“Bu gün təhsil sistemində bir-birini təkrar edən onlarla qurum, təşkilat var və onlar dövlət büdcəsi üçün əlavə yükdür”
Məlum olduğu kimi, yanvarın 17-də Prezident İlham Əliyev “Azərbaycan Respublikasında bir sıra dövlət orqanlarının strukturunun optimallaşdırılması və idarə edilməsinin təkmilləşdirilməsi ilə bağlı əlavə tədbirlər haqqında” Fərman imzalayıb.
Sənəddə bir sıra nazirliklərlə yanaşı, Təhsil Nazirliyinin tabeliyindəki qurumlarla bağlı müvafiq bəndlər yer alıb. Belə ki, fərmana əsasən, nazirliyin tabeliyindəki Akkreditasiya və Nostrifikasiya İdarəsi ləğv edilib, Təhsil İşçilərinin Peşəkar İnkişafı İnstitutu, Azərbaycan Respublikası Təhsil İnstitutu, İstedadlı Uşaqlarla İş Mərkəzi və Respublika Elmi-Pedaqoji Kitabxanası vahid qurumda birləşdirilib. Eyni zamanda, Respublika Bədən Tərbiyəsi Mərkəzi və “Təhsil” Respublika İdman Mərkəzi vahid qurum olaraq fəaliyyət göstərəcək.
Prezidentin fərmanı ilə Təhsil Nazirliyinin tabeliyindəki bəzi qurumların ləğv edilməsi, bəzilərinin isə birləşdirilməsi bu sahədə işlərin daha keyfiyyətli şəkildə qurulmasını təmin edəcəkmi?
Tanınmış təhsil eksperti Kamran Əsədov hesab edir ki, Prezidentin müvafiq fərmanında bir sıra zəruri məsələlər öz əksini tapıb. O, “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, bu, təhsildə islahatlar prosesinə təkan verəcək: “İlk növbədə qeyd edim ki, hər bir ölkənin uzunmüddətli iqtisadi inkişaf strategiyası keyfiyyətli təhsil mühitinin formalaşdırılması ilə səciyyələnir. Belə ki, millətin təhsilinin və elmi potensialının inkişaf etdirilməsi, öz növbəsində, müasir cəmiyyətin davamlı və dinamik inkişafının əsas amillərindən biridir. Təsadüfi deyil ki, dünyanın inkişaf etmiş ölkələri məhz təhsildə yüksək inkişaf yolu keçməklə mühüm nəticələr əldə edə bilmişlər.
Bu gün ən prioritet sahə hesab edilən təhsilə dövlətimiz tərəfindən böyük diqqət və qayğı göstərilir və bu sferaya ayrılan xərclər ildən-ilə əhəmiyyətli dərəcədə artırılır. Bütün bunlar isə möhtərəm Prezidentimizin səsləndirdiyi “Biz maddi dəyərlərimizi, iqtisadi potensialımızı insan kapitalına çevirməliyik” devizinin real həyatda təsdiqinə bariz nümunədir.
Amma büdcədən ən çox vəsait ayrılan sahə olan təhsil ona ayrılan vəsaiti düzgün və səmərəli istifadə etmir, rəqabətə davamlı iqtisadiyyatın formalaşmasında, demək olar ki, fəaliyyəti yoxdur. Ölkə Prezidenti və Heydər Əliyev Fondu tərəfindən hər il yüzlərlə məktəb binası, tədris korpusları tikilir, istifadəyə verilir. Amma onlar ölkə başçısının qarşıya qoyduğu hədəflərə doğru fəaliyyət göstərmirlər.
Bu gün təhsil sistemində bir-birini təkrar edən onlarla qurum, təşkilat var və onlar dövlət büdcəsi üçün əlavə yükdür. Prezident tərəfindən imzalanan Təhsil Nazirliyinin tabeliyindəki Akkreditasiya və Nostrifikasiya İdarəsinin ləğv olunması və bir sıra qurumların isə vahid mərkəzdə birləşdirilməsi haqqında fərman olduqca vaxtında verilib. Belə ki, Akkreditasiya və Nostrifikasiya İdarəsi fəaliyyəti dövründə xaricdə təhsil alan gənclərin diplomlarının tanınması prosesində ciddi problemlərin yaradılması ilə yadda qaldı. Akkreditasiya və Nostrifikasiya İdarəsi ali təhsil müəssisələrinin akkreditasiya prosesində ciddi irəliləyişə nail ola bilmədi. Təhsil İşçilərinin Peşəkar İnkişafı İnstitutu, Təhsil İnstitutu, İstedadlı Uşaqlarla İş Mərkəzinin isə ayrı-ayrılıqda fəaliyyət göstərməsinə ehtiyac yox idi. Çünki onlar bir-birinin gördüyü işi təkrarlayırdılar. Əsasən də bu qurumların fəaliyyətinin iqtisadi səmərəsi yox idi, aparılan tədqiqatlar, görülən işlər təhsilin inkişafına təsir göstərmirdi.
Hesab edirəm ki, təhsildə islahatlar prosesi davam edəcək. Eyni istiqamətdə fəaliyyət göstərən, eyni ixtisaslar üzrə kadr hazırlayan dövlət universitetləri birləşəcək, rayon təhsil şöbələri ləğv olunacaq, Təhsil Nazirliyi öz daxilində struktur islahatları aparacaq, onların bir sıra oxunmayan qəzet və jurnallarının fəaliyyəti dayandırılacaq.
Bütün dünya ölkələrində təhsil ölkə büdcəsinə vəsait qazandırır, ən azından, öz xərclərini ödəyir və büdcəyə yük olmur. Amma bizdə isə tamamilə büdcədən asılı haldadır və bu da davamlı, dayanıqlı iqtisadiyyatın formalaşmasına mənfi təsir göstərir”.
K.Əsədov bildirdi ki, təhsilin keyfiyyətinə birbaşa təsir göstərən əsas amillərdən biri də bu məqsədlə ayrılan maliyyə vəsaitlərindən daha səmərəli, rasional və məqsədyönlü şəkildə istifadə olunmasıdır. Onun sözlərinə görə, bu baxımdan, təhsilin bütün pillələrində mütərəqqi maliyyələşmə mexanizmlərinin tətbiqi, təhsil müəssisələrinə maliyyə müstəqilliyinin verilməsi və xüsusən ümumi təhsil pilləsində mövcud məktəb şəbəkəsinin rasionallaşdırılması tədbirlərinin həyata keçirilməsi aparılması vacib olan islahatlardandır. “Hazırda ölkədə xeyli sayda kiçik məktəb var ki, onların fəaliyyəti həm maliyyə, həm də təhsilin keyfiyyəti baxımından səmərəli deyil. Bu səbəbdən mövcud məktəb şəbəkəsinin rasionallaşdırılmasına, yəni imkan daxilində kiçik və səmərəsiz məktəblərin bağlanmasına və birləşdirilməsinə ciddi ehtiyac var. Eyni zamanda, Ali Attestasiya Komissiyası da ləğv olunmalı, səlahiyyətləri isə universitetlərin elmi şuralarına verilməlidir. Təsdiqedici sənədi isə Təhsil Nazirliyi verə bilər” - deyə K.Əsədov vurğuladı.
İradə SARIYEVA
