Rus "Lada"sı Azərbaycanda Qərb maşınlarının bazarını əməlli-başlı vurmağa başlayıb

Tarix: 22.08.2015 / 03:56
Bölmə: İqtisadiyyat

Avtomobil bazarında müşahidə olunan durğunluq qiymətlərin aşağı düşməsinə gətirib çıxarsa da, maşın alanların sayı yenə azlıq təşkil edir. Belə vəziyyət Azərbaycana maşın idxalına da təsirsiz ötüşmür. Gürcüstan Milli Statistika Xidmətinin yaydığı məlumatlar da buradan ölkəmizə maşın gətirilməsində kəskin azalmaların olduğunu üzə çıxarır.

Xatırladaq ki, son aylara qədər Azərbaycana avtomobil əsas etibarı ilə Gürcüstandan gətirilirdi. Lakin indi bu istiqamətdə böyük azalma qeydə alınır. Gürcüstan Milli Statistika Xidməti bildirir ki, cari ilin yanvar-iyul aylarında Gürcüstandan Azərbaycana təxminən 46 milyon dollar dəyərində 2 519 ədəd minik avtomobili ixrac olunub. Bu, ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 10 337 ədəd avtomobil və ya 5,1 dəfə azdır. Ötən ilin analoji dövrü ilə müqayisədə Gürcüstandan ixrac olunan minik avtomobillərinin həcmi dəyər baxımından 3,63 dəfə azalıb. Qeyd edək ki, bu ilin 7 ayı ərzində Gürcüstandan Azərbaycana ixrac olunan malların ümumi həcmində bu kateqoriyanın xüsusi çəkisi 30,32% təşkil edib. Hesabat dövründə Gürcüstandan Azərbaycana ixrac olunan avtomobillərin həcmi bu ölkənin ümumi avtomobil ixracının 41,45%-ni təşkil edib.

Cari ilin sonuna kimi Gürcüstandan ölkəmizə gətirilən maşınların sayında daha böyük azalma gözlənir. Bununla paralel avtomobillərin satışında qiymətlərin yenə aşağı düşəcəyi də istisna olunmur. 2015-ci ilin birinci yarısında qiymətlərin 6 faizə qədər azaldığını bildirən ekspertlər bunu bir neçə səbəblə izah edir. Əsas səbəblərdən biri məhz avtomobil kreditləri ilə bağlı şərtlərin ağırlaşdırılması və maşınların satışında ilkin ödənişin artırılmasıdır. Hazırda yeni avtomobillərin kreditlə satışı ən azı 40 faizdir. 30 min manata avtomobil alan şəxs ən azı 12 min manat ilkin ödəniş etməlidir. Köhnə avtomobillər üçün ilkin ödəniş 60, hətta bəzi hallarda 80 faizdir. İlkin ödənişin çox olması avtomobil kreditlərindən istifadəni xeyli məhdudlaşdırır. Bu da öz növbəsində, təbii ki, bazarda tələbatın azalmasına və durğunluğa gətirib çıxarır.

2015-ci ilin sonuna qədər avtomobillərin satışında qiymətlərin ən azı 10 faizə qədər azalacağını proqnozlaşdıran ekspertlər ona da diqqət çəkir ki, köhnə və ucuz avtomobillərin Azərbaycana gətirilməsinin qadağan olunması bu sahəyə tələbatı azaldıb. "Avro 4"-lə yanaşı,, eyni zamanda "Avro 3", "Avro 2" və "Avro 1" standartlı avtomobillərin qiymətlərində də azalma var. Bu baxımdan 2015-ci ilin birinci yarısında avtomobil bazarında durğunluq olub, ikinci yarısında da tələbatın aşağı olacağı gözlənir. Lakin burada bir maraqı məqamı da bildirək ki, azalma əsasən Qərb və Yaponiya, Cənubi Koreya maşınlarında özünü göstərir. Rusiya maşınlarında isə vəziyyət fərqlidir.

Rusiyanın "AvtoVAZ" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin Azərbaycanda avtomobil satışının həcmi bu ilin ilk yarısında ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 30% artıb. Bu müddət ərzində Azərbaycanda "Lada"nın 1 715 ədəd avtomobili satılıb. Bunlardan ən populyar olan "Lada 4x4" və "Lada Priora" modelləridir. Bunun əvəzində isə digər ölkələrdən olan maşınların satışında ciddi azalma var. Hətta bu günlərdə "KİA Motors Azərbaycan" şirkəti 3 satış mərkəzini bağlayıb. Satış mərkəzlərinin bağlanması avtomobil almaq üçün kredit şərtlərinin sərtləşdirilməsi ilə bağlıdır. Elə maşın alverçiləri də avtomobil satışının əvvəlki səviyyədə olmadığını, alıcıların sayının isə kifayət qədər azaldığını bildirir. Hətta qeyd olunur ki, artıq bəzi maşın alverçiləri bu istiqamətdə fəaliyyətini dayandıraraq, artıq fərqli işlərlə məşğul olmağa başlayıb. Eləcə də, yuxarıda qeyd olunduğu kimi, maşın satış mərkəzlərinin bəziləri fəaliyyətini dayandırmalı olub. Üstəlik, cari ilin sonlarına qədər durğunluğun aradan qaldırılması proqnozlaşdırılmır. Baş verənlər isə sığorta şirkətləri və banklar üçün də ciddi problem yaradaraq onların gəlirini əhəmiyyətli dərəcədə azaldıb.

Təzə maşınların dövriyyəsinin azalması və buna paralel olaraq köhnə avtomobillərin satışının azalması kasko ilə bağlı satış faizinin enməsinə təsir göstərir. Onu da qeyd edək ki, satışların aşağı düşməsinə baxmayaraq, ölkədə maşınların sayı heç də az deyil. Azərbaycanda təxminən 1,3 milyon ədədə yaxın avtomobil var. Lakin bu sayda maşının olmasına baxmayaraq, avtomobil sığortası üzrə yığımlar cüzi olaraq qalır. İlin sonuna kimi isə bu vəziyyətin dəyişməsi gözlənilmir.