmalıdır. Bu fonda iqtisadçılar hesab edir ki, bankların konsolidasiyasına ehtiyac var. Çünki ölkə iqtisadiyyatının həcmini nəzərə aldıqda bankların sayının lazım olandan təxminən 1,5-2 dəfə çox olduğu üzə çıxır. Düzdür, bu qədər bankın olması bəlkə də rəqabət baxımından yaxşıdır, amma bu amil likvidliyə təsir edir, onu azaldır. Banklar müştərilər qarşısında öhdəliklərinə yüksək səviyyədə yerinə yetirə bilmir. Bu baxımdan bankların sayı azalmalıdır. Həmçinin o da faktdır ki, bankların sayı çox olsa da bu hal kredit faizlərinin indiyə qədər əhəmiyyətli dərəcədə ucuzlaması ilə müşayiət olunmayıb. Mütəxəssislər bildirir ki, bankların birləşməsini stimullaşdırmaq üçün onlara müəyyən güzəştlər olmalıdır. Məsələn, Mərkəzi Bank belə bankların aşağı faizli mərkəzləşdirilmiş kredit resurslarına çıxışını təmin edə bilər. Ekspertlərin fikrincə, bankların konsolidasiyası bazara müsbət təsir edə bilər. Elə banklar var ki, zərərlə işləyir. Zərərlə işlədiyi üçün əhalidən külli miqdarda əmanət toplaya bilmir və faizləri də yüksək verir. Banklar birləşdikdən sonra isə kapitalları çox olacaq, dövriyyə vəsaitləri, likvidlik artacaq.

Onda banklar kredit faizlərini də aşağı salmağa meylli olacaq. Bankların birləşməsi məsələsi bank sektorunun maliyyə dayanıqlığının təmin edilməsi üçün də əhəmiyyətlidir. Onu da bildirək ki, qonşu Rusiyada devalvasiyadan sonra bankların konsolidasiyası halları geniş yayılıb. Bu ölkədə milli valyuta - rublun təxminən 2 dəfə dəyərdən düşməsindən sonra bank xidmətlərinə tələbatın və bu sahədə gəlirliliyin azalması, kredit portfelinin keyfiyyətinin pisləşməsi, eləcə də əlavə kapital qoyuluşuna ehtiyac yaranması şimal qonşumuzun kredit təşkilatlarını birləşməyə vadar edib. Təkcə ötən ilin 9 ayında Rusiyada bankların birləşməsi, eləcə də alınıb-satılması ilə bağlı ümumi dəyəri 1,89 milyard dollar olan 37 sövdələşmə qeydə alınıb. Alınıb-satılan banklarla yanaşı, lisenziyası ləğv edilənlər də var və bütün bunlara paralel olaraq bankların sayı azalmaqdadır. Məsələn, 2014-cü ilin yekununda bu ölkədə 923 bank olduğu halda, ötən il noyabrın 1-nə olan məlumata görə, bankların sayı 834 olub. Rusiya bankları, bazarı tamamilə tərk etməkdənsə, konsolidasiyaya üstünlük verirlər. Analoji təcrübənin ölkəmizdə də tətbiqi zəruri sayılır və artıq bu istiqamətdə cari il ərzində zəruri addımların atılması gözlənir. Bütün bunlar isə nəticə etibarı ilə bank sektorunda mühüm yeniliklərin olacağını deməyə əsas verir.