Bu il mayın 1-nə Azərbaycan banklarına əmanət qoyuluşu 7 758 milyon manat təşkil edib. Azərbaycan Mərkəzi Bankının yaydığı məlumata görə, bu, aprelin 1-i ilə müqayisədə 6 faiz azdır. İlin əvvəlinə nisbətən banklara əmanət qoyuluşu 10,2 faiz, son 1 ildə isə 10,9 faiz azalıb.
Diqqətçəkən məqam ondan ibarətdir ki, fiziki şəxslərin depozitlərinin yarıdan çoxu xarici valyutada saxlanır. Xarici valyutada depozitlər və əmanətlər bütün depozit portfelinin 56,5 faizini təşkil edir. Belə ki, bu ilin birinci kvartalında Azərbaycan banklarında depozitlər 20 milyard 586 milyon 600 min manat təşkil edib. Bu da ilin əvvəli ilə müqayisədə 740 milyon 100 min manat azdır. Mərkəzi Bankın hesabatına əsasən, xarici valyutada depozitlər və əmanətlər bütün depozit portfelinin 56,5 faizini təşkil edir. Hansı ki, bundan əvvəl fiziki şəxslər əmanət və depozitlərini əsasən manatda saxlayırdılar.
Üstəlik, Əmanətlərin Sığortalanması Fondunun (ADIF) Himayəçilik Şurası Azərbaycan Respublikasının Maliyyə Sabitliyi Şurasının tövsiyəsinə əsasən, Mərkəzi Bankla razılaşdırılmaqla, bu il iyunun 1-dən etibarən milli valyutada olan qorunan əmanətlər üzrə illik faiz dərəcəsinin yuxarı həddinin 10 faizdən 12 faizədək qaldırılması barədə qərar qəbul edib. Onu da qeyd edək ki, fonda üzv olan banklarda xarici valyutada olan qorunan əmanətlər üzrə illik faiz dərəcəsinin yuxarı həddi 2,5 faiz təşkil edir.
Maraqlıdır, o zaman banklara əmanət qoyuluşu niyə azalır? Xarici valyutada depozitlərin həcmi niyə yüksəkdir?
“Hazırkı vəziyyətdə vətəndaşlar pulları dayanıqlı valyutada saxlamağı daha məqsədəuyğun hesab edirlər”
Məsələyə münasibət bildirən iqtisadçı-ekspert Fuad İbrahimov banklara qoyulan əmanətlərin azalmasını bir sıra amillərlə əlaqələndirdi: “Məsələ ondadır ki, bir sıra bankların lisenziyasının alınması, onların müflis elan edilməsi banklara inamı sarsıdıb. Çünki bank sektorunda şəffaflığın olmaması onlara inamı zədələyir. Vətəndaşlar tərəfindən aybaay kapitalın banklardan çıxarılması məhz bununla bağlıdır. Banklarda olan vəsaitlərin böyük hissəsinin xarici valyutada yerləşdirilməsinin səbəbi isə manatın devalvasiyaya uğrayacağı ilə bağlı fikirlərin gündəmdə olmasıdır. Neftin dünya bazar qiymətinin kəskin ucuzlaşması səbəbindən valyuta gəlirlərimiz azalıb. Hazırkı vəziyyətdə belə fikirlər var ki, proses belə davam edərsə, manat ucuzlaşa bilər. Baxmayaraq ki, manatla qoyulan əmanətlər illik 10 faizdən yuxarı, xarici valyutada qoyulan depozitlər 2,5 faiz gəlir gətirir, amma vətəndaşlar daha çox dayanıqlı valyutaya önəm verir. Yəni vəsaiti dollarda saxlayırlar. Çünki dolların ucuzlaşması gözlənilmir. Manat ucuzlaşsa, o zaman əmanətçilər daha çox ziyana düşəcəklər. Bu nöqteyi-nəzərdən pulları dayanıqlı valyutada saxlamağı daha məqsədəuyğun hesab edirlər. Düzdür, bu zaman gəlir az olur, amma vətəndaş bilir ki, xarici valyuta daha dayanıqlıdır. Səbəblər bununla əlaqədardır”.
Vidadi ORDAHALLI
