ABŞ-ın tətbiq etdiyi sanksiyalardan sonra İran xalqı hökumətin benzini 50 faiz bahalaşdırmasına qarşı küçələrə çıxıb. Bütün bunların fonunda ABŞ mətbuatı 2003-cü ildən sonra İraqda hakimiyyətə gələn şiələrlə İranın yaxın münasibətlərinə dair sənəd yayımlayıb.
Baki-xeber.com xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, “New York Times” qəzeti və “The Intercept” saytında yayımlanan və 700 səhifədən ibarət olan məxfi sənədlərin İran kəşfiyyatının xüsusi arxivindən sızdırıldığı iddia edilir.
Iddialara görə, İraqda oktyabrın 1-də başlayan hökumət əleyhinə nümayişlərdə İrana qarşı etirazların artmasından sonra, İran İnqilab Keşikçiləri Korpusuna bağlı Qüds Qüvvələri komandiri Qasim Süleymani Baş nazir Adil Abdulmehdi hökumətini qorumaq və etirazları yatırmaq üçün Bağdadda gəlib. İraqın baş naziri Abdulmehdi devrilmiş lider Səddam Hüseyn dövründə də İranla yaxın münasibətlərdə olub. Abdulmehdi 2014-cü ildə neft naziri olanda da Tehranla xüsusi əlaqələrə sahib olub.
“New York Times” sızdırılan sənədlərə əsaslanaraq yazır ki, İraqın iki dövr (8 il) baş naziri olmuş Nuri əl-Maliki Tehran üçün "ən sevilən adam" olub: "1980-ci illərdə İranda mühacirətdə yaşayan Maliki, Tehran üçün ən sevimli biri idi. İran İngiltərədə təhsil alan Haydar İbadini isə Qərbə daha yaxın və daha az məzhəbçi kimi görürdü və Malikidən sonra baş nazir olacağına razı olmamışdı. İranın Bağdaddakı keçmiş səfiri, paytaxtda Yaşıl Bölgədən kənarda yerləşən və ciddi mühafizə edilən səfirlik binasında orada işləyən məmurlarla məsələ ilə bağlı gizli toplantı keçirib. Toplantıda iranlıların İbadinin rəhbərlik edəcəyi yeni İraq hökumətindən narahatlığının olmadığı məlum olub”.
İraqın keçmiş xarici işlər naziri İbrahim Cəfəri də daxil olmaqla ölkənin bir çox nazirinin İranla yaxın əlaqələr qurduğu bildirilir. Maliki hökumətinin nəqliyyat naziri Beyan Cebir Bakırın da İran rəhbərliyi ilə "xüsusi münasibətləri" olduğu qeyd edilir.
Sənədlərə görə, Bakır nəqliyyat naziri olduğu dövrdə Bağdaddakı ofisində İran Qüds Qüvvələri komandiri Qasim Süleymani ilə görüşüb. Süleymani Bakırdan, İraqın hava məkanını Suriyada Bəşər Əsəd rejiminə hərbi dəstək göndərmək üçün İran təyyarələrinə açmasını istəyib. Xəbərdə iraqlı nazirin "Əllərimi gözlərimin üzərinə qoydum (tələbi qəbul etdiyi mənasına gəlir) və qəbul etdim. Bu vaxt Süleymani qalxıb alnımdan öpdü" dediyi qeyd edilir. Bakır, İraqda daxili işlər naziri də olub.
Sənədlərə görə, İraqın keçmiş parlament sədri Səlim əl-Cuburi də sünni olmasına baxmayaraq, İrana yaxın olub. Cuburinin yaxın bir siyasi müşavirinin də İran kəşfiyyatının agenti olduğu iddia edilir.
Sünni millət vəkili Səlim Cuburi isə bu iddialara yazılı bir açıqlama ilə cavab verib: "Amerika qəzetində (The New York Times) müşavirlərimdən birinin İran kəşfiyyat agenti olduğuna dair xəbərdən məlumatsızam. Hökumət nümayəndəsi olaraq mənim də hər kəslə münasibətlərimin olması təbiidir".
Keçmiş parlament sədri, bu sənədlərin İraq və İrandakı nümayişlər dövründə ortaya çıxmasının suallar doğurduğunu da dilə gətirib.
Yayılan sənədlərə görə, İran casusları İraq liderlərini ələ almaq və amerikalılar üçün işləyən İraq agentlərinin mövqelərini dəyişdirmələrini və ölkənin siyasi, iqtisadi və dini sferalarına sızmaq üçün illərlə işləyirmiş.
Sənədlərdə ABŞ-ın 2011-ci ildə İraqdan əsgərlərini çıxardıqdan sonra Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinə (MKİ) çalışan iraqlı casusları da tərk etdiyi qeyd edilir. ABŞ-la əlaqələrinin onların sonu ola biləcəyindən qorxan MKİ-dəki kod adı “Donnie Brasco” olan bir agent, 2014-cü ildə İran tərəfinə keçdikdən sonra "Mənbə 134992" kod adını daşıyır. Agent, MKİ evlərinin ünvanlarını, görüş yeri olan otellərin adlarını, silah və təlimlərlə bağlı detalları və ABŞ-a casusluq edən digər iraqlıların adlarını İrana verir.
Sənədlərə görə, 2014-cü ilin sonlarına yaxın İraq rəsmisi ilə görüşən bir İran kəşfiyyatçısı ona ABŞ-ın bölgədəki fəaliyyəti barədə məlumat almaq üçün əməkdaşlıq təklif edir və “İran mənim ikinci ölkəmdir və mən də onu sevirəm" cavabını alır. Sözügedən şəxs daha sonra həmin dövrdə Bağdaddakı rəhbəri olan Müdafiə Nazirliyinin hərbi kəşfiyyat komandiri Hatem əl-Maksusidən bu mesajı göndərir: "Onlara deyin ki, biz onların xidmətindəyik. Nəyə ehtiyacları varsa əmrlərindəyik. Biz şiəyik və ortaq bir düşmənimiz var".
Sənədlərə görə, İraqın bir çox aparıcı siyasi, hərbi və təhlükəsizlik rəsmilərinin Tehranla gizli əlaqələri var.
İranın İraq, Livan və Suriyadakı siyasətini SEPAH-ın Qüds Qüvvələri tərəfindən müəyyənləşdirildiyi, hətta səfirlərin də onlar tərəfindən təyin edildiyi qeyd edilir.
İranın Vaşinqton rəhbərliyinin İraqda yaratdığı fürsətlərdən yararlandığı vurğulanan sənədlərdə, ABŞ 2003-cü ildə işğaldan sonra İraqa nəzarəti İrana təhvil vermə variantına müsbət yanaşdığı bildirilir: "İranın İraqda bir aktor kimi yüksəlməsi, Vaşinqtonun işğal sonrası üçün bir planının olmamasından qaynaqlanır. ABŞ-ın yürütdüyü siyasətin ayağı yerə dəymir və yaxşı hesablanmırdı".
Sənədlərdə İranyönümlü qrupların sünnilərə qarşı pis davranışlarından da bəhs edilir: "İranın İraqa açıq müdaxiləsi və Qasim Süleymaninin addımları Səudiyyə Ərəbistanı, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri və Qətərin İrana qarşı birləşməsinə səbəb oldu. İranın mənfi siyasəti şiələrlə sünnilər arasında fitnəni də körüklədi və İŞİD-dən sonra buna bənzər bir təşkilatın sünnilərin haqlarını qorumaq iddiası ilə ortaya çıxmasına zəmin hazırladı”.
