Yeni seçilmiş ABŞ prezidenti Donald Tramp müdafiə naziri postuna "Quduz it" ləqəbilə tanınan dəniz piyadaları korpusunun istefada olan generalı Ceyms Mattisi gətirmək niyyətindədir. Baki-xeber.com xəbər verir ki, Tramp bunu Ohayoda keçirilən mitinqində bəyan edib. "Biz "Quduz it" Mattisi müdafiə nazirimiz təyin etməyə hazırlaşırıq" deyən Tramp bir müddət əvvəl onu "həqiqi generalların generalı" adlandırıb.
Mattis, Obama administrasiyasının Orta Şərq, xüsusilə İran siyasətinin açıq tənqidçisi olub.
"The Guardian" yazır ki, Mattis həm Konqres, həm də hərbiyyədə nüfuza malik şəxsdir və respublikaçılar onun "ipə-sapa yatmayan" Trampın ipini çəkəçəyinə ümid bəsləyir. Məhz buna görə də onun Konqres tərəfindən asanlıqla təsdiqlənəcəyi gözlənir, hərçənd, millət vəkilləri onun namizədliyi üçün istisna etməli olacaqlar. Belə ki, Mattisin mülki vəzifə tutması üçün uniformadan çıxmasından azı yeddi il ötməlidir.
"The Guardian" yazır ki, respublikaçıların milli təhlükəsizlik düşərgəsində Trampın prezidentliyinə qarşı çıxanların əksəriyyəti Mattisin namizədliyinə müsbət yanaşıb. Məhz buna görə də respublikaçılar ümid edirlər ki, qətiyyətli Mattis yeri gələndə, nəinki Trampın, hətta onun təyin etdiyi milli təhlükəsizlik müşaviri Maykl Flinnin də ipini yığa biləcək. "Donald Trampdan heç vaxt prezident olmaz" deyən senator Con Makkeynin keçmiş hərbi müşaviri Kori Şake deyib ki, general Mattisin həyatını ABŞ və onun müttəfiqləri yolunda qurban verməyə hazır olan kişi və qadın əsgərlər yanında dərin hörməti var və o çox yaxşı müdafiə naziri olardı. O da maraqlıdır ki, bu təyinatdan bir neçə gün əvvəl Makkeyn onun müdafiə naziri təyin edilməsi üçün açıq kampaniya aparırdı. Indi Senatda silahlı qüvvələr komitəsinin sədri olan Makkeynin dəstəyi Mattis üçün həlledici amil ola bilər.
Tramp "New York Times" qəzetinə deyib ki, Mattis onu işgəncələrin yolverilməz olduğuna inandıra bilib. Mattis Trampa deyib ki, işgəncənin gördüyü işi siqaret və bir parç pivə ilə həll edə bilər.
"The Guardian" yazır ki, hərbi ləqəblərindən biri "Mad Dog" - "Quduz it" olan Mattis özünün deyim və zərb-məsəlləri ilə tanınır. Məsələn, "qərargah generalları" haqqında "Pentaqonun müqəddəs inəkləri" kəlamı ona aiddir. Buna baxmayaraq, acı dili Mattisi Obama administrasiyası ilə qarşıya-qarşıya qoyurdu.
Mattislə bağlı maraqlı əhvalatlardan biri də onun İraqın Ənbar şəhərində yerli vasitəçilərdən biri ilə apardığı danışıqlarla bağlıdır. Onda Mattis vasitəçiyə belə bir ultimatum vermişdi: "Mən bura sülhlə gəlmişəm. Mən bura heç artilleriya da gətirməmişəm. Amma mən göz yaşları axıdaraq sizə yalvarıram ki, mənimlə oyun oynasanız hamınızı qıracağam".
2005-ci ildə isə onun İraq və Əfqanıstanda bəzi adamları öldürməyin "ləzzət" olduğunu deməsi kəskin tənqidə və qalmaqala səbəb olmuşdu.
Obama Mattisi ABŞ Silahlı Qüvvələrinin Birləşmiş Komandanlığının rəhbərliyinə gətirmişdi, lakin onların İran məsələsinə baxışları tamamilə bir-birinə zidd idi. Administrasiya İranla nüvə danışıqlarında olarkən general qəti şəkildə Tehranın əleyhinə çıxışlar edirdi. 2012-ci ildə keçirilmiş Konqres dinləməsində Mattis demişdi ki, ABŞ Suriyada Əsədi devirməklə İrana son 25 ildə ən ağır zərbəsini vura bilər. Bundan az sonra Obama Mattisi vəzifəsindən kənarlaşdırmışdı.
2015-ci ilin yanvarında keçirilən Konqres dinləməsində isə Mattis bir daha Obamanın Yaxin Şərq siyasətinə qarşı çıxış edərək, ABŞ-ın "strateji atrofiyaya" məruz qaldığını bildirmişdi. Buna baxmayaraq o, Suriya münaqişəsini tamamilə "amerikalılaşdırmamağa" çağırırdı. General hesab edirdi ki, bu münaqişədə aparıcı rolu müsəlman ölkələrinin hökumətləri oynamalıdır.
İrana qarşı sərt mövqeyi Trampın ürəyindən olsa da, Mattisin Rusiyaya münasibətdə daha sərt yanaşması onunla gələcək prezident arasında fikir ixtilafı yarada bilər.
Onu da qeyd edək ki, general Mattis heç vaxt evlənməyib və övladları yöxdur. Məhz buna görə də onun daha bir ordu ləqəbi "döyüşən rahibdir".
Namiq QULİYEV
