Şahin Əliyev: "Rəy hazırlanarkən bütün bu prosedur qaydaları kobud şəkildə pozulub"
"Necə olur ki, Fransa prezidenti parlamenti çox asanlıqla buraxa bilir, bizdə olanda isə..."
Dünən Beynəlxalq Mətbuat Mərkəzində Venesiya Komissiyasının Azərbaycanın Konstitusiyasında dəyişikliklər edilməsi məqsədilə 2016-cı il sentyabrın 26-na təyin edilmiş referendum barədə neqativ rəy verməsinə aydınlıq gətirən mətbuat konfransı keçirilib. Tədbiri Venesiya Komissiyasının tələsik rəyinə Azərbaycanın rəsmi mövqeyinin ifadəsi kimi dəyərləndirmək olar.
Beynəlxalq Mətbuat Mərkəzində keçirilən tədbirdə bu məsələyə Azərbaycan Prezident Administrasiyasının Qanunvericilik və hüquq ekspertizası məsələləri şöbəsinin müdiri Şahin Əliyev aydınlıq gətirib. O bildirib ki, Azərbaycan hökuməti Venesiya Komissiyası ilə həmişə əməkdaşlıq edib və bu əməkdaşlıq qarşılıqlı hörmət əsasında qurulub: "Yadıma gəlmir ki, Venesiya Komissiyası bu və ya digər məsələ ilə bağlı 3 ay müddətinə rəy versin. Yəni bu rəy əvvəlcə Azərbaycan hökumətinə göndərilməli idi. Bu prosedur kobudcasına pozulub. Bilirsiniz ki, komissiyanın rəyi AŞPA sədrinin məktubu əsasında hazırlanıb. Cəmi iki həftə müddətində baş verib.
Adətən, prosedura əsasən, bizimlə bağlı hər hansı bir qanun layihəsinə dair ilkin rəy hazırlanaraq elektron poçt vasitəsilə Azərbaycan tərəfinə göndərilirdi. Azərbaycan tərəfinin fikirləri, arqumentləri öyrənilirdi. Bundan sonra həmin rəy dərc edilirdi. Lakin naməlum səbəblərdən referendumla bağlı rəy hazırlanarkən bütün bu prosedur qaydaları kobud şəkildə pozulub".
Onun sözlərinə görə, Venesiya Komissiyası bildirir ki, 60 gün ərzində Konstitusiyaya 29 dəyişikliyin müzakirəsi mümkün deyil: "Bəs iki həftə ərzində bu dəyişikliyə dair rəy hazırlamaq mümkündür? Bu rəylərdə kifayət qədər qeyri-dəqiqliklər var, hətta kobud səhvlərə rast gəlinir. Məsələn, rəyin 25-ci bəndində Konstitusiyanın 159-cu maddəsinə istinad edilir. Ancaq Konstitusiyamız cəmi 158 maddədən ibarətdir, 159-cu maddə yoxdur. Əsas narazılıqları icra hakimiyyəti şaqulisinin möhkəmləndirilməsi ilə bağlıdır. Söhbət, referendum aktı qəbul edilsə, təsis ediləcək vitse-prezidentlər institutundan gedir. Venesiya Komissiyasının rəyində yanaşma budur ki, təyinatlı vitse-prezidentlik institutu demokratik deyil. Hansı beynəlxalq sənəddə belə demokratik standart əksini tapıb? Belə demokratik standart yoxdur. ABŞ-da prezident səlahiyyətlərini icra edə bilmədikdə, vitse-prezident icra edir. Vitse-prezident bu səlahiyyəti icra edə bilmədikdə, prezidentin səlahiyyətini seçilməmiş nazirlər ardıcıllıqla icra edir. Heç kim də bunu qeyri-demokratik adlandırmır".
PA rəsmisi qeyd edib ki, mətbuatda vitse-prezidentlik institutunun hansı zərurətdən irəli gələrək yaradılmasına ehtiyac olduğu barədə bir çox müzakirələr aparılıb. Həmin yazılarda qeyd edilib ki, Nazirlər Kabineti ölkədə gedən islahatların lokomotivinə çevrilə bilməyib: "Bu fikirlə müəyyən qədər razılaşmaq olar. Hər ay dəyişən iqtisadi vəziyyətdə, hər ay dəyişən maliyyə siyasətində Nazirlər Kabineti aparıcı rol oynaya bilməyib. Çünki Nazirlər Kabinetinin institusional quruluşu, iş fəaliyyəti bu cür fəaliyyət üçün nəzərdə tutulmayıb. Ona görə də çevik qərar qəbul edən institutun olması günün tələbidir".
Ş.Əliyev qeyd edib ki, vitse-prezidentlik institutunun formalaşdırılması demokratik standartlara cavab verir: "Onların iradları hansı demokratik standartlara əsaslanır? Belə bir şey yoxdur. ABŞ-ı hamı demokratik ölkə kimi tanıyır. Bu ölkədə vitse-prezidentlik institutu var. Onları heç kim antidemokratik adlandırmır".
Ş.Əliyev bildirib ki, Venesiya Komissiyasının digər narazılığı prezidentə parlamenti buraxmaq səlahiyyətinin verilməsi ilə bağlıdır: "Bu, günün tələbidir. Parlamentin fəaliyyətində də "pat situasiyası" yarana bilər. Mətbuatda da vurğulanıb ki, bir sıra hallarda prezidentin parlamentə göndərdiyi qanun layihələri bəzən parlamentdə qəbul edilməyib. Necə olur ki, Fransa prezidenti parlamenti çox asanlıqla buraxa bilir, bizdə olanda isə bunu qeyri-demokratik adlandırırlar?"
O bildirib ki, bu rəy Azərbaycana qarşı bir sifarişdir və bu sifariş AŞPA-da oturan deputatlardan gəlir: "Mən bunu ancaq siyasi sifariş kimi qiymətləndirirəm. Avropa Şurası Parlament Assambleyasında müxtəlif ölkələrin deputatları var. Çox güman ki, bu sifariş həmin deputatlarla bağlıdır. Bizimlə heç kim əlaqə saxlamayıb, nə zəng, nə də rəsmi müraciət edilib. Ancaq onlar bizə imkan verməli idi ki, biz o rəylə tanış olaq. Bu dəfə prosedur kobudcasına pozulub, bizimlə ultimatum dili ilə danışırlar".
Daha sonra PA rəsmisi mətbuat konfransında iştirak edən jurnalistlərin suallarını cavablandırıb.
Venesiya Komissiyasına referendumla bağlı nə səbəbdən müraciət olunmaması sualına cavabında Ş.Əliyev bildirib ki, xaricilər heç cür başa düşmür ki, söhbət prezidentə əlavə səlahiyyətlər verilməsindən getmir: "Burada əsas məqsəd icraedici orqanın işini təkmilləşdirməkdən ibarətdir".
Venesiya Komissiyasının rəyi referendumun nəticələrinə təsir edə bilərmi sualına cavab verərkən PA təmsilçisi onu da əlavə edib ki, Venesiya Komissiyasının rəyi məşvərətçi rəydir: "Bizim Venesiya Komissiyası ilə münasibətlərimiz peşəkarlıq üzərində qurulub. Bir-birimizlə müzakirələrdə ya razılaşmışıq, ya da razılaşmamışıq. İndi bu prosedur tamamilə pozulub. Bu, Avropa Şurası daxilində gedən siyasi proseslərin nəticəsi, aysberqin görünməyən tərəfidir. Əks təqdirdə bu tələm-tələsiklik nəyə lazım idi?"
Gələcəkdə hansı addımların atılacağı ilə bağlı suala cavab verərkən Ş.Əliyev bildirib ki, qurumla Azərbaycan hökuməti arasında həyata keçirilən normal proseslər kobud şəkildə pozulub. "Venesiya Komissiyasının oktyabrın 14-15-də plenar iclası olacaq. Bu rəy orada təsdiq olunmalıdır. Biz çalışacağıq ki, Azərbaycan hökumətinin o vaxta qədər hazırlanacaq rəyi rəsmi olaraq Venesiya Komissiyasının rəyinə əlavə olunsun".
Ümumən bu tələskənliyi nə ilə izah edirsiniz sualına isə
PA rəsmisi belə cavab verib: "Belə rəy yaranır ki, bu, siyasi sifarişdir. Ona görə ki, iki həftə ərzində bu rəyin tələm-tələsik hazırlanması mümkün deyil. AŞPA sədrinin Komissiyaya məktubu nə iyul, nə avqust, nə sentyabrda yox, referenduma cəmi 7 gün qalmış Venesiya Komissiyasına göndərilib. Mən bunu ancaq siyasi sifariş kimi qiymətləndirirəm".
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
